Đã một tuần kể từ khi trận lũ lụt mang tính hủy diệt xảy ra tại khu vực biên giới Trung Quốc–Nepal. Nhà chức trách Nepal hôm thứ Tư (2/9) cho biết, hy vọng tìm thấy người sống sót trong số hàng ngàn người mất tích đang ngày càng mong manh, và công tác tìm kiếm cứu hộ đã bước vào giai đoạn then chốt.

Nepal sau trận lũ dữ hôm 26/8/2026. (Ảnh: Cảnh sát Nepal)

Theo số liệu do Cơ quan Quản lý Thiên tai Quốc gia Nepal công bố ngày 2/9, thảm họa này đã khiến ít nhất 1.114 người thiệt mạng tại Nepal, trong khi khoảng 3.916 người vẫn mất tích. Các quan chức lo ngại nhiều người trong số này đã bị vùi sâu dưới đống đổ nát do lở đất và dòng bùn đá quét qua các thị trấn và thung lũng dọc biên giới, đặc biệt là tại các đường hầm của nhà máy thủy điện và dọc các thung lũng sông.

Trong khi đó, ở phía bên kia biên giới, tại Tây Tạng, Trung Quốc, số liệu thống kê chính thức của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) kể từ ngày 30/8 vẫn giữ nguyên ở mức 16 người thiệt mạng và 546 người mất tích.

Công tác tìm kiếm trong đường hầm vẫn tiếp tục

Hiện nay, trọng điểm cứu hộ tại Nepal tập trung vào các đường hầm của nhiều nhà máy thủy điện. Ông Raja Ram Basnet, người phát ngôn quân đội Nepal, cho biết bên trong các nhà máy điện và đường hầm vẫn còn không gian, và có khả năng những người bị mắc kẹt đã trú ẩn tại đây.

Cho đến nay, 279 người đã được cứu khỏi các khu vực đổ nát của nhà máy thủy điện, nhưng vẫn còn ít nhất 639 người mất tích, phần lớn là công nhân nhà máy thủy điện. Các đội cứu hộ chuyên nghiệp đến từ Mỹ, Ấn Độ và các quốc gia khác đã mang theo thiết bị dò tìm công nghệ cao để tham gia công tác tìm kiếm, hỗ trợ tìm kiếm những người có thể còn sống trong các đường hầm.

Ông Ferrin Cole, thành viên nhóm ứng phó khủng hoảng của Mỹ, nói với Hãng thông tấn quốc tế châu Á (ANI): “Kế hoạch của chúng tôi hôm nay là đi trực thăng đến các đường hầm của nhà máy thủy điện, nơi có thể vẫn còn người sống sót. Chúng tôi mang theo các thiết bị dò tìm công nghệ cao để phát hiện dấu hiệu sự sống, sau đó đội an toàn sẽ tiến vào hiện trường để xác nhận”.

Trọng tâm chuyển sang khôi phục và tái thiết sau thảm họa

Ông Binoj Basnet, một tướng lĩnh cấp cao đã nghỉ hưu từng chỉ huy hoạt động tìm kiếm cứu hộ sau trận động đất năm 2015, cho biết: “Xét đến tính chất của thảm họa này và những khu vực bị lũ lụt tàn phá, theo thời gian, cơ hội sống sót của con người ngày càng nhỏ”.

Thủ tướng Nepal Balendra Shah cho biết bên cạnh việc tiếp tục tìm kiếm cứu hộ và cứu trợ, trọng tâm công việc sẽ từng bước chuyển sang khôi phục và tái thiết sau thảm họa.

“Chính phủ hiện đang tập trung vào công tác phục hồi sau thảm họa, đồng thời nỗ lực bảo vệ tính mạng và sự an toàn của người dân tại các khu vực bị ảnh hưởng, cũng như cung cấp các dịch vụ điều trị y tế và tư vấn tâm lý cần thiết,” Thủ tướng Shah viết trên mạng xã hội vào đêm muộn ngày 1/9.

Theo ước tính sơ bộ của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), thảm họa này để lại ít nhất 2,2 triệu tấn đống đổ nát, bao gồm tàn tích các công trình, đá và trầm tích, với khối lượng tương đương 6 tòa nhà Empire State. Đây là thách thức rất lớn đối với các cộng đồng trong việc dọn dẹp nhà cửa và khôi phục đường sá.

Rủi ro về sức khỏe cộng đồng

Người phát ngôn Liên Hợp Quốc Stephane Dujarric cho biết các cơ quan cứu trợ “hết sức lo ngại” về những rủi ro sức khỏe cộng đồng đang gia tăng do các khu lưu trú quá đông đúc, nguồn nước bị ô nhiễm và cơ sở y tế bị hư hại. Đặc biệt trong mùa mưa, phụ nữ và trẻ em phải đối mặt với rủi ro nghiêm trọng hơn, có khả năng dẫn đến các đợt bùng phát bệnh truyền nhiễm.

Tại cuộc họp báo thường kỳ của Liên Hợp Quốc ngày 1/9, ông Dujarric cho biết hiện vẫn còn khoảng 3.900 người mất tích, trong khi gần 3.500 người vẫn đang sống tại các điểm tạm trú. Tại hai huyện chịu ảnh hưởng nặng là Nuwakot và Rasuwa, chính quyền đã thiết lập 27 điểm tạm trú cho những người phải di dời, phần lớn được bố trí tại trường học và các tòa nhà công cộng.

Chính phủ Nepal đã áp dụng các biện pháp tăng cường giám sát nhằm ngăn chặn dịch bệnh bùng phát tại các khu vực bị ảnh hưởng, trong đó có tăng cường theo dõi nguồn nước uống và các cơ sở vệ sinh.

Liên quan đến vụ sụp đổ sông băng lần này, Thủ tướng Nepal Shah và các quan chức Liên Hợp Quốc đều chỉ ra rằng cộng đồng quốc tế phải nghiêm túc đối mặt với nguy cơ lũ lụt do sông băng trong tương lai tại khu vực Himalaya và đưa những thảm họa như vậy vào chương trình nghị sự ứng phó với biến đổi khí hậu.

Thủ tướng Shah nhấn mạnh: “Nguyên nhân của vụ sụp đổ băng đá, cũng như việc bằng cách nào nó tạo ra một lượng nước khổng lồ như vậy, là những vấn đề mà cộng đồng quốc tế phải giải đáp, đồng thời cần làm rõ hơn các yếu tố khí hậu và địa chất đằng sau sự việc”.