Phần lớn trẻ bị nôn hoặc tiêu chảy không cần dùng thuốc. Các triệu chứng thường tự giảm trong vài ngày. Điều quan trọng nhất là bù nước và nghỉ ngơi. Với những trường hợp nặng, bác sĩ có thể kê thêm 1 số thuốc.

r shutterstock 2192335661
Ảnh minh họa: Shutterstock

1. Điều trị cơ bản

Khi trẻ bị nôn hoặc tiêu chảy do viêm dạ dày – ruột (thường do virus), người lớn nên:

  • Cho trẻ uống nhiều nước/ORS để tránh mất nước.
  • Cho ăn trở lại khi trẻ có thể giữ được thức ăn.
  • Tránh dùng kháng sinh (vì bệnh do virus, kháng sinh không có tác dụng).
  • Không dùng thuốc chống tiêu chảy cho trẻ nhỏ.
  • Có thể dùng thuốc chống nôn (Ondansetron) trong trường hợp nôn nhiều, nhưng cần bác sĩ kê đơn.
Minh hoa 1
Ảnh minh họa: Thanh Long

2. Bù nước

Bù nước cho trẻ theo hướng dẫn của WHO:

  • Không nên dùng: nước trái cây, nước ngọt có ga,… vì nhiều đường, ít muối → dễ làm tiêu chảy nặng thêm.
  • Nên dùng: dung dịch Oresol (ORS) pha đúng hướng dẫn trên gói hoặc ORS đã pha sẵn.

Nếu trẻ nôn nhiều, chỉ cho uống từng thìa nhỏ (5 ml) mỗi 5 phút, sau đó tăng dần.

Lượng dịch cần bù:

Không mất nước:

  • <10 kg: 60–120 ml sau mỗi lần nôn/tiêu chảy.
  • 10 kg: 120–240 ml sau mỗi lần.

Mất nước nhẹ – vừa (khô miệng, ít tiểu, sụt 3–9% cân nặng): 25–50 ml/kg trong 2–4 giờ.

Mất nước nặng (mắt trũng, không có nước mắt, không đi tiểu, tay chân lạnh, thở nhanh): Đưa đi cấp cứu ngay để truyền dịch tĩnh mạch

3. Chế độ ăn cho trẻ bị tiêu chảy

  • Vẫn cho bú mẹ hoặc sữa công thức (không pha loãng).
  • Cho ăn đồ ăn dễ tiêu: cháo, cơm, chuối, bánh mì, táo nghiền.
  • Tránh: sữa bò, nước ngọt, nước trái cây nhiều đường.
  • Khi hết triệu chứng → cho ăn lại chế độ bình thường theo lứa tuổi.

4. Thuốc

  • Không dùng thuốc chống tiêu chảy (Imodium/loperamide).
  • Có thể dùng Paracetamol (Tylenol) nếu trẻ sốt trên 38,5 độ C.
  • Thuốc chống nôn (ondansetron): chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định.

5. Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

  • Trẻ < 6 tháng tuổi.
  • Nôn liên tục, không uống được Oresol.
  • Có dấu hiệu mất nước: khô miệng, ít tiểu, mắt trũng, lừ đừ.
  • Tiêu chảy ra máu.
  • Sốt cao:
    • 38°C với trẻ <12 tuần.
    • 40°C với trẻ lớn.

  • Đi ngoài >10 lần/ngày hoặc kéo dài >2 tuần.
  • Bệnh nặng dần, khó chăm sóc tại nhà.

Thanh Long t/h