5 đức hạnh ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của bạn

Đức hạnh giúp dòng khí của tạng phủ lưu thông thông suốt.

Câu chuyện bắt đầu từ một vị giáo sư tâm lý học trung niên, người đã ôm giữ lòng oán hận sâu sắc đối với mẹ mình suốt nhiều thập kỷ. Ông tin rằng những cảm xúc của mình là hoàn toàn chính đáng nên cứ để mặc chúng tồn tại. Thế nhưng theo thời gian, ông nhận ra sự oán hận ấy đã ăn sâu vào con người mình, đến mức thao túng và ảnh hưởng tiêu cực đến mọi khía cạnh trong cuộc sống.

Về mặt tâm lý, ông rơi vào trạng thái lo âu mãn tính, trầm cảm và mất ngủ triền miên. Về mặt thể chất, ông bị đau dạ dày dữ dội và viêm loét nghiêm trọng. Tình trạng tồi tệ đến mức ông không thể ăn uống như người bình thường, phải duy trì sự sống chủ yếu bằng cháo qua ngày. Cơ thể ông ngày càng gầy gò, suy kiệt và lộ rõ vẻ đau ốm.

Khi đó, tôi đã kê cho ông một “toa thuốc” đặc biệt: Hãy thầm niệm chữ “tha thứ” mỗi khi lòng oán hận trỗi dậy.

Chỉ ba ngày sau, vị giáo sư chia sẻ rằng ông cảm thấy khối oán hận tắc nghẽn bên trong đang dần tan biến, kéo theo đó là một sự giải tỏa cảm xúc rõ rệt.

Danh y nổi tiếng thời Đường Tôn Tư Mạc, người còn được tôn vinh là “Dược Vương”, từng đúc kết một phương pháp chữa bệnh bắt rễ sâu xa từ đức hạnh. Ông tin rằng nếu thiếu đi đức hạnh thì ngay cả những linh đan diệu dược cũng bất lực; ngược lại sống đức độ có thể mang lại khả năng tự chữa lành một cách tự nhiên.

Tôi vẫn thường nói với các bệnh nhân của mình rằng, Trung y không bao giờ xem bản ngã con người tách rời với tình trạng sức khỏe của họ. Qua lăng kính Trung y, thói quen sinh hoạt, trạng thái cảm xúc và đạo đức là những yếu tố liên tục nhào nặn nên sức khỏe tổng thể.

Điều thú vị hơn cả là trong học thuyết Trung y, mỗi tạng phủ lớn đều đại diện cho một đức hạnh cụ thể.

Mối liên hệ mật thiết giữa Tạng phủ và Đức hạnh

Căn nguyên sâu xa dẫn đến bách bệnh của vị giáo sư chính là lòng oán hận mà ông mang theo, thứ đã khiến can khí (năng lượng của gan) bị uất kết, trì trệ.

1. Tạng Can (Gan)

Trong Trung y, tạng can gắn liền với đức Nhân (仁), nghĩa là lòng từ ái, nhân hậu và biết nghĩ cho người khác.

Sách cổ chính thống “Bạch Hổ Thông Nghĩa” có chép: “Người có lòng nhân thì biết yêu thương và trân quý sinh mệnh”.

Gan đại diện cho sức sống, cho nguồn sinh lực khởi tạo của vạn vật. Theo thuyết Ngũ hành, “gan tương ứng với hành Mộc, biểu hiện bằng sắc xanh với các cành và lá”.

Trong Trung y, chức năng cốt lõi của gan là chủ sơ tiết, tức đảm bảo sự vận hành thông suốt của nguồn năng lượng sống (Khí) đi khắp cơ thể. Việc thực hành lòng nhân ái trong cuộc sống hàng ngày sẽ hòa hợp một cách tự nhiên với chức năng này của gan, giúp khí huyết điều hòa, tâm trí thư thái.

Khi can khí bị uất kết, con người ta sẽ rất dễ rơi vào trạng thái bồn chồn lo âu, hay gắt gỏng tức giận, đồng thời kéo theo hàng loạt hệ lụy về đường tiêu hóa.

Kể từ khi vị giáo sư học được cách đối đãi với mẹ bằng sự tử tế và lòng vị tha, can khí của ông đã được khai mở và lưu thông trở lại. Lần đầu tiên sau nhiều năm, ông đã có thể thực lòng đối diện với người mẹ già của mình. Thay vì né tránh, ông bắt đầu tự tay chăm sóc bà; mối quan hệ mẫu tử từng đóng băng nay đã ấm áp trở lại. Sự chuyển hóa kỳ diệu ấy không dừng lại ở đó: sức khỏe của ông tiến triển rõ rệt, những cơn đau dạ dày biến mất và cảm giác thèm ăn đã quay trở lại.

