Các cuộc biểu tình chống chính phủ trên toàn quốc tại Iran đã bước vào giai đoạn cao trào, ngày càng có nhiều người dân xuống đường tham gia phản đối. Người biểu tình hô vang các khẩu hiệu chống chế độ ngay trên đường phố, khiến vị thế của Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei trở nên vô cùng bấp bênh. Trước đó, tình hình tại Venezuela đã thay đổi khi Tổng thống Maduro bị bắt và đưa sang Mỹ xét xử. Hai chế độ độc tài này đều được xem là “những người bạn lâu năm” của chính quyền Trung Quốc. Các chuyên gia chỉ ra rằng, ngay từ đầu năm 2026, những sự kiện này sẽ tạo ra hiệu ứng lan tỏa, trực tiếp gây chấn động đối với Trung Quốc.

Ngày 8 tháng 1 năm 2026, người dân đã tập trung trên đường phố Kermanshah, Iran để biểu tình. (Kamran /Middle East Images/AFP via Getty Images)

Đầu năm 2026 “dậy sóng” – Học giả: Mỹ đang bao vây chính quyền Trung Quốc

Theo tổng hợp từ truyền thông quốc tế, đến nay các cuộc biểu tình của người dân Iran đã bước sang ngày thứ 12. Vào lúc 11 giờ 30 phút sáng thứ Năm (8/1, giờ miền Đông nước Mỹ), toàn bộ Iran rơi vào tình trạng mất kết nối Internet.

Việc chính quyền Iran cắt Internet đã khiến nước này gần như bị cô lập với thế giới bên ngoài. Tuy nhiên, trên đường phố của nhiều thành phố, các cuộc biểu tình chống chính phủ vẫn ngày càng leo thang dữ dội.

Người dân Iran gào thét phẫn nộ trên đường phố, làm rung chuyển cả thế giới!

Âm thanh từ đường phố vang dội hơn tất cả các bài xã luận, phân tích, bình luận và lời biện hộ cộng lại. Thế giới đang chứng kiến những câu chuyện do họ dựng lên đang sụp đổ hoàn toàn.

Cái gọi là “thù hận” chỉ là tuyên truyền. Cái gọi là “không được hoan nghênh” chỉ là lời dối trá nhằm tạo tính chính danh cho chế độ độc tài Hồi giáo. Giờ đây, sự thật đang bùng nổ ngay trên đường phố.

Học giả Mỹ Phương Vĩ đã chia sẻ lại đoạn video và nói rằng Tehran đã “bùng nổ lớn”, đám đông khổng lồ đang phóng hỏa các công trình của chính quyền, chế độ Hồi giáo đang mất kiểm soát, và hồi kết của chế độ chuyên chế đã ở rất gần.

Tổng thống Mỹ Donald Trump vào thứ Năm (9/1) một lần nữa công khai tuyên bố rằng, nếu chính quyền Iran giết hại người biểu tình, Mỹ sẽ tiến hành những đòn tấn công “cực kỳ nghiêm khắc” nhằm vào giới cầm quyền Iran.

Trước đó, Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei, năm nay 86 tuổi, đã có bài phát biểu cứng rắn, gán cho người biểu tình nhãn mác “lính đánh thuê” và ra lệnh cho lực lượng an ninh trấn áp mạnh tay. Tuy nhiên, theo tiết lộ của nhiều hãng truyền thông như The Times, tầng lớp lãnh đạo cấp cao tại Tehran dường như đã kích hoạt phương án khẩn cấp, trong đó các nhân vật nòng cốt bao gồm Khamenei và những thân tín của ông có thể, khi cần thiết, sẽ noi gương cựu Tổng thống Syria Bashar al-Assad, rút sang Nga để lánh nạn.

Một số cư dân mạng chia sẻ video cho thấy cảnh sát Iran không muốn dùng bạo lực đàn áp người dân, kèm theo lời khen ngợi dành cho cảnh sát Iran, đồng thời hy vọng cảnh sát Trung Quốc cũng học theo. Họ cho rằng việc làm đao phủ cho ‘triều đại mạt vận’ của chính quyền Trung Quốc sẽ không có kết cục tốt.

Ông Vương Quân Đào, Chủ tịch Ủy ban Toàn quốc của Đảng Dân chủ Trung Quốc, nói với Epoch Times rằng Iran đang ngày càng tiến gần đến bước ngoặt thay đổi chế độ.

