Nông sản TQ bị nghi “rửa xuất xứ” qua Việt Nam vào Đài Loan, bị tăng cường ngăn chặn

Chung Nguyên
•
Thứ Năm, 27/08/2026

Nông sản Trung Quốc bị nghi ngờ “rửa xuất xứ” thông qua Việt Nam rồi xuất khẩu vào Đài Loan, làm dấy lên những lo ngại về an toàn thực phẩm.

Hình ảnh tại khu vực trồng cải thảo ở thị trấn Đồn Khẩn, huyện Khang Bảo, thành phố Trương Gia Khẩu, tỉnh Hà Bắc, cho thấy từng cây cải thảo được nhúng vào dung dịch formaldehyde để bảo quản trước khi chất lên xe. (Ảnh chụp màn hình video/ảnh ghép)

Bà Hứa Huy Phi, Chánh thư ký Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp thuộc Bộ Nông nghiệp Đài Loan, cho biết cơ quan này hiện đang thu thập dữ liệu ảnh vệ tinh tại các vùng sản xuất nông nghiệp ở Việt Nam để đánh giá khả năng xác định nguồn gốc và chủng loại cây trồng. Tuy nhiên, do phương thức canh tác, điều kiện môi trường và đặc điểm sản xuất ở Việt Nam khác với Đài Loan, cần thu thập đủ mẫu từ Trung Quốc và Việt Nam mới có thể đưa ra kết luận tương đối chính xác.

Về nghi vấn nông sản Trung Quốc được “rửa xuất xứ” qua Việt Nam, một doanh nhân Đài Loan đang làm ăn tại Việt Nam, ông Vương Vĩ Lập (tên đã được thay đổi), nói với Epoch Times rằng Mỹ trong những năm gần đây đã sử dụng các phương pháp khoa học như phân tích đồng vị để truy tìm nguồn gốc sản phẩm. Theo ông, Đài Loan cũng nên tham khảo kinh nghiệm này, tăng cường xác minh xuất xứ và kiểm tra tại biên giới nhằm bịt các lỗ hổng trong việc “rửa xuất xứ”.

Bà Hứa Huy Phi cho biết phân tích đồng vị có thể được sử dụng như một công cụ khoa học để xác định nguồn gốc, nhưng nếu nguồn nước, đất đai hoặc vật liệu canh tác tại các khu vực biên giới Trung Quốc – Việt Nam tương đồng, phương pháp này vẫn có những hạn chế. Vì vậy, các biện pháp ngăn chặn cần được tiếp tục đánh giá ở cả cấp liên bộ và trong khuôn khổ thương mại quốc tế.

Cải thảo Trung Quốc bị nghi xử lý bằng formaldehyde, làm dấy lên lo ngại về “rửa xuất xứ”

Huyện Khang Bảo, tỉnh Hà Bắc, một trong những vùng sản xuất cải thảo lớn nhất Trung Quốc, gần đây bị phanh phui việc từng cây cải đều được nhúng vào “dung dịch formaldehyde” trước khi chất lên xe để bảo quản, sau đó được đưa tới các chợ đầu mối trên khắp Trung Quốc.

Truyền thông Trung Quốc đã tổng hợp 5 nhóm thực phẩm thường bị sử dụng formaldehyde trái phép, gồm nội tạng động vật; cải thảo và cải non; chân gà ngâm; cá đai và cá ngân; cùng miến.

Người dân Đài Loan lo ngại nông sản Trung Quốc có thể được “rửa xuất xứ” rồi nhập khẩu trở lại Đài Loan.

Trước những lo ngại rằng kim chi nhập khẩu từ Hàn Quốc có thể sử dụng cải thảo có nguồn gốc từ Trung Quốc Đại Lục và do đó có nguy cơ liên quan đến loại cải thảo được xử lý bằng formaldehyde, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Đài Loan (TFDA) đã chủ động kiểm tra các sản phẩm không đạt tiêu chuẩn và đường đi của chúng do phía Hàn Quốc công bố. Kết quả cho thấy không có sản phẩm kim chi liên quan nào được nhập khẩu vào Đài Loan.

