Chính sách thuế quan toàn cầu bị tuyên trái luật, ông Trump còn những phương án nào?
- Bảo Minh
- •
Hôm thứ Sáu (20/2), Tối cao Pháp viện Mỹ ra phán quyết cho rằng các mức thuế mà Tổng thống Trump áp đặt theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) là trái luật. Ngay sau đó, ông Trump ra tuyên bố cho biết sẽ viện dẫn một cơ sở pháp lý khác để áp mức thuế toàn cầu 10%, thay thế cho các mức thuế bị Tối cao Pháp viện bác bỏ. Ông cũng nhấn mạnh đang khởi động nhiều cuộc điều tra theo Điều 301, hàm ý rằng có thể sẽ còn thêm các mức thuế mới trong tương lai.
Ông Trump: Sẽ áp thuế toàn cầu 10%, tương lai có thể còn cao hơn
Trong tuyên bố đăng trên nền tảng mạng xã hội “Truth Social”, ông Trump viết: “Phán quyết của Tối cao Pháp viện về thuế quan thật đáng thất vọng! Tôi cảm thấy xấu hổ thay cho một số thẩm phán đã không đủ dũng khí làm điều có lợi cho đất nước chúng ta. Tôi xin cảm ơn và chúc mừng 3 thẩm phán Clarence Thomas, Samuel Alito và Brett Kavanaugh vì lòng dũng cảm, trí tuệ và tình yêu đối với đất nước. Quốc gia chúng ta lúc này cũng vô cùng tự hào về các vị”.
Tổng thống cho biết, hiện nay ông sẽ lựa chọn một phương án khác, “mạnh mẽ hơn so với lựa chọn ban đầu”.
“Trên thực tế, dù tôi tin rằng họ không cố ý như vậy, nhưng phán quyết hôm nay của Tối cao Pháp viện không những không làm suy yếu quyền giám sát thương mại và áp thuế của Tổng thống, mà còn khiến quyền lực đó trở nên mạnh mẽ và rõ ràng hơn,” ông Trump nói. Ông bổ sung rằng Tối cao Pháp viện không hủy bỏ thuế quan nói chung, mà chỉ bác bỏ cách thức sử dụng cụ thể IEEPA để áp thuế. Phán quyết này tái khẳng định rằng Tổng thống theo IEEPA có đầy đủ thẩm quyền để ngăn chặn, cấm vận, hạn chế, cấp phép hoặc áp đặt bất kỳ điều kiện nào khác đối với “thương mại giữa nước ngoài và Hoa Kỳ”.
Tổng thống dẫn lại ý kiến bất đồng của Thẩm phán Brett Kavanaugh: “Mặc dù tôi kiên quyết phản đối phán quyết hôm nay của Tòa án, nhưng quyết định này có thể sẽ không thực chất hạn chế khả năng áp thuế của Tổng thống trong tương lai. Đó là vì nhiều đạo luật liên bang khác trao quyền cho Tổng thống áp thuế, và có thể cung cấp cơ sở pháp lý cho phần lớn (nếu không phải toàn bộ) các mức thuế được đề cập trong vụ việc này… Các đạo luật đó bao gồm, chẳng hạn, Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962 (Điều 232); Đạo luật Thương mại năm 1974 (Điều 122, 201 và 301); và Đạo luật Thuế quan năm 1930 (Điều 338)”.
Ông Trump tuyên bố, kể từ hôm nay, toàn bộ các mức thuế vì an ninh quốc gia, thuế theo Điều 232 và các mức thuế hiện hành theo Điều 301 vẫn tiếp tục có hiệu lực. Ông cũng sẽ ký một sắc lệnh trong ngày thứ Sáu để áp thêm mức thuế toàn cầu 10% theo Điều 122.
“Ngoài ra, chúng tôi cũng đang khởi động nhiều cuộc điều tra theo Điều 301 và các cuộc điều tra khác nhằm bảo vệ đất nước khỏi các hành vi thương mại không công bằng,” ông nói.
Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 không yêu cầu phải tiến hành điều tra chính thức, do đó có thể là một trong những con đường nhanh nhất để vượt qua trở ngại pháp lý từ tòa án. Quy định này cho phép Tổng thống áp mức thuế tối đa 15% trong thời hạn tối đa 150 ngày, sau đó cần Quốc hội có hành động tiếp theo.
