Iran nhập thiết bị từ Trung Quốc, quan chức cấp cao nói muốn cắt Internet vĩnh viễn

Sau 88 ngày gần như bị cắt hoàn toàn khỏi Internet, Iran đã khôi phục một phần kết nối mạng vào thứ Ba (26/5). Tuy nhiên, nội bộ giới lãnh đạo Iran đang tồn tại chia rẽ sâu sắc và phát ra những tín hiệu trái ngược. Theo các nguồn tin, Iran đã nhập khẩu thiết bị giám sát mạng từ Trung Quốc, thậm chí có quan chức tiết lộ rằng một số người muốn cắt Internet vĩnh viễn.

Trong khi đó, truyền thông thân quân đội Iran cho biết, một tòa án hành chính đã tạm thời đình chỉ hoạt động của cơ quan do chính phủ thành lập nhằm phụ trách việc khôi phục Internet.

Tổ chức giám sát Internet NetBlocks đăng trên mạng xã hội X hôm thứ Ba rằng: “Dữ liệu thời gian thực cho thấy sau 2.093 giờ gần như bị cô lập hoàn toàn khỏi mạng quốc tế, kết nối Internet của Iran đã được khôi phục một phần vào ngày thứ 88 — đây là đợt gián đoạn Internet toàn quốc kéo dài nhất trong lịch sử hiện đại”.

Cơ quan đặc biệt về không gian mạng do Tổng thống Masoud Pezeshkian thành lập đã bỏ phiếu hôm thứ Hai (25/5) quyết định khôi phục kết nối Internet quốc tế về trạng thái trước tháng 1/2026.

Bộ trưởng Công nghệ Thông tin và Truyền thông Sattar Hashemi cho biết trong cuộc họp chính thức đầu tiên của cơ quan liên quan, quyết định khôi phục Internet đã được thông qua với tỷ lệ 9 phiếu thuận và 2 phiếu chống. Thứ trưởng của ông cho biết Internet cố định trên toàn quốc đã bắt đầu được khôi phục.

Do nội bộ tầng lớp cầm quyền Iran tồn tại chia rẽ nên nhiều tín hiệu đưa ra mang tính mâu thuẫn. Hôm thứ Hai, hãng thông tấn Fars News — cơ quan truyền thông trực thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran — ban đầu đặt câu hỏi liệu chính phủ có quyền ban hành lệnh như vậy hay không, đồng thời cho rằng vì các hạn chế này do Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao áp đặt nên chỉ cơ quan đó mới có quyền chính thức hủy bỏ.

Tuy nhiên, vài giờ sau, Fars News đã mềm giọng hơn trong một bài xã luận, cho rằng việc mở lại Internet là quyết định cần thiết về “kỹ thuật và an ninh”, đồng thời nói rằng khi môi trường mạng được cải thiện thì việc này “sớm muộn gì cũng sẽ xảy ra”.

Đến thứ Ba, một số truyền thông thân quân đội Iran tiếp tục đưa tin rằng một tòa án hành chính đã tạm thời đình chỉ hoạt động của cơ quan phụ trách khôi phục Internet do chính phủ thành lập. Tuy nhiên, thông tin này hiện vẫn chưa được xác nhận.

Nội bộ Iran chia rẽ, đã nhập thiết bị từ Trung Quốc để có thể cắt Internet vĩnh viễn

Ông Mohammad Sarafraz — cựu Giám đốc Đài Phát thanh Truyền hình Quốc gia Iran và hiện là thành viên Hội đồng Không gian mạng Tối cao — nói với báo mạng Faraz rằng các phe phái trong nội bộ Tehran đang tìm cách hạn chế quyền truy cập Internet toàn cầu của công chúng, đồng thời chỉ giữ Internet cho một nhóm nhỏ nằm trong kiểm soát.

Ông tiết lộ rằng Cộng hòa Hồi giáo Iran đã nhập thiết bị từ Trung Quốc nhằm “cắt Internet vĩnh viễn”.

Faraz dẫn lời các nguồn thạo tin cho biết Giám đốc hiện tại của Đài Phát thanh Truyền hình Quốc gia Iran là Peyman Jebelli cùng Tổng thư ký Hội đồng Không gian mạng Tối cao Amin Aghamiri là những người phản đối mạnh mẽ nhất việc khôi phục Internet quốc tế.

Theo Faraz, cho tới khi cuộc họp kết thúc, cả hai người này vẫn kiên quyết phản đối việc Iran kết nối trở lại với mạng Internet toàn cầu.

Bài báo cho biết lập trường của Aghamiri đặc biệt gây chú ý bởi Tổng thư ký Hội đồng Không gian mạng Tối cao là chức vụ do tổng thống bổ nhiệm. Dù Aghamiri ban đầu được bổ nhiệm dưới thời chính phủ trước, nhưng sau đó Tổng thống Pezeshkian vẫn để ông tiếp tục tại vị.

Bài báo cũng cho biết lập trường phản đối của Aghamiri đã khiến ông bất đồng với chính phủ, trong khi ông Pezeshkian công khai tuyên bố rằng khôi phục truy cập Internet là một trong những ưu tiên hàng đầu của mình.

Mô hình kiểm soát Internet của Trung Quốc được xuất khẩu sang Iran, chuyên gia lo ngại vi phạm nhân quyền quy mô lớn

Bà Laura Edelson — trợ lý giáo sư ngành khoa học máy tính tại Đại học Northeastern — nói với hãng tin Iran International ở nước ngoài rằng nhiều quốc gia khác, đặc biệt là Iran, đang phát triển theo mô hình kiểm soát Internet tập trung mà chính quyền Trung Quốc áp dụng đối với người Duy Ngô Nhĩ.

Bà chỉ ra rằng chính quyền Trung Quốc dựa vào bộ máy nhà nước để lọc nội dung, giám sát người dùng và chọn lọc những thông tin mà người dân được phép tiếp cận. Những chính phủ độc tài có xu hướng gần gũi với Bắc Kinh cũng ngày càng thiên về sử dụng các hệ thống giám sát mạng linh hoạt để siết chặt kiểm soát trong các giai đoạn nhạy cảm về chính trị và nới lỏng khi cần duy trì hoạt động kinh tế.

Ông Max Meizlish — chuyên gia phân tích nghiên cứu cấp cao tại tổ chức tư vấn Foundation for Defense of Democracies và từng là quan chức phụ trách thực thi trừng phạt của Bộ Tài chính Mỹ — cho biết chính quyền Trung Quốc từ lâu đã xuất khẩu công nghệ kiểm duyệt và năng lực giám sát cho các đối tác độc tài của mình.

Ông lo ngại hình thức kiểm duyệt này sẽ “cấu thành hành vi vi phạm nhân quyền trên quy mô lớn”.

Ông Meizlish cho rằng việc chuyển giao công nghệ giám sát mạng giữa Trung Quốc và Iran ngày càng cần được nhìn nhận dưới góc độ vi phạm nhân quyền và đàn áp kỹ thuật số.

• Mỹ – Iran vừa đánh vừa đàm; ông Rubio: Vẫn cần thêm vài ngày để đạt thỏa thuận

Theo Lâm Yến/ Epoch Times