Nhà sản xuất chip (chất bán dẫn) Hà Lan Nexperia BV và công ty mẹ có vốn Trung Quốc của họ là Wingtech Technology Co. đang vướng vào một cuộc chiến pháp lý gay gắt liên quan đến quyền kiểm soát công ty.

Quang cảnh trụ sở của nhà sản xuất bán dẫn Hà Lan Nexperia tại Nijmegen vào ngày 13/1. (Ảnh: Aerovista Luchtfotografie / Shutterstock)

Theo Bloomberg, tại phiên điều trần của tòa án diễn ra vào thứ Tư (ngày 14/1), ban lãnh đạo cấp cao của Nexperia công khai cáo buộc ông chủ phía Trung Quốc tiến hành “tấn công cá nhân” “đe dọa”. Hai bên không chỉ đối đầu gay gắt về vấn đề chuyển giao công nghệ, mà còn tranh luận gay gắt tại tòa.

Bối cảnh vụ việc

Báo cáo cho biết, trọng tâm của tranh cãi là liệu tòa án có ra lệnh tiến hành điều tra toàn diện đối với cáo buộc quản lý kém của ông Trương Học Chính (Zhang Xuezheng), cựu CEO của Nexperia và là người sáng lập công ty mẹ của nó, Wingtech Technology, cũng như liệu có nên phục hồi quyền kiểm soát của các công ty Trung Quốc đối với Nexperia hay không. Trước đó, tòa án đã đình chỉ chức vụ Giám đốc điều hành (CEO) của ông Trương tại Nexperia.

Cuộc tranh chấp này đã cản trở nghiêm trọng khả năng hoạt động của công ty chip Nexperia, khiến các bộ phận sản xuất ở châu Âu và các bộ phận phân phối đóng gói ở Trung Quốc không thể phối hợp với nhau.

Luật sư của Chính phủ Hà Lan, ông Jeroen van der Schrieck, trong phiên tòa tại Tòa án Thương mại Amsterdam cho biết: “Wingtech đang làm mọi cách để phá hoại sự ổn định của Nexperia, hiện Nexperia đang đối mặt với tình hình vô cùng khó khăn.”

Ông bổ sung, Wingtech đã gây áp lực lên chính phủ Trung Quốc yêu cầu áp đặt các hạn chế xuất khẩu đối với Nexperia vào tháng 10 năm ngoái, và ông cho rằng hành động này đã gây hại cho lợi ích của Nexperia và các khách hàng của công ty này.

Luật sư của Wingtech, ông Dirk-Jan Duynstee, cho biết ông Trương Học Chính đã tìm kiếm các giải pháp khác để tránh Nexperia bị đưa vào danh sách hạn chế xuất khẩu của Mỹ và sẵn sàng xem xét thay đổi ban quản lý công ty nếu cần thiết.

Một báo cáo của Reuters cho biết công ty Hà Lan này đã ngừng vận chuyển chip sang Trung Quốc vào tháng 10, với lý do nợ chưa thanh toán, và có kế hoạch đầu tư 260 triệu USD để mở rộng năng lực đóng gói tại Malaysia nhằm cung cấp cho khách hàng ngoài Trung Quốc.

Công ty con đóng gói đặt tại Đông Quản của họ đã được đổi tên thành “Nexperia Trung Quốc”, với kế hoạch thay thế sản xuất ở châu Âu bằng các giải pháp thay thế của Trung Quốc.

Cuộc tranh cãi của Nexperia bắt đầu vào ngày 30/9/2025, khi chính phủ Hà Lan đã tiếp quản công ty này vì lo ngại rằng họ sẽ chuyển giao các hoạt động và quyền sở hữu trí tuệ của công ty sang Trung Quốc, sau đó đã rút lại quyết định này.

Vào ngày 7/10, tòa án Hà Lan đã đưa ra phán quyết sơ bộ, xác định có “đủ lý do để nghi ngờ” việc quản lý công ty không đúng, đình chỉ chức vụ CEO của ông Trương Học Chính, và yêu cầu chuyển quyền kiểm soát cổ phần của Wingtech sang tay luật sư Hà Lan.

Luật sư của Wingtech cho biết, họ không cung cấp bất kỳ bằng chứng nào chứng minh tài sản của Nexperia bị chuyển nhượng trái phép hoặc có kế hoạch như vậy, đồng thời nghi ngờ liệu sự can thiệp của Chính phủ Hà Lan có cần thiết hay không.

Wingtech bị cáo buộc đe dọa nhà sản xuất chip Hà Lan Nexperia

Giám đốc do tòa án chỉ định, ông Guido Dierick, tiết lộ tại phiên điều trần rằng các đại diện của ông Trương Học Chính đang tìm cách gây áp lực lên tổ chức Nexperia thông qua các cuộc tấn công cá nhân.

Ông Dierick thẳng thắn cho biết họ nói những lời đầy ẩn ý đe dọa đối với 3 lãnh đạo cấp cao của Nexperia có mặt tại tòa (bao gồm cả ông).

