Hai bộ chưa thống nhất phương án tách Tổng công ty Truyền tải điện khỏi EVN

Minh Long
•
Thứ Bảy, 10/10/2026

EVNNPT dự kiến cần gần 45.000 tỷ đồng mỗi năm để đầu tư lưới điện giai đoạn 2026-2030, nhưng khả năng thu xếp vốn hiện chỉ đáp ứng tối đa 40% nhu cầu. Đây là một trong những lý do Bộ Tài chính đề nghị chưa tách đơn vị khỏi EVN ngay.

Bộ Tài chính và Bộ Công Thương đưa ra phương án khác nhau

Trong tờ trình ngày 2/10 về Đề án tái cơ cấu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Bộ Tài chính đề xuất trước mắt tiếp tục duy trì EVNNPT là công ty TNHH MTV do EVN nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Theo Bộ Tài chính, cần có thêm thời gian nghiên cứu giải pháp tháo gỡ các khó khăn về tài chính, đồng thời bảo đảm EVN và EVNNPT hoàn thành nhiệm vụ theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh. Sau khi các vướng mắc được giải quyết, EVN sẽ rà soát, báo cáo cấp có thẩm quyền phương án tách đơn vị này theo chỉ đạo của lãnh đạo Chính phủ.

Bộ Tài chính cho rằng dù trực thuộc EVN, EVNNPT đã có bộ máy tổ chức và hệ thống hạch toán kế toán độc lập. Hoạt động vận hành lưới điện được thực hiện theo lệnh điều độ của Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO).

Cơ quan này nhận định mô hình hiện tại vẫn đáp ứng yêu cầu của thị trường điện, không tạo ra sự phân biệt đối xử giữa các nhà máy điện thuộc EVN và các nhà máy của chủ đầu tư khác trong việc đấu nối vào hệ thống điện quốc gia.

Ở chiều ngược lại, Bộ Công Thương đề xuất tách EVNNPT khỏi EVN, chuyển thành doanh nghiệp độc lập do Nhà nước sở hữu toàn bộ vốn điều lệ và trực thuộc bộ quản lý chuyên ngành.

Theo Bộ Công Thương, việc tách đơn vị truyền tải là điều kiện quan trọng để phát triển thị trường bán lẻ điện cạnh tranh, đồng thời tạo thêm công cụ thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh cung ứng điện. Điều này được cho là cần thiết khi tình hình cung ứng điện giai đoạn 2027-2030 và những năm tiếp theo được dự báo có nhiều khó khăn.

Trước đó, tại Thông báo 444 ngày 20/8, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cho rằng việc tách EVNNPT khỏi EVN là cần thiết và cần sớm triển khai. Các bộ và EVN được yêu cầu làm rõ lộ trình, hoàn thiện phương án để bảo đảm hoạt động sau tái cơ cấu hiệu quả hơn.

Bài toán vốn hàng chục nghìn tỷ đồng mỗi năm

Một trong những vấn đề lớn được Bộ Tài chính và EVN nêu ra là nhu cầu vốn đầu tư lưới điện truyền tải.

Giai đoạn 2026-2030, EVNNPT dự kiến cần đầu tư thuần bình quân gần 45.000 tỷ đồng mỗi năm, trong khi khả năng tự thu xếp vốn chỉ đáp ứng tối đa 40% nhu cầu.

Đến hết năm 2025, hệ số nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu của EVNNPT ở mức 2,82 lần, tiến sát ngưỡng 3 lần. Theo tính toán được nêu trong báo cáo, nếu tách khỏi EVN, đơn vị này cần bổ sung khoảng 42.500 tỷ đồng vốn chủ sở hữu.

Phương án này có thể làm phát sinh nhu cầu ngân sách nhà nước cấp bổ sung vốn điều lệ hoặc bảo lãnh vay vốn, qua đó tăng áp lực lên ngân sách và nợ công.

