Hồ Bắc thuê hãng luật Mỹ thách thức phán quyết bồi thường COVID-19, Missouri lên tiếng
- Lâm Yến
- •
Hôm thứ Hai (31/8), chính quyền tỉnh Hồ Bắc của Trung Quốc đã thuê một hãng luật Mỹ có năng lực lớn, nhằm tìm cách lật ngược phán quyết bồi thường trị giá 24,5 tỷ USD mà bang Missouri trước đó giành được trong vụ kiện cáo buộc chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) tích trữ thiết bị bảo hộ cá nhân trong giai đoạn đầu đại dịch COVID-19. Phía Missouri đáp lại rằng việc phía Trung Quốc thách thức phán quyết là “quá muộn” và bang này sẽ tiếp tục truy cứu trách nhiệm của ĐCSTQ.
Chính quyền tỉnh Hồ Bắc và Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc hôm thứ Hai đã nộp hồ sơ lên tòa án liên bang tại Missouri, yêu cầu hủy phán quyết vắng mặt và bác bỏ vụ kiện.
Hai bên thuê hãng luật quốc tế White & Case có trụ sở tại Mỹ. Hãng luật này có hơn 2.500 luật sư trên toàn cầu, trong đó có luật sư tranh tụng kỳ cựu Christopher Curran tại Washington D.C. Ông Curran từng đại diện cho nhiều chính phủ nước ngoài trong các vụ kiện tại tòa án Mỹ.
Tháng 4/2020, bang Missouri khởi kiện chính quyền Trung ương ĐCSTQ, chính quyền tỉnh Hồ Bắc và các bên liên quan khác, yêu cầu chịu trách nhiệm về những thiệt hại kinh tế do đại dịch COVID-19 gây ra. Đây là một trong những vụ kiện đầu tiên ở cấp chính quyền bang của Mỹ nhằm truy cứu trách nhiệm của chính quyền ĐCSTQ và các cơ quan liên quan.
Bang Missouri cáo buộc phía Trung Quốc đã có hành vi “gian dối, che giấu, tắc trách và không hành động nghiêm trọng” trong giai đoạn đầu đại dịch, đồng thời tích trữ và độc quyền các thiết bị bảo hộ cá nhân, khiến nguồn cung các vật tư liên quan tại Mỹ bị thiếu hụt và giá cả tăng cao.
Các bị đơn gồm Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (Trung Quốc cộng sản), Đảng Cộng sản Trung Quốc, Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc, Bộ Quản lý Tình trạng Khẩn cấp Trung Quốc, Bộ Dân chính Trung Quốc, chính quyền tỉnh Hồ Bắc, chính quyền thành phố Vũ Hán, Viện Virus học Vũ Hán và Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc.
Năm 2021, một thẩm phán tòa án cấp quận liên bang đã bác vụ kiện, viện dẫn Đạo luật Miễn trừ Chủ quyền Nước ngoài năm 1976. Sau khi vụ kiện bị bác, bang Missouri chuyển trọng tâm sang lập luận rằng các nhà lãnh đạo ĐCSTQ đã biết về sự tồn tại của virus COVID-19 và khả năng lây truyền từ người sang người từ tháng 9/2019, trong khi WHO đến tháng 12/2019 mới biết về điều này.
Do những hành động đơn phương của phía Trung Quốc, người dân Missouri phải trả giá cao hơn để mua khẩu trang, khiến việc điều trị người nhiễm virus một cách an toàn và hiệu quả trở nên khó khăn.
Theo dữ liệu của Bộ Y tế và Dịch vụ Người cao tuổi Missouri, trong giai đoạn từ năm 2020 đến năm 2022, hơn 21.000 cư dân Missouri đã tử vong do các biến chứng liên quan đến COVID-19.
Năm 2024, một tòa phúc thẩm liên bang khôi phục một phần các yêu cầu khởi kiện của Missouri.
Tháng 3/2025, do các bị đơn không ra tòa để biện hộ, Thẩm phán Tòa án cấp quận liên bang Mỹ Stephen Limbaugh Jr. đã đưa ra phán quyết vắng mặt. Khi đó, Tổng chưởng lý Missouri Andrew Bailey cho biết bang sẽ thực thi phán quyết bằng cách thu giữ các tài sản thuộc sở hữu của Trung Quốc, bao gồm đất nông nghiệp tại Missouri.
Ban đầu, tòa án xác định khoản bồi thường thiệt hại khoảng 8 tỷ USD. Theo các quy định pháp luật liên quan, khoản bồi thường sau đó tăng lên khoảng 24,5 tỷ USD.
Trong hồ sơ nộp hôm thứ Hai, chính quyền tỉnh Hồ Bắc và Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc lập luận rằng thẩm phán cấp sơ thẩm không có thẩm quyền xét xử vụ kiện nhằm vào họ, đồng thời cho rằng phán quyết vắng mặt đã can thiệp không phù hợp vào các vấn đề đối ngoại.
Các bị đơn cũng lập luận trước tòa rằng: “Bang Missouri không đưa ra bất kỳ bằng chứng nào cho thấy bất kỳ bị đơn nào trong khoảng thời gian liên quan đã vi phạm hợp đồng vận chuyển thiết bị bảo hộ cá nhân sang Mỹ”. Các luật sư của White & Case từ chối bình luận.
Theo hồ sơ tòa án, bằng chứng mà bên nguyên đơn khi đó trình lên gồm lời khai của một giáo sư Đại học Vũ Hán, người cho biết ông đã biết về một bệnh nhân COVID-19 từ tháng 9/2019, cùng một báo cáo của Bộ Ngoại giao Mỹ cho rằng “có lý do để tin” một số nhà nghiên cứu tại Viện Virus học Vũ Hán đã xuất hiện các triệu chứng giống COVID-19 vào mùa thu năm 2019. Vụ kiện cho rằng cũng vào khoảng thời gian này, tỉnh Hồ Bắc bắt đầu mua thêm thiết bị xét nghiệm mầm bệnh.
Vụ kiện cáo buộc Trung Quốc kiểm soát các nhà máy của Mỹ đặt tại Trung Quốc, bao gồm các nhà máy thuộc 3M và General Motors, đồng thời ngăn cản xuất khẩu thiết bị sang Mỹ nhằm tích trữ và độc quyền các thiết bị bảo hộ cá nhân như khẩu trang và thiết bị y tế.
Người phát ngôn Văn phòng Tổng chưởng lý Missouri hôm thứ Hai ra tuyên bố cho rằng việc phía Trung Quốc thách thức phán quyết là “quá muộn”. Văn phòng này nói: “Chúng tôi sẽ tiếp tục truy cứu trách nhiệm của Trung Quốc (ĐCSTQ) đối với những đau khổ mà họ đã gây ra cho người dân Missouri trong đại dịch COVID-19”.
Vụ án có tên Bang Missouri kiện Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và các bên khác, số hồ sơ 1:20-cv-00099-SNLJ, được xét xử tại Tòa án Quận Liên bang thuộc Quận Đông Missouri, Mỹ.
Xem thêm
Từ khóa bang Missouri COVID-19
