Mỹ – Mexico nối lại đàm phán USMCA sau đòn thuế mới với Canada

Hôm thứ Ba (21/7), các nhà đàm phán thương mại Mỹ và Mexico đã bắt đầu vòng đàm phán song phương thứ ba nhằm thúc đẩy sửa đổi Hiệp định Thương mại Mỹ – Mexico – Canada (USMCA). Trước đó một ngày, Tổng thống Donald Trump tuyên bố áp đặt thêm các mức thuế trừng phạt mới đối với Canada.

Vòng đàm phán dự kiến kéo dài ba ngày. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer sẽ tham dự phiên họp vào thứ Tư, nhưng không có sự góp mặt của đại diện Canada. Đây là cuộc đàm phán chính thức đầu tiên về sửa đổi USMCA kể từ khi chính quyền Trump hôm 1/7 từ chối gia hạn hiệp định thương mại khu vực đã có hiệu lực sáu năm.

Nếu ba nước không đạt được đồng thuận về phương án cải cách, USMCA sẽ hết hiệu lực sau 10 năm.

Ông Greer cho biết mục tiêu hàng đầu của Tổng thống Trump là giảm thâm hụt thương mại của Mỹ với Canada và Mexico, đồng thời đưa nhiều hoạt động sản xuất trở lại nước Mỹ.

Mỹ và Mexico nêu quan điểm

Trong cuộc phỏng vấn với CNBC hôm thứ Ba, ông Greer nói: “Chúng tôi muốn đạt được một kết quả hợp lý. Chúng tôi muốn có nhiều hoạt động sản xuất ô tô hơn tại Mỹ và thực tế đang chứng kiến điều đó”.

Ông dẫn chứng việc một số hãng xe mở thêm nhà máy lắp ráp tại Mỹ, trong đó có Toyota mở rộng nhà máy ở bang Texas để sản xuất các mẫu xe bán tải hiện đang được lắp ráp tại Mexico.

Ông nói thêm: “Đó chính là kết quả mà Tổng thống mong muốn”.

Theo ông Greer, nếu Mỹ, Mexico và Canada có thể đạt được thỏa thuận bảo đảm hàng hóa giao thương trong khu vực Bắc Mỹ có tỷ lệ linh kiện từ ba nước cao hơn, thì điều đó sẽ giúp chuỗi cung ứng quay trở lại Bắc Mỹ.

Trong vòng đàm phán song phương hồi tháng 5, phía Mỹ từng đề xuất rằng xe sản xuất tại Bắc Mỹ phải có ít nhất 50% giá trị đến từ Mỹ. Đây được xem là mục tiêu rất khó đối với các hãng xe đang vận hành chuỗi cung ứng tích hợp sâu trong khu vực.

Đại sứ mới của Mexico tại Mỹ, Roberto Lazzeri, hôm thứ Sáu tuần trước cho biết Mexico kỳ vọng sẽ đạt được một thỏa thuận thương mại mới với Mỹ trước cuối năm. Ông tin rằng Mỹ và Canada cũng đang hướng tới mục tiêu này.

Ông Lazzeri nhấn mạnh: “Mỗi phút trì hoãn đều khiến chúng ta mất sức cạnh tranh, mất thị phần và mất đầu tư. Vì vậy, việc sớm đạt được giải pháp là lợi ích chung của cả ba nước”.

Ông cũng cho biết Mexico có cùng mục tiêu với chính quyền Trump là đưa nhiều hoạt động sản xuất trở lại Bắc Mỹ, bao gồm cả Mỹ.

Một mục tiêu quan trọng khác của Mexico là tìm cách được miễn hoặc giảm mức thuế 25% mà Mỹ áp đối với ô tô Mexico vì lý do an ninh quốc gia, cũng như thuế 50% đối với thép và nhôm Mexico. Hiện các mức thuế này cũng được áp dụng với Canada.

Trong khi đó, ông Greer ca ngợi Mexico vì không trả đũa các biện pháp thuế quan của Mỹ mà lựa chọn cách tiếp cận “thực dụng”, bao gồm:

• Nỗ lực đồng bộ các quy định kiểm soát xuất khẩu với Mỹ.
• Tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
• Siết chặt hoạt động xuất khẩu bơ được trồng trên các khu vực có nguồn gốc từ nạn phá rừng trái phép.

Ô tô và an ninh kinh tế

Theo Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), các cuộc đàm phán tại Mexico City sẽ đi sâu vào các vấn đề kỹ thuật trong thương mại song phương, bao gồm: Ô tô;  Thép; Nhôm; Nông sản; Lao động

Các cuộc thảo luận cũng sẽ tập trung vào khái niệm “an ninh kinh tế”, thuật ngữ mà USTR sử dụng để chỉ các biện pháp nhằm ngăn Trung Quốc và các quốc gia châu Á khác lợi dụng Mexico hoặc Canada để tiếp cận thị trường Mỹ với điều kiện ưu đãi.

Ảnh hưởng ngày càng lớn của xe hơi Trung Quốc tại Mexico được dự báo sẽ là một điểm nóng trong đàm phán.

Theo Reuters, mặc dù Mexico đã áp thuế 50% đối với ô tô Trung Quốc từ tháng 1 năm nay, doanh số xe Trung Quốc trong nửa đầu năm 2026 vẫn tăng 30%. Thị phần xe Trung Quốc tại Mexico cũng tăng từ 14% cùng kỳ năm ngoái lên 17%.

Nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Mỹ muốn các đối tác Bắc Mỹ áp dụng những rào cản thương mại tương tự đối với hàng hóa ngoài khu vực, bao gồm ô tô, linh kiện ô tô, thép, nhôm và các sản phẩm công nghiệp khác.

Canada chịu thêm sức ép thuế quan

Hôm thứ Hai, chính quyền Trump tuyên bố áp thêm thuế đối với gần 20 tỷ USD hàng hóa Canada nhằm đáp trả việc Canada áp thuế cao đối với ô tô, thép, nhôm, đồ uống có cồn và các sản phẩm sữa của Mỹ.

Động thái này làm gia tăng căng thẳng giữa Washington và Ottawa. Trong quá trình đàm phán USMCA, Canada bị Mỹ chỉ trích là hầu như không đưa ra bất kỳ nhượng bộ đáng kể nào.

Thủ tướng Canada Mark Carney tuyên bố chính phủ Canada đã đề xuất một gói giải pháp toàn diện nhằm tháo gỡ tranh chấp thương mại với Mỹ, đồng thời khẳng định các mức thuế mà chính quyền Trump áp đặt trước đó đã vi phạm hiệp định thương mại Bắc Mỹ.

Theo số liệu của Bộ Thương mại Mỹ:

• Năm 2025, thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ với Mexico tăng thêm 28 tỷ USD (tăng 17%), lên 197 tỷ USD.
• Trong khi đó, thâm hụt thương mại của Mỹ với Canada giảm 12,9 tỷ USD (giảm 21%), còn 48,3 tỷ USD.

Theo thống kê của Canada, Mỹ vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của nước này trong năm 2025, cả về xuất khẩu lẫn nhập khẩu. Giá trị xuất khẩu của Canada sang Mỹ gần bằng hoặc vượt tổng kim ngạch thương mại (xuất khẩu và nhập khẩu) giữa Canada với Trung Quốc, trong khi tổng kim ngạch thương mại Canada – Mỹ lớn gấp hơn 7 lần so với thương mại Canada – Trung Quốc.