EVN cũng cho rằng việc tách riêng khâu truyền tải có thể ảnh hưởng đến phối hợp đầu tư, vận hành đồng bộ giữa lưới điện truyền tải và lưới điện phân phối. Khi hai khâu do các đơn vị khác nhau quản lý, việc xử lý sự cố khẩn cấp, đáp ứng nhu cầu phụ tải và phát triển lưới điện liên vùng có thể phát sinh thêm khó khăn.

Vì vậy, Bộ Tài chính và EVN đề nghị trước mắt duy trì mô hình hiện tại, đồng thời nghiên cứu giải pháp bảo đảm nguồn lực đầu tư và hoàn thành các dự án theo quy hoạch.

Bất đồng về phương án quản lý 7 công ty thủy điện

Ngoài EVNNPT, hai bộ còn có quan điểm khác nhau về việc quản lý 7 công ty thủy điện gồm Sơn La, Hòa Bình, Tuyên Quang, Ialy, Trị An, Phát triển Thủy điện Sê San và Huội Quảng – Bản Chát.

Bộ Tài chính đề xuất EVN tiếp tục nắm giữ trực tiếp các doanh nghiệp này trong dài hạn. Theo cơ quan này, các nhà máy thủy điện chiến lược đa mục tiêu có chi phí phát điện thấp, khả năng vận hành linh hoạt và đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ ngoài phát điện như chống lũ, tưới tiêu, giao thông thủy.

Các nhà máy cũng giúp EVN cân đối chi phí mua điện từ những nguồn có giá cao hơn, gồm điện BOT, điện nhập khẩu và năng lượng tái tạo. Ngoài ra, tài sản và dòng tiền từ các nhà máy thủy điện được xem là nguồn lực hỗ trợ EVN huy động vốn cho những dự án điện mới.

Trong khi đó, Bộ Công Thương đề xuất thành lập Tổng công ty Phát điện chiến lược quốc gia trên cơ sở hợp nhất các nhà máy thủy điện chiến lược đa mục tiêu và các nhà máy thủy điện mở rộng trước năm 2030. Mục tiêu là tập trung quản lý các nguồn điện chiến lược của Nhà nước và hình thành đầu mối chuyên trách về đầu tư, quản lý, vận hành.

Bộ Công Thương đề nghị rà soát, điều chỉnh đề án tái cơ cấu EVN để đồng bộ với định hướng tái cơ cấu ngành điện. Theo phương án được cơ quan này nêu, việc chuyển tổng công ty mới sang mô hình hạch toán độc lập sẽ được xem xét sau năm 2035, khi đáp ứng các điều kiện cần thiết và được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Tuy nhiên, EVN cho rằng việc thành lập thêm đầu mối có thể làm phát sinh chi phí trung gian và ảnh hưởng nguồn lực đầu tư các dự án điện mới, trong đó có điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và các dự án thủy điện tích năng.

Đề án tái cơ cấu tiếp tục được xem xét

Theo dự thảo đề án, EVN đặt mục tiêu trở thành tập đoàn kinh tế nhà nước có năng lực quản trị hiện đại, giữ vai trò nòng cốt trong bảo đảm an ninh năng lượng. Tập đoàn dự kiến tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận trên 10% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030, với tổng vốn đầu tư khoảng 830.000 tỷ đồng.

Bên cạnh phương án tách đơn vị truyền tải và tổ chức lại các công ty thủy điện, đề án còn có những nội dung liên quan đến việc tiếp tục nắm giữ vốn tại các tổng công ty điện lực, tổng công ty phát điện và cơ cấu lại một số nhà máy nhiệt điện.

Bộ Tài chính cho biết đã giải trình ý kiến của Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan, đồng thời trình Đảng ủy Chính phủ xem xét, cho ý kiến trước khi hoàn thiện thủ tục phê duyệt đề án.

Như vậy, phương án tái cơ cấu EVN vẫn cần được xem xét thêm, đặc biệt ở các vấn đề liên quan đến mô hình quản lý, khả năng huy động vốn và yêu cầu bảo đảm vận hành ổn định hệ thống điện.