Luật sư đại diện cho Nexperia đã liệt kê tại tòa một số “thay đổi mang tính công kích của Wingtech Technology và các công ty liên quan, gồm “Shanghai WingSky Semiconductor Technology Co., Ltd.” (WingSkySemi), nhằm chứng minh rằng phía Trung Quốc đang cố gắng “vắt kiệt” nguồn lực châu Âu của Nexperia:

“Kế hoạch Cầu vồng” (Project Rainbow): Bị cáo buộc là lấy danh nghĩa quản lý rủi ro nhưng thực chất là chuyển giao công nghệ sang Trung Quốc, bao gồm việc sao chép dữ liệu thiết kế từ các máy chủ tại Mỹ sang Trung Quốc.

Bán nhà máy bí mật: Cáo buộc ông Trương Học Chính đã âm thầm lên kế hoạch bán các nhà máy tại châu Âu mà không cho ban lãnh đạo châu Âu biết.

“Bắt giữ” công ty con: Cáo buộc rằng Nexperia China hiện đã ngừng hợp tác với trụ sở tại Hà Lan, thậm chí từ chối thanh toán tiền hàng cho các wafer được sản xuất tại các nhà máy châu Âu, trên thực tế là biến công ty con tại Trung Quốc thành “con tin”.

Luật sư đại diện cho Wingtech Technology đã hoàn toàn phủ nhận các cáo buộc trên. Luật sư nhấn mạnh rằng trước khi tòa án can thiệp, Nexperia hoạt động rất tốt, thậm chí đạt được quý kinh doanh tốt nhất trong lịch sử.

Luật sư của Wingtech lập luận rằng kế hoạch chuyển giao công nghệ chỉ là một phương án dự phòng để đối phó với các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Wingtech cũng chỉ trích sự can thiệp của chính phủ và tòa án Hà Lan là đã làm tổn hại niềm tin của các nhà đầu tư quốc tế vào nền kinh tế mở của Hà Lan, đồng thời cho rằng các nhà đầu tư Trung Quốc đã bị đối xử “không công bằng”.

Theo báo Tài chính Hà Lan (FD), mâu thuẫn giữa ban lãnh đạo Nexperia và Wingtech đã leo thang thành một cuộc chiến tài chính. Nexperia cáo buộc rằng công ty con phía Trung Quốc hiện đang giữ lại tới 150 triệu euro (khoảng 163 triệu USD) tiền hàng, nhằm dùng số tiền này để tống tiền trụ sở tại Hà Lan.

Ngoài ra, Reuters tiết lộ rằng đại diện của chính phủ Hà Lan cũng đã âm thầm tham dự phiên điều trần, cho thấy tranh chấp doanh nghiệp này đã phát triển thành một cuộc đối đầu an ninh quốc gia về “chủ quyền công nghệ” giữa Trung Quốc và Hà Lan.

Phiên điều trần này không chỉ đơn thuần là một cuộc chiến pháp lý giữa hai công ty, mà còn là hình ảnh thu nhỏ của sự tách rời trong quan hệ bán dẫn giữa Trung Quốc và Hà Lan.

Nếu tòa án quyết định mở cuộc điều tra chính thức, Nexperia sẽ tiếp tục do những người do tòa án chỉ định kiểm soát; nếu cuộc điều tra bị bác bỏ, Wingtech sẽ giành lại quyền kiểm soát đối với tập đoàn chip ô tô châu Âu này. Thẩm phán dự kiến sẽ đưa ra quyết định trong vài tuần tới.

Nexperia sản xuất hàng tỷ con chip nền tảng – bóng bán dẫn, điốt và linh kiện quản lý năng lượng – được sản xuất tại châu Âu, lắp ráp và thử nghiệm tại Trung Quốc, sau đó tái xuất khẩu cho khách hàng ở châu Âu và các nơi khác.

Những con chip này có công nghệ tương đối thấp và giá thành rẻ nhưng lại cần thiết trong hầu hết mọi thiết bị sử dụng điện. Trên ô tô, những con chip này được sử dụng để kết nối pin với động cơ, đèn và cảm biến, hệ thống phanh, bộ điều khiển túi khí, hệ thống giải trí và cửa sổ điện.

Tình hình bắt đầu vào tháng 9/2025, khi chính phủ Hà Lan viện dẫn một đạo luật thời Chiến tranh Lạnh để thực sự nắm quyền kiểm soát Nexperia. Động thái cực kỳ bất thường này được cho là được thực hiện sau khi Hoa Kỳ nêu lên những lo ngại về an ninh.

Bắc Kinh đã đáp trả bằng cách chặn các sản phẩm của họ rời khỏi Trung Quốc, điều này lại làm dấy lên hồi chuông cảnh báo cho các nhà sản xuất ô tô toàn cầu khi họ phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt linh kiện của nhà sản xuất chip này.

Bình Minh (t/h)