TFDA cũng đã chính thức gửi công văn tới Văn phòng Đại diện Hàn Quốc tại Đài Bắc, yêu cầu phía Hàn Quốc trong tương lai phải lập tức thông báo cho Đài Loan nếu phát hiện cải thảo có formaldehyde hoặc có cảnh báo về sản phẩm không đạt tiêu chuẩn. Đài Loan đồng thời sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra tại cửa khẩu.

Đài Loan hiện cấm nhập khẩu hơn 1.000 mặt hàng nông sản và thủy sản từ Trung Quốc. Tuy nhiên, phía Trung Quốc được cho là vẫn tìm cách đưa một số nông sản, đặc biệt là cải thảo, bắp cải, nấm hương và các mặt hàng khác vào Đài Loan thông qua Việt Nam bằng hình thức “rửa xuất xứ”.

Trên nền tảng Threads, một số cư dân mạng cũng bày tỏ lo ngại sau khi mua cải non tại siêu thị với nhãn xuất xứ Việt Nam nhưng để trong tủ lạnh tới 3 tuần vẫn không hỏng. Một số người nghi ngờ Việt Nam có thể đang được sử dụng như một quốc gia trung gian để “rửa xuất xứ” nông sản Trung Quốc, đồng thời lo ngại sản phẩm có thể đã được thêm chất bảo quản.

Ngày 24/8, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm thuộc Bộ Y tế và Phúc lợi Đài Loan cho biết cải thảo Trung Quốc nằm trong nhóm mặt hàng không được phép nhập khẩu, và tính từ đầu năm đến nay, cơ quan này chưa ghi nhận bất kỳ lô cải thảo Trung Quốc nào được đăng ký kiểm tra nhập khẩu.

Bộ Nông nghiệp thu thập ảnh vệ tinh các vùng sản xuất ở Việt Nam để xác định nguồn gốc

Trước nghi vấn nông sản Trung Quốc được “rửa xuất xứ” qua Việt Nam để vào Đài Loan, bà Hứa Huy Phi cho biết ngày 26/8 rằng cơ quan nghiên cứu nông nghiệp Đài Loan hiện chủ yếu thu thập dữ liệu ảnh vệ tinh tại các vùng sản xuất của Việt Nam, nhằm đánh giá liệu có thể sử dụng công nghệ này để xác định loại cây trồng và nguồn gốc sản phẩm hay không.

Theo bà Hứa, Đài Loan đã xây dựng cơ sở dữ liệu đối chiếu giữa ảnh vệ tinh và tình hình canh tác thực tế trong nhiều năm, hiện có thể nhận diện khoảng 70 loại cây trồng. Tuy nhiên, phương thức canh tác, đặc điểm cây trồng và điều kiện môi trường ở Việt Nam khác với Đài Loan, nên trước hết cần xây dựng một cơ sở dữ liệu riêng cho Việt Nam.

Trước đó, ngày 29/4, Bộ trưởng Nông nghiệp Đài Loan Trần Tuấn Quý phát biểu tại Viện Lập pháp rằng cơ quan nông nghiệp từng xin phép sang Việt Nam lấy mẫu nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu đối chiếu, nhưng gặp sự can thiệp từ phía chính quyền Việt Nam. Trong thời gian tới, Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp sẽ tiến hành chụp ảnh trên không tại các vùng sản xuất của Việt Nam, tính toán sản lượng từng khu vực để nắm được quy mô sản xuất và lượng hàng có thể xuất khẩu. Nếu lượng nhập khẩu vượt quá mức hợp lý, cơ quan chức năng sẽ kích hoạt các cơ chế xử lý liên quan.

Ông Trần Tuấn Quý cũng cam kết đối với những mặt hàng nông sản có nguy cơ “rửa xuất xứ” nghiêm trọng, Bộ Nông nghiệp sẽ đưa phân tích đồng vị vào nhóm xét nghiệm cơ bản. Danh mục cụ thể sẽ được các chuyên gia tiếp tục thảo luận.

Khó xác định trực tiếp nông sản Trung Quốc “rửa xuất xứ” qua Việt Nam, nhất là ở khu vực biên giới

Về khả năng các mặt hàng như cải thảo, cải non và nấm hương Trung Quốc được đưa qua Việt Nam để “rửa xuất xứ”, bà Hứa Huy Phi cho biết các cơ quan nghiên cứu nông nghiệp chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ kỹ thuật, chứ không trực tiếp điều tra hành vi gian lận xuất xứ.

