Trung Quốc lần đầu không nêu chỉ tiêu tạo việc làm trong quy hoạch 5 năm

Đường Binh
•
Thứ Bảy, 11/07/2026

Trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp tại Trung Quốc tăng cao, giới chức nước này lần hiếm hoi không đưa ra chỉ tiêu cụ thể về số việc làm mới ở khu vực thành thị trong bản quy hoạch 5 năm mới nhất do Bộ Nhân lực và An sinh xã hội công bố. Giới phân tích cho rằng điều này có thể phản ánh triển vọng kinh tế u ám.

Ảnh minh họa: Hội chợ việc làm trong một trường đại học ở Cửu Giang, tỉnh Giang Tây, Trung Quốc, ngày 24/6/2014. (Nguồn: humphery/Shutterstock)

Ngày 9/7, Bộ Nhân lực và An sinh xã hội Trung Quốc công bố “Quy hoạch phát triển sự nghiệp nhân lực và an sinh xã hội giai đoạn ‘5 năm lần thứ 15’”, nêu rằng trong giai đoạn 2026–2030, số việc làm mới ở khu vực thành thị sẽ được “duy trì ở quy mô tương đối lớn”; ngoài ra, tỷ lệ thất nghiệp khảo sát ở thành thị sẽ được khống chế trong phạm vi 5,5%.

Hãng tin Bloomberg cho biết đây là lần đầu tiên kể từ thập niên 1990, chính quyền Trung Quốc không đặt ra một con số cụ thể về chỉ tiêu tạo việc làm mới ở đô thị trong quy hoạch kinh tế trung hạn cấp quốc gia.

Ở quy hoạch 5 năm trước đó – “Quy hoạch thúc đẩy việc làm giai đoạn ‘5 năm lần thứ 14’” do Quốc vụ viện Trung Quốc ban hành năm 2021 – chính quyền Trung Quốc đặt mục tiêu tạo mới trên 55 triệu việc làm ở khu vực thành thị trong giai đoạn 2021–2025, phấn đấu đạt quy mô lớn hơn nữa; tỷ lệ thất nghiệp khảo sát ở thành thị giữ trong mức 5,5%.

Trong giai đoạn “5 năm lần thứ 13”, chính quyền nêu chỉ tiêu 2016–2020 sẽ tạo thêm trên 50 triệu việc làm ở đô thị, và tỷ lệ thất nghiệp đăng ký tại thành thị được khống chế trong 5%.

Về việc lần đầu tiên không nêu chỉ tiêu cụ thể về tạo việc làm mới ở thành thị trong một quy hoạch kinh tế trung hạn, Bloomberg cho rằng điều này có liên quan đến thách thức mà trí tuệ nhân tạo (AI) gây ra với thị trường lao động. Trong bản quy hoạch “5 năm” mới, Bộ Nhân lực và An sinh xã hội Trung Quốc cũng thừa nhận AI là một công nghệ mới đang tác động tới việc làm.

Tuy nhiên, nhà bình luận thời sự Lý Lâm Nhất nói với Epoch Times rằng, AI ảnh hưởng tới việc làm đương nhiên là một yếu tố, và xu hướng này là toàn cầu. Nhưng tác động lớn nhất lại đến từ việc kinh tế Trung Quốc suy yếu kéo dài trong nhiều năm, tỷ lệ thất nghiệp thực tế cao hơn rất nhiều so với số liệu chính thức. Theo ông, việc bản quy hoạch 5 năm lần này không đặt ra chỉ tiêu cụ thể về số việc làm mới ở đô thị rõ ràng liên quan tới đánh giá bi quan của cấp hoạch định chính sách, dựa trên tình hình thực tế và triển vọng việc làm trong nội bộ mà họ nắm được; điều này cũng tương tự việc chính quyền hạ mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong năm nay.

Báo cáo công tác chính phủ do Bắc Kinh công bố tháng 3/2026 nêu mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm nay ở mức 4,5–5%, đồng thời nhấn mạnh “trong thực tế triển khai sẽ cố gắng đạt kết quả tốt hơn”. Đây là lần đầu tiên mục tiêu tăng trưởng được trình bày dưới dạng khoảng, và cũng thấp hơn rõ rệt so với khoảng 5% của các năm trước.

Những năm gần đây, kinh tế Trung Quốc liên tục suy giảm, hàng loạt doanh nghiệp phá sản hoặc cắt giảm nhân sự. Số liệu khảo sát mới nhất cho thấy, đến năm 2026, số người thuộc diện “việc làm linh hoạt” ở Trung Quốc đã vượt 300 triệu.

Cái gọi là “việc làm linh hoạt” là thuật ngữ do nhà chức trách Trung Quốc đặt ra, trên thực tế chủ yếu chỉ nhóm người ở tầng đáy xã hội không có việc làm cố định, ổn định. Nếu tính theo khoảng 725 triệu người đang có việc làm hiện nay, thì năm 2026, hơn 40% lực lượng lao động Trung Quốc rơi vào tình trạng không có công việc ổn định.

Các phóng sự gần đây của Epoch Times cho thấy Trung Quốc đã trở thành một nền kinh tế dựa nhiều vào việc làm thời vụ: lượng lớn lao động chỉ làm các công việc ngắn hạn, tạm thời, nhận việc theo ca hoặc theo đơn hàng nhỏ lẻ. Ở các chợ lao động thời vụ tại Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu thường xuyên chật kín người, đa số là lao động nhập cư 50–70 tuổi; họ không phải ngày nào cũng tìm được việc, có người cùng đường phải bán máu để kiếm miếng ăn.

Mùa hè năm nay, khoảng 12,7 triệu sinh viên tốt nghiệp đại học sẽ ồ ạt bước vào thị trường lao động. Cộng thêm lượng sinh viên tốt nghiệp các khóa trước chưa có việc làm, du học sinh hồi hương, cũng như nhóm dự thi cao học, thi công chức nhưng không đỗ, áp lực cạnh tranh trên thị trường việc làm năm nay sẽ càng khốc liệt.