Ông Trump ‘tung đòn’ mới nhằm vào các doanh nghiệp quân sự Trung Quốc

Hàn Giang
•
Thứ Hai, 13/07/2026

Chỉ vài tuần sau chuyến thăm Bắc Kinh và hội đàm với ông Tập Cận Bình, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã mở rộng danh sách các doanh nghiệp công nghiệp quốc phòng của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), qua đó dập tắt kỳ vọng của Bắc Kinh rằng ông Trump sẽ theo đuổi đường lối mềm mỏng với Trung Quốc. Các chuyên gia nhận định, chỉ có lập trường cứng rắn với ĐCSTQ mới có thể tạo dựng một mối quan hệ Mỹ – Trung tốt đẹp. Điều này một lần nữa cho thấy đường lối đối ngoại của chính quyền Trump là “hòa bình thông qua sức mạnh”.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Nguồn: Fanpage Nhà Trắng)

“Thái độ cứng rắn đối với Trung Quốc (ĐCSTQ) chính là điều cần thiết để cải thiện quan hệ song phương, bởi Bắc Kinh chỉ tôn trọng sức mạnh”, Tiến sĩ Anders Corr, Giám đốc Công ty Corr Analytics Inc. kiêm Nhà xuất bản Journal of Political Risk, nói với The Epoch Times.

Vào giữa tháng 5, ông Trump đến Bắc Kinh để hội đàm với ông Tập Cận Bình. Trong cuộc gặp, ông Tập nhấn mạnh Mỹ và Trung Quốc cần xây dựng mối quan hệ kiểu mới với “ổn định chiến lược mang tính xây dựng”. Tuy nhiên, trong bản tổng kết chuyến thăm do Nhà Trắng công bố, thuật ngữ này không được đề cập.

Trái lại, ba tuần sau chuyến thăm của ông Trump, ngày 8/6, Lầu Năm Góc đã cập nhật đáng kể danh sách 1260H về các doanh nghiệp công nghiệp quốc phòng Trung Quốc, bổ sung thêm 65 thực thể, trong đó có BYD, Alibaba, Baidu, Nio và WuXi AppTec, nâng tổng số doanh nghiệp trong danh sách lên 188.

Các thực thể mới được bổ sung trải rộng trên 6 lĩnh vực chiến lược then chốt, gồm công nghệ cao, internet và thương mại điện tử, xe năng lượng mới, công nghệ sinh học và dược phẩm, chất bán dẫn và sản xuất công nghệ cao, cùng ngành máy bay không người lái.

Theo quy định của đạo luật liên quan, kể từ ngày 30/6/2026, Bộ Quốc phòng Mỹ sẽ cấm hoàn toàn việc ký mới hoặc gia hạn các hợp đồng mua sắm trực tiếp với những thực thể nằm trong danh sách này.

Ngày 13/6, Bộ Thương mại Trung Quốc tuyên bố động thái của phía Mỹ là “phớt lờ đồng thuận đạt được giữa nguyên thủ hai nước tại cuộc gặp ở Bắc Kinh”. Tuy nhiên, bằng hành động thực tế, chính quyền Trump cho thấy thái độ thân thiện mà ông Trump thể hiện với Trung Quốc không đồng nghĩa với sự mềm yếu hay nhượng bộ.

Trong những năm gần đây, Mỹ đã kiềm chế ĐCSTQ trên nhiều phương diện, bao gồm thương mại, kinh tế, công nghệ, ngoại giao và quân sự.

Ở lĩnh vực kinh tế và thương mại, Mỹ đã áp thuế đối với hàng hóa và dịch vụ của Trung Quốc, áp dụng các biện pháp hạn chế nhập khẩu và tăng thuế nhằm tạo thế cân bằng trước Bắc Kinh. Các biện pháp gần đây còn bao gồm việc áp dụng phí cập cảng mới đối với các tàu do Trung Quốc sở hữu hoặc vận hành tại các cảng của Mỹ. Washington cho biết các hành động này nhằm đối phó với các hành vi thương mại không công bằng của ĐCSTQ, thao túng thị trường, ép buộc chuyển giao công nghệ và trợ cấp nhà nước cho các ngành công nghệ cao.