Nếu cây trồng được sản xuất tại khu vực gần biên giới Trung Quốc – Việt Nam, cần thu thập đủ mẫu từ cả Trung Quốc đại lục và Việt Nam để tiến hành đối chiếu thì mới có thể đưa ra kết luận tương đối rõ ràng.

Mỹ trong những năm gần đây đã sử dụng các phương pháp khoa học, trong đó có phân tích đồng vị, để truy tìm nguồn gốc sản phẩm. Bà Hứa cho biết phương pháp này hiện có thể đạt tỷ lệ nhận diện khoảng 92% trở lên đối với nguồn gốc nấm hương từ Đài Loan, Nhật Bản và Hàn Quốc, nhưng quá trình xét nghiệm có thể mất khoảng một tháng.

Nếu nguồn nước, đất đai, giống nấm hoặc nguyên liệu nuôi trồng tại các khu vực biên giới Trung Quốc và Việt Nam có đặc điểm tương đồng, phân tích đồng vị cũng có thể khó phân biệt nguồn gốc.

Ngược lại, với những sản phẩm như bông ở Tân Cương, nơi có sự khác biệt rõ ràng về địa lý, nguồn nước hoặc đất đai, phương pháp đồng vị có khả năng xác định nguồn gốc tốt hơn. Nhưng nếu điều kiện sản xuất giữa các vùng của Trung Quốc và Việt Nam tương tự nhau, các phương pháp khoa học vẫn có thể gặp hạn chế.

Đối với những mặt hàng có nguy cơ “rửa xuất xứ” cao, Bộ Nông nghiệp Đài Loan dự kiến đưa phân tích đồng vị vào nhóm xét nghiệm cơ bản. Bà Hứa cho biết kế hoạch này đang do một nhóm liên ngành của Bộ Nông nghiệp phụ trách, còn các cơ quan nghiên cứu nông nghiệp chủ yếu đảm nhiệm phần hỗ trợ kỹ thuật.

Lấy nấm hương làm ví dụ, bà cho biết hiện việc kiểm tra vẫn chủ yếu dựa vào đặc điểm hình dạng bên ngoài, do xét nghiệm đồng vị mất khá nhiều thời gian.

Về đề nghị của doanh nhân Đài Loan Vương Vĩ Lập rằng ông sẵn sàng hỗ trợ thu thập mẫu nông sản từ nhiều khu vực ở Việt Nam để xây dựng cơ sở dữ liệu đối chiếu, bà Hứa cho rằng nếu các mẫu được sử dụng làm căn cứ xác định nguồn gốc thì phải được lấy trực tiếp tại vùng sản xuất, tốt nhất có chuyên gia hoặc cơ quan chính thức đi cùng để xác nhận. Các mẫu mua tại thị trường rất khó xác định chính xác nguồn gốc thực sự.

Thương mại quốc tế và kiểm tra biên giới cần sự phối hợp giữa nhiều cơ quan

Bà Hứa Huy Phi cho biết các vấn đề liên quan đến nhập khẩu và kiểm tra hải quan thuộc phạm vi của Bộ Tài chính và các quy định thương mại quốc tế. Nếu yêu cầu các loại giấy tờ đặc biệt hoặc áp dụng biện pháp riêng đối với một quốc gia cụ thể, vấn đề có thể liên quan đến nguyên tắc thương mại công bằng cũng như đàm phán giữa các quốc gia, vượt quá phạm vi chức năng của các cơ quan kỹ thuật.

Theo bà Hứa, các cơ quan kỹ thuật chủ yếu cung cấp hỗ trợ về phân tích khoa học và xét nghiệm. Đối với những phương pháp do các doanh nghiệp Đài Loan đề xuất hoặc kinh nghiệm của Mỹ, các cơ quan liên quan vẫn cần nghiên cứu thêm để xác định biện pháp nào có thể áp dụng và biện pháp nào phù hợp với điều kiện hiện nay.

Các biện pháp ngăn chặn tình trạng “rửa xuất xứ” vì vậy vẫn cần được đánh giá thêm ở cấp liên bộ cũng như trong khuôn khổ thương mại và đàm phán quốc tế.