Ngày càng có nhiều người Iran xuống đường biểu tình và trực tiếp kêu gọi Mỹ can thiệp. Các video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy người biểu tình Iran nói bằng tiếng Anh trước ống kính: “Tổng thống Trump, xin hãy cứu chúng tôi giống như đã cứu Venezuela!”

Một đoạn video khác từ bên trong Iran cho thấy một thanh niên tên Ali đang đặt cược tất cả để lên tiếng với Mỹ. Anh nói: “Tôi tên là Ali, tôi đang nói chuyện với các bạn từ bên trong Iran. Tôi không phải là chính trị gia, cũng không phải là quân nhân, chỉ là một người trẻ mỗi ngày phải sống trong sợ hãi và áp bức. Thưa Tổng thống Trump, thưa người dân Mỹ, tôi cầu xin các bạn hãy nhìn tôi như thể tôi là con của chính các bạn”.

Hôm thứ Bảy tuần trước (3/1), lực lượng đặc nhiệm Mỹ đã thành công trong việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và áp giải ông sang New York để xét xử. Cộng đồng người Venezuela ở hải ngoại đã vẫy cờ Mỹ ăn mừng. (liên kết video)

Phó giáo sư Trịnh Khâm Mô, Khoa Ngoại giao và Quan hệ Quốc tế, Đại học Đạm Giang (Đài Loan), nói với Epoch Times rằng những sự kiện xảy ra vào đầu năm 2026 thực chất đã được tích tụ từ lâu. “Sau ba năm đại dịch, kinh tế của các quốc gia nói chung đều khó phục hồi; thêm vào đó là chiến tranh Nga và các xung đột quốc tế khác, cùng với sự thay đổi của cục diện toàn cầu, khiến các chế độ độc tài ngày càng khó tồn tại”.

Ông cho biết, chỗ dựa phía sau các chế độ độc tài ở Venezuela và Iran chủ yếu là chính quyền Trung Quốc, đồng thời họ cũng dựa vào Nga về mặt quân sự. Tuy nhiên, Nga đang sa lầy trong chiến tranh và không còn đủ sức tự lo; kinh tế Trung Quốc thì suy giảm, nên mức độ viện trợ cho các nước này cũng không còn như trước. chính quyền Trung Quốc vì tham vọng bá chủ thế giới đã kéo giãn nguồn lực viện trợ của mình quá xa và quá rộng.

“Hiện nay chúng ta đang chứng kiến ảnh hưởng của chính quyền Trung Quốc giống như những quân cờ domino sắp lần lượt đổ xuống. Thêm vào đó là sự trở lại mạnh mẽ của ông Trump. Dưới nguyên tắc ‘Nước Mỹ trên hết’ hay ‘Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại’, ông đang hoạch định chiến lược an ninh quốc gia của Mỹ, tập trung vào Tây Bán cầu — tức toàn bộ châu Mỹ — và khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, nhằm bao vây chính quyền Trung Quốc”, ông nói.

Ông Trịnh Khâm Mô nhấn mạnh rằng Venezuela là cứ điểm quan trọng nhất của chính quyền Trung Quốc tại Nam Mỹ. Việc Mỹ ra tay trước với Venezuela, ngoài lợi ích dầu mỏ, còn mang ý nghĩa địa chính trị sâu sắc. “Màn mở đầu này có vẻ rất sôi động, nhưng hoàn toàn không phải là điều xảy ra đột ngột”.

Theo ông, trước đây chính quyền Trung Quốc đã đổ rất nhiều nguồn lực để hậu thuẫn cho các chế độ chuyên chế trên toàn thế giới. Nay khi các chế độ độc tài này lần lượt sụp đổ, cuối cùng chính quyền Trung Quốc sẽ bị cô lập tại khu vực Đông Á.

Từ Venezuela đến Iran: hiệu ứng lan tỏa đang tác động tới tình hình trong nước Trung Quốc

Nhà bình luận độc lập Thái Thận Khôn chia sẻ lại video và cho rằng lòng dũng cảm của người Iran thật đáng khâm phục. Cuộc Cách mạng Hồi giáo đã kéo dài 47 năm, ngày càng có nhiều người Iran thức tỉnh. Mỗi lần đấu tranh đều có người Iran phải hy sinh tính mạng. Ông hy vọng rằng những người Iran liều mình bước ra đường biểu tình lần này sẽ đón được ánh sáng, chôn vùi hoàn toàn chế độ của Khamenei. Các cuộc biểu tình của người dân Iran đã tiếp thêm tinh thần cổ vũ rất lớn cho giới hoạt động dân chủ Trung Quốc.