Các phương án khác
Điều 301: Đối phó hành vi thương mại không công bằng
Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 từ lâu là công cụ mạnh mẽ của Chính phủ Mỹ để xử lý các quốc gia bị cho là thực hiện hành vi thương mại “không hợp lý”, “không công bằng” hoặc “mang tính phân biệt đối xử”.
Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump đã viện dẫn Điều 301 để áp thuế diện rộng đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc nhằm đối phó với các biện pháp mà Bắc Kinh bị cho là sử dụng để thách thức vị thế dẫn đầu công nghệ của Mỹ. Mỹ cũng từng sử dụng Điều 301 để xử lý các hành vi bị cho là không công bằng của Trung Quốc trong ngành đóng tàu.
Thuế theo Điều 301 không có giới hạn về quy mô. Thời hạn hiệu lực là 4 năm, nhưng có thể gia hạn.
Tuy nhiên, trước khi áp thuế theo Điều 301, Đại diện Thương mại Mỹ phải tiến hành điều tra và thông thường phải tổ chức điều trần công khai.
Điều 122: Ứng phó thâm hụt thương mại
Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974 cho phép Tổng thống áp mức thuế tối đa 15% đối với đối tác thương mại trong trường hợp mất cân bằng thương mại, với thời hạn tối đa 150 ngày. Chính phủ thậm chí không cần tiến hành điều tra trước.
Ông Paul Ashworth, Kinh tế trưởng khu vực Bắc Mỹ của Capital Economics, nhận định trong một báo cáo nghiên cứu hôm thứ Sáu rằng Nhà Trắng nhiều khả năng sẽ viện dẫn Điều 122. Ông lưu ý rằng mức thuế tối đa theo điều khoản này là 15% và chỉ kéo dài 150 ngày, nhưng có thể thực thi mà không cần Quốc hội phê chuẩn.
Ngay trong ngày Tòa án Tối cao ra phán quyết, ông Trump đã tuyên bố áp mức thuế toàn cầu mới 10% đối với hàng hóa, có hiệu lực sau 3 ngày.
Điều 232: Bảo vệ an ninh quốc gia
Tổng thống có thể sử dụng thẩm quyền theo Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962 để áp thuế đối với các mặt hàng nhập khẩu mà ông cho là đe dọa an ninh quốc gia.
Năm 2018, ông Trump đã áp thuế đối với thép và nhôm nhập khẩu. Kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào tháng Một năm ngoái, ông mở rộng phạm vi áp thuế theo Điều 232 đối với ô tô, linh kiện ô tô, đồng và gỗ.
Tháng Chín năm ngoái, Tổng thống cũng áp thuế theo Điều 232 đối với tủ bếp, tủ lavabo phòng tắm và đồ nội thất bọc nệm.
Thuế theo Điều 232 không bị giới hạn về mặt pháp lý, nhưng yêu cầu Bộ Thương mại Mỹ tiến hành điều tra.
Điều 338: Công cụ chưa từng được thực thi
Gần một thế kỷ trước, khi kinh tế Mỹ và thế giới đứng bên bờ sụp đổ, Quốc hội đã thông qua Đạo luật Thuế quan năm 1930, áp mức thuế cao đối với hàng hóa nhập khẩu, được gọi là thuế Smoot-Hawley.
Điều 338 của đạo luật này cho phép Tổng thống áp mức thuế lên tới 50% đối với hàng nhập khẩu từ các quốc gia bị cho là phân biệt đối xử với doanh nghiệp Mỹ. Không cần điều tra, và cũng không có giới hạn về thời gian áp dụng.
Ông Ashworth cho rằng ông Trump cũng có thể viện dẫn Điều 338 của Đạo luật Thuế quan 1930, nhưng cảnh báo động thái này có thể vấp phải các thách thức pháp lý.
Mặc dù các mức thuế theo Điều 338 chưa từng được thực thi, các nhà đàm phán thương mại Mỹ trước đây thường sử dụng Điều 301 làm công cụ trừng phạt, song trong thập niên 1930, Mỹ từng dùng Điều 338 như một đòn bẩy trong đàm phán thương mại.
Tháng Chín năm ngoái, Bộ trưởng Tài chính Bessent nói với Reuters rằng nếu Tòa án Tối cao tuyên vô hiệu phương án áp thuế theo quyền khẩn cấp của ông Trump, chính phủ đang cân nhắc Điều 338 như một phương án dự phòng.
Xem thêm
Từ khóa Donald Trump Thuế quan Mỹ