2. Tạng Tâm (Tim)

Đức hạnh của tâm là Lễ (禮) – nền tảng của hành vi chuẩn mực, sự tôn trọng và các mối quan hệ xã hội hài hòa. Trong Trung y, tim không chỉ làm nhiệm vụ thúc đẩy tuần hoàn máu; tạng tâm còn là nơi trú ngụ của “Thần”, bao hàm cả tâm trí, tinh thần và ý thức của con người. Nuôi dưỡng đức Lễ sẽ hỗ trợ đắc lực cho chức năng của tạng tâm, giúp tâm cảnh luôn sáng suốt từ bên trong.

3. Tạng Tỳ (Lách/Hệ tiêu hóa)

Tỳ gắn liền với đức Tín (信), tức là sự chân thành, chính trực và giữ chữ tín.

Theo thuyết Ngũ hành, tỳ được đại diện bởi hành Thổ.

Cổ thư có đoạn viết: “Đất nâng đỡ và nuôi dưỡng vạn vật, thể hiện nguyên lý chở che và nuôi nấng sự sống một cách vô tư, không thiên vị. Đó chính là biểu hiện cao nhất của chữ Tín”.

Trong Trung y, hệ thống tỳ vị chịu trách nhiệm vận hóa thủy cốc (tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng), đồng thời chủ về cơ bắp và tư duy. Do đó, một người giữ chữ Tín sẽ có sức mạnh và độ tin cậy cao hơn trong cả suy nghĩ lẫn hành động.

4. Tạng Phế (Phổi)

Phổi đại diện cho đức Nghĩa (義), hay chính là khả năng buông bỏ.

Sách viết: “Nghĩa là đưa ra những phán đoán quyết đoán, dứt khoát”.

Phế liên kết với hành Kim, tựa như một thanh bảo kiếm chủ về lòng dũng cảm và sự phân định sáng suốt. Xét dưới góc độ một hệ thống cơ quan, phổi điều hòa cách cơ thể tiếp nhận và buông bỏ vạn vật, từ nhịp thở, hệ miễn dịch cho đến cả cảm xúc.

5. Tạng Thận

Thận gắn liền với đức Trí (智).

Sách chép: “Trí là biết lúc nào nên tiến, lúc nào nên lùi mà không hề do dự, nghi ngại”.

Thận tương ứng với hành Thủy, giống như dòng nước luôn cuộn chảy về phía trước mà không hề hỗn loạn hay mất phương hướng. Thận chủ tàng tinh, là gốc rễ của kinh mạch và là nền tảng của sinh mệnh. Một người biết tu dưỡng trí tuệ sẽ bảo tồn được nguồn tinh khí dự trữ dào hơn, từ đó đạt được sự trường thọ.

Song song với đó, những cảm xúc tiêu cực hay những thói xấu sẽ tạo ra những vùng căng thẳng cục bộ về mặt thể chất, làm tắc nghẽn dòng chảy của khí. Nếu sự tắc nghẽn này diễn ra âm ỉ trong các hệ thống tạng phủ, nó sẽ dần bào mòn và làm suy yếu chúng.

Chẳng hạn lòng nhân ái nuôi dưỡng tạng can, trong khi các cảm xúc đối nghịch như giận dữ và oán hận lại tàn phá nghiêm trọng tạng này. Cảm xúc dồn nén khiến can khí uất kết, kích hoạt các hormone căng thẳng tăng cao và làm suy giảm chức năng gan. Đó là lý do vì sao lòng oán hận tích tụ qua nhiều năm của vị giáo sư lại biểu hiện ra thành một chuỗi bệnh lý phức tạp như vậy.

Việc tu dưỡng lòng nhân ái giúp phần tính cách mềm mỏng, thiện lương thực sự bên trong bạn lên ngôi, từ đó giải tỏa sự uất kết ở gan, khơi thông dòng chảy thông suốt cho cả tâm hồn lẫn thể chất.

Những phương pháp thực hành đơn giản

Một tâm thái thanh tĩnh chính là bước khởi đầu để điều hòa trạng thái bên trong cơ thể.

1. Liệu pháp mỉm cười

Phương pháp đơn giản nhất là bắt đầu ngày mới bằng một nụ cười nhẹ nhàng.

Thật thú vị, một nhóm các nhà tâm lý học từng thực hiện một thí nghiệm trên các tình nguyện viên: họ dùng các xung kích thích điện nhẹ để tác động vào cơ mặt, tạo ra trạng thái mỉm cười hoặc nhíu mày một cách thuần cơ học mà không cần người tham gia phải chủ ý bộc lộ cảm xúc đó.

Kết quả cho thấy, khi cơ mặt bị kích thích để mỉm cười, các tình nguyện viên thực sự cảm thấy hạnh phúc và tích cực hơn; ngược lại, khi bị kích thích để nhíu mày, tâm trạng của họ cũng trở nên ảm đạm đi. Chuyển động cơ mặt càng mạnh mẽ thì sự biến chuyển của tâm trạng càng rõ rệt.