Nhà hoạt động dân chủ Trung Quốc sống tại Mỹ, ông Đường Bách Kiều, đăng lại video trên nền tảng X và viết: “Nhân dân Iran muôn năm! Đây là Tehran vào lúc này. Chiến thắng của Iran đang ở ngay trước mắt. Mọi người hãy chuẩn bị ăn mừng vào cuối tuần!” Sau đó ông nói thêm: “Tôi nhắc lại lần nữa, khi cơn bão ập đến, hãy chọn đứng về phía đúng đắn của lịch sử. Hôm nay là Iran, ngày mai sẽ là Trung Quốc!”.

Ông Trịnh Khâm Mô cho rằng các chế độ chuyên chế độc tài này đã không còn có thể che trời bằng một tay; quan trọng hơn là sức mạnh đứng sau hậu thuẫn cho họ cũng đang suy yếu. Vì vậy, trong hành động của Mỹ tại Venezuela lần này, Trung Quốc và Nga đều không có cách nào can thiệp. Điều này mang lại sự cổ vũ to lớn cho các dân tộc khác đang sống dưới sự áp bức của các chế độ độc tài. Hiệu ứng lan tỏa sẽ tạo ra phản ứng dây chuyền, khiến các chế độ độc tài này lần lượt sụp đổ.

Trước đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã công khai bày tỏ sự ủng hộ đối với vợ chồng Tổng thống Maduro, yêu cầu Mỹ thả họ và cho rằng hành động của Mỹ vi phạm luật pháp quốc tế. Tuy nhiên, các video tin tức liên quan lại bị cư dân mạng Trung Quốc chế giễu trên những nền tảng mạng xã hội như Douyin. Thậm chí, nhiều người còn công khai ủng hộ hành động của Mỹ. Những hiện tượng như vậy, được gọi là “xông tháp” (thách thức kiểm duyệt), gần đây liên tục xuất hiện.

Ông Trịnh Khâm Mô nhận định, Trung Quốc càng lớn tiếng chỉ trích thì càng cho thấy sự bất lực của chính mình. Bởi lẽ Trung Quốc và Nga từng giúp Venezuela xây dựng một hệ thống phòng thủ được ca ngợi là mạnh nhất thế giới. Trước khi bị bắt, Maduro còn gặp đặc phái viên của Trung Quốc. Kết quả cho thấy Trung Quốc không chỉ thất bại về mặt quân sự, mà ngay cả về ngoại giao cũng không nắm được thông tin chính xác. Điều này giáng một đòn rất mạnh vào uy tín của chính quyền Trung Quốc, khiến người dân ngày càng coi thường và ngày càng bớt sợ hãi họ. “Điều này sẽ tạo ra một động lực rất lớn cho các cuộc biểu tình, tuần hành quy mô lớn trong xã hội dân sự trong tương lai, thậm chí kích thích những cuộc đấu đá trong nội bộ bộ máy quan liêu của Trung Quốc”.

Ông Vương Quân Đào cho rằng, bắt đầu từ năm 2026, các nhà độc tài trên toàn thế giới sẽ không còn dễ sống, và hiện nay kẻ độc tài lớn nhất thế giới chính là Tập Cận Bình.

Ông nói rằng, do những chính sách sai lầm của Tập Cận Bình, đại dịch COVID-19 tại Trung Quốc đại lục đã mất kiểm soát và lan ra toàn cầu, làm kinh tế thế giới rơi vào hỗn loạn. Các quốc gia dân chủ đã phải trải qua quá trình tự điều chỉnh đầy khó khăn; trên khắp phương Tây, nhiều “chính trị gia tay ngang” lần lượt bước lên vũ đài, và những vấn đề của người dân từng bị giới tinh hoa che giấu phần nào sẽ được giải quyết. Ngược lại, các quốc gia chuyên chế thì đang đối mặt với khủng hoảng, lung lay tận gốc.

Ông cho rằng, bề ngoài Trung Quốc có thể tạm thời giữ ổn định tình hình, nhưng khi cả thế giới đang nỗ lực giải quyết vấn đề, họ lại tiếp tục trì hoãn và kéo dài khủng hoảng, điều này cuối cùng chắc chắn sẽ dẫn tới sự sụp đổ toàn diện.

“Liên Xô khi đó kinh tế cũng rất tệ, cố gắng gồng mình duy trì sự cai trị, nhưng cuối cùng vẫn sụp đổ”, ông Vương Quân Đào kết luận.

Lý Ngọc theo Epoch Times