Khoảng 356.000 người chết năm 2018 vì tiếp xúc với nhựa và các hóa học liên quan

Các hóa chất trong nhựa – từ chai nước đến mỹ phẩm – có thể xâm nhập vào cơ thể và liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe như bệnh tim mạch, rối loạn nội tiết, béo phì và một số loại ung thư. Các chuyên gia cảnh báo rằng phụ gia nhựa như BPA và phthalates mới là yếu tố đáng lo ngại nhất, vì chúng có thể ảnh hưởng đến hormone và tích tụ lâu dài trong cơ thể. Dù khoa học vẫn đang tiếp tục nghiên cứu để xác định mức độ rủi ro chính xác, ngày càng có nhiều bằng chứng cho thấy nhựa không chỉ là vấn đề môi trường mà còn là một thách thức sức khỏe cộng đồng.

Hóa chất trong nhựa đang gây ra khủng hoảng sức khỏe toàn cầu: Các nghiên cứu ước tính khoảng 356 000 người đã chết vào năm 2018 vì tiếp xúc với nhựa và các chất hóa học liên quan.

Ảnh hưởng đa dạng đến sức khỏe con người: Những hóa chất này có liên quan tới tăng huyết áp, ung thư tinh hoàn, béo phì ở trẻ em, và bị cho là gây ra 10 % bệnh tim mạch ở người trên 55 tuổi ở Mỹ.

Nguồn tiếp xúc ở khắp nơi: Hóa chất nhựa có mặt trong nhiều sản phẩm hàng ngày — từ chai nước, lon nhôm tới mỹ phẩm.

Phỏng vấn chuyên gia: Tiến sĩ Leonardo Trasande (Đại học NYU Langone Health) — chuyên gia về độc học môi trường — chia sẻ về các nghiên cứu của ông về tác động sức khỏe của nhựa và cách chúng xâm nhập cơ thể con người.

Những hóa chất trong nhựa gây hại cho sức khỏe

Các sản phẩm nhựa thường chứa nhiều chất phụ gia như phthalates, BPA, PBDE, cùng nhiều chất khác. Những hợp chất này có khả năng làm rối loạn hệ nội tiết, đặc biệt ảnh hưởng đến hormone, chức năng sinh sản, quá trình phát triển và hệ miễn dịch của cơ thể.

Một số hóa chất trong nhóm này còn được xem là yếu tố nguy cơ gây ung thư, nhất là khi tiếp xúc kéo dài hoặc khi nhiệt độ cao làm gia tăng tốc độ giải phóng hóa chất từ nhựa.

Các chất này có thể xâm nhập vào thực phẩm và cơ thể thông qua đường ăn uống, hít thở hoặc tiếp xúc qua da. Trẻ em và phụ nữ mang thai là những đối tượng nhạy cảm nhất, do hệ sinh lý đang phát triển hoặc dễ bị ảnh hưởng bởi rối loạn hormone.

Các con đường tiếp xúc với nhựa trong đời sống

Thực phẩm và nước uống: Vi nhựa và các hóa chất có thể hòa tan từ chai, bao bì hoặc dụng cụ nhựa, sau đó đi vào thức ăn và nước uống.

Không khí: Các hạt bụi vi nhựa tồn tại trong môi trường trong nhà lẫn ngoài trời có thể xâm nhập vào cơ thể thông qua đường hô hấp khi hít thở.

Tiếp xúc qua da: Một số sản phẩm chăm sóc cá nhân như kem dưỡng, tẩy tế bào chết và mỹ phẩm có chứa các hạt nhựa siêu nhỏ (microplastics/nanoplastics), có thể tiếp xúc trực tiếp với da.

Đường tiêu hóa: Vi nhựa đã được phát hiện trong phân người, trong máu và có khả năng tích tụ dần trong các mô của cơ thể sau khi xâm nhập.

Bằng chứng khoa học về ảnh hưởng sức khỏe

Bằng chứng từ người và động vật
Vi nhựa đã được phát hiện trong máu và nhiều mô của cơ thể người, cho thấy khả năng tích tụ trong thời gian dài.

Các nghiên cứu trong phòng thí nghiệm (in vitro) và trên động vật ghi nhận rằng việc tiếp xúc với vi nhựa có thể gây stress oxy hóa, phản ứng viêm, tổn thương tế bào và làm rối loạn hoạt động của hệ miễn dịch.

Tuy nhiên, vẫn còn nhiều điểm chưa chắc chắn
Các nghiên cứu dịch tễ học trên người hiện vẫn còn hạn chế, thiếu dữ liệu đầy đủ cũng như tiêu chuẩn đo lường thống nhất để xác định rõ mức độ nguy cơ trong thực tế.

Hiện nay, nhiều cơ quan y tế lớn vẫn đang tiếp tục đánh giá mức độ rủi ro thật sự của việc tiếp xúc với vi nhựa trong đời sống hằng ngày.

Những tác động đang được quan tâm nhiều nhất

Các nghiên cứu và báo cáo tổng hợp cho thấy nhựa và các hóa chất từ nhựa có thể liên quan đến những ảnh hưởng sau:

• Rối loạn nội tiết và chức năng sinh sản
• Gia tăng nguy cơ bệnh tim mạch và tăng huyết áp
• Tăng khả năng béo phì và các rối loạn chuyển hóa
• Ảnh hưởng thần kinh và cản trở sự phát triển ở trẻ nhỏ
• Tích lũy trong mô và nhiều cơ quan của cơ thể
• Nguy cơ ung thư (hiện vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu)

Nghiên cứu & phản hồi chính sách

Nhiều tổ chức quốc tế và cơ quan y tế đang kêu gọi giả định an toàn thấp trước khi chứng minh an toàn cao (precautionary approach), điều chỉnh chính sách về sản xuất và quy định sử dụng nhựa trong thực phẩm, đồ dùng trẻ em và mỹ phẩm.

Một số báo cáo toàn cầu (ví dụ Báo cáo theo dõi của The Lancet về sức khỏe và nhựa (The Lancet Countdown on Health and Plastics)) đang phát triển bộ chỉ số theo dõi nguy cơ sức khỏe liên quan đến nhựa.

Văn Thanh Bùi, theo Boise State Public Radio, EPA Ireland, Food Packaging Forum, ResearchGate

Xem thêm

Kuwait rung chuyển vì loạt UAV nhắm vào cơ sở chiến lược

Chính quyền Kuwait nhấn mạnh rằng các cuộc tấn công này đã phá hoại thỏa thuận ngừng bắn gần đây giữa Mỹ và Iran,