Trong lĩnh vực công nghệ, Mỹ đã áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu, rà soát đầu tư và hạn chế chuyển giao công nghệ đối với các lĩnh vực nhạy cảm như cơ sở hạ tầng trọng yếu, vật liệu tiên tiến, chất bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, viễn thông, y tế và năng lượng. Bộ Ngoại giao và Bộ Thương mại Mỹ cũng mở rộng việc sử dụng “Danh sách thực thể” nhằm hạn chế các doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận phần mềm, linh kiện và tài sản sở hữu trí tuệ của Mỹ. Những biện pháp này nhằm ứng phó với các khoản trợ cấp quy mô lớn của nhà nước Trung Quốc, chính sách công nghiệp và các thương vụ thâu tóm ở nước ngoài.

Trong lĩnh vực quân sự, Mỹ thúc đẩy các chiến dịch bảo đảm tự do hàng hải và tăng cường quan hệ đối tác quốc phòng trong khu vực nhằm ngăn chặn các hành động bành trướng hoặc cưỡng ép đơn phương của ĐCSTQ. Các biện pháp này nhằm đối phó với hoạt động mở rộng của Trung Quốc ở Biển Đông cũng như các hành động gây sức ép tại eo biển Đài Loan.

“Tổng thống muốn cải thiện quan hệ, nhưng ông không muốn đánh đổi an ninh để đạt được điều đó”, ông Carl Schuster, cựu Giám đốc Điều hành Trung tâm Tình báo Liên hợp thuộc Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương của Mỹ tại Hawaii, nói với The Epoch Times. “Trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng quyết đoán tại khu vực Thái Bình Dương, ma sát song phương vẫn còn tốt hơn là để xảy ra những lỗ hổng về an ninh.”

Trong những năm gần đây, Bắc Kinh đã tiến hành bồi đắp quy mô lớn tại quần đảo Trường Sa, xây dựng đường băng, hệ thống radar và các trận địa tên lửa, qua đó tăng cường quyền kiểm soát thực tế tại Biển Đông. Tàu hải cảnh và lực lượng dân quân biển của ĐCSTQ cũng thường xuyên sử dụng vòi rồng, chiếu tia laser và thực hiện các hành động điều hướng nguy hiểm nhằm cản trở hoạt động tiếp tế của Philippines và các quốc gia khác.

“Các hành động ngày càng cứng rắn của Bắc Kinh ở Biển Đông và biển Hoa Đông đã khiến Mỹ cùng các đồng minh lo ngại. Cả Bắc Kinh và Washington đều không mong muốn căng thẳng leo thang, nhưng các yêu sách lãnh thổ và hoạt động quân sự mang tính bành trướng của Trung Quốc cũng làm dấy lên nhiều quan ngại về ý đồ của họ”, ông Schuster nói. “Mỹ và các đồng minh không thể làm ngơ trước các hành động của Trung Quốc (ĐCSTQ). Họ cũng không thể chấp nhận hậu quả của việc rơi vào thế bất lợi về quân sự hoặc công nghệ.”

Trong một tài liệu công bố vào tháng 3/2025, Nhà Trắng khẳng định đường lối đối ngoại của chính quyền Trump là “hòa bình thông qua sức mạnh”.

Một ví dụ là việc chính quyền Trump gây sức ép buộc Tập đoàn CK Hutchison bán các cảng tại Panama cho BlackRock. Thông qua việc giành lại quyền kiểm soát các cảng liên quan đến Kênh đào Panama, Mỹ tìm cách đối trọng với ảnh hưởng của ĐCSTQ tại khu vực Nam Mỹ.

Sau chuyến thăm của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio, Tổng thống Panama José Raúl Mulino đã đồng ý rút khỏi Sáng kiến “Vành đai và Con đường” của ĐCSTQ. “Vành đai và Con đường” được cho là chương trình ngoại giao “bẫy nợ” mà ĐCSTQ sử dụng để mở rộng ảnh hưởng tại các nước đang phát triển.

“Quốc gia nào cũng mong muốn thúc đẩy thương mại và duy trì hòa bình”, ông Schuster nói. “Những gì chúng ta đang chứng kiến hiện nay là sự cân bằng giữa một cường quốc đang trỗi dậy với tham vọng mở rộng ảnh hưởng và một cường quốc đã xác lập vị thế, vừa muốn kiềm chế tham vọng đó, vừa không muốn phá vỡ cục diện hòa bình và ổn định hiện nay.”