Dưới lăng kính Trung y, mỉm cười không chỉ là một bài tập tâm lý tích cực đơn thuần. Nụ cười làm thư giãn toàn bộ cơ mặt –  nơi hội tụ của mạng lưới kinh lạc dày đặc liên thông trực tiếp với các tạng phủ bên trong. Do đó, khi cơ mặt được giải tỏa căng thẳng, nó sẽ giúp khí lưu thông mượt mà hơn trong toàn bộ hệ thống.

Mỉm cười đặc biệt mang lại lợi ích to lớn cho hệ thống tạng tâm và Thần, bởi lẽ niềm vui chính là cảm xúc tự nhiên của tạng tâm. Bằng cách mỉm cười nhẹ nhàng, bạn đang giúp tạng tâm giữ vai trò chủ đạo trong việc điều hòa trạng thái cảm xúc. Khi tâm khí bình lặng và vững vàng, chức năng của ngũ tạng cũng theo đó mà đạt đến sự hài hòa, phối hợp nhịp nhàng.

2. Những hành động tử tế

Tử tế và bao dung là phương thuốc tự nhiên hóa giải sự tức giận, oán hận và những bế tắc trong cảm xúc. Do đó, thực hành những việc làm tử tế vô tư cũng là cách nuôi dưỡng đức hạnh. Sự tử tế cũng giúp tâm thái rộng mở, khí huyết lưu thông thông suốt.

Trong một nghiên cứu khoa học, những người cao tuổi bị tăng huyết áp được chia thành các nhóm để chi tiêu một khoản tiền cho chính mình hoặc cho người khác. Kết quả là những người dùng tiền để giúp đỡ người khác đã giảm huyết áp một cách rõ rệt. Hiệu quả này tương đương với việc bắt đầu tập thể dục đều đặn hoặc sử dụng thuốc hạ huyết áp.

Một nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng các hành động tử tế giúp gia tăng đáng kể các cảm xúc tích cực như niềm vui, sự hạnh phúc, đồng thời xua tan những cảm giác tiêu cực như lo âu, tội lỗi và buồn bã. Nghiên cứu nhấn mạnh rằng, mặc dù các hoạt động tự chăm sóc bản thân như đi spa đem đến sự thư giãn tức thì, nhưng chúng không thể khơi dậy được những cung bậc cảm xúc tích cực sâu sắc và bền vững như việc giúp đỡ người khác.

3. Viết nhật ký

Viết nhật ký trước khi ngủ là một cách hiệu quả để giải tỏa các khối cảm xúc ứ đọng. Việc gọi tên và viết ra các suy nghĩ giúp giải phóng áp lực cho tâm trí, chấm dứt tình trạng suy nghĩ luẩn quẩn và chuyển hóa chúng thành những nhận thức rõ ràng. 

Phương pháp này đặc biệt tốt cho Tỳ và Tâm, vì sự suy tư và lo lắng thái quá chính là nguyên nhân làm suy yếu hai tạng này.

4. Đọc thầm

Bạn cũng có thể đọc thầm những từ ngữ mang năng lượng tích cực, tương tự cách vị giáo sư đã áp dụng. Nếu bạn đang mang lòng oán hận ai đó, mỗi khi nó trỗi dậy, hãy niệm thầm từ “tha thứ”. Khi bạn chuẩn bị nổi trận lôi đình, hãy niệm hai chữ “từ bi” hoặc “tử tế”.

Việc tu dưỡng đạo đức mang lại những lợi ích vô cùng sâu rộng, nó có khả năng tái định hình hoàn toàn lối sống của bạn. Trí tuệ cổ xưa khẳng định rằng lối sống của một người luôn phản ánh chính nhân cách của họ. Một người biết tu dưỡng đạo đức sẽ luôn có xu hướng duy trì ăn uống cân bằng, ngủ nghỉ điều độ, tránh xa các chất kích thích và biết sống chừng mực, tiết chế.

Dược Vương Tôn Tư Mạc đã răn dạy trong cuốn y thư kinh điển “Thiên Kim Yếu Phương” rằng: “Cho nên, người biết dưỡng sinh không nên chỉ biết dựa dẫm vào thuốc men. Họ còn phải biết tu dưỡng đức hạnh trong mọi hành vi ứng xử”.

“Khi mọi đức hạnh đều được tu dưỡng trọn vẹn, thì ngay cả khi không dùng đến các phương thuốc, người ta vẫn có thể đạt được sự trường thọ”, danh y Tôn Tư Mạc viết.

Theo The Epoch Times

Xem thêm

Ba điều nên làm để tu dưỡng đức hạnh và rời xa tai họa

"Không trách móc lỗi lầm nhỏ của người, không vạch trần chuyện riêng của người, không nhớ tội của người thì có thể dưỡng đức và rời xa tai họa".