Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) dự báo xuất khẩu tôm năm 2027 có thể giảm còn 4,4 tỷ USD, do thị trường Mỹ, EU phục hồi chậm và hàng tồn kho nhiều.

Chế biến tôm tại nhà máy ở Việt Nam. (Ảnh: Nguyen Quang Ngoc Tonkin/shutterstock)

Ngày 22/11, bà Lê Hằng, Phó Tổng thư ký VASEP, đưa ra dự báo này tại Diễn đàn Tôm Việt Nam 2026 tổ chức ở Cà Mau, báo Tuổi Trẻ đưa tin.

Đây là kịch bản thận trọng của VASEP: kim ngạch năm 2027 có thể giảm hơn 2% so với mức 4,5 tỷ USD của năm nay. Con số này là dự báo riêng của hiệp hội, khác với mục tiêu kế hoạch của ngành.

Theo báo VnExpress, ngành tôm đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu năm 2027 đạt 4,6-4,7 tỷ USD tại hội nghị về ngành tôm nước lợ một ngày trước đó, cũng ở Cà Mau.

Thị trường chậm phục hồi, thuế Mỹ và giá thành cao

Lý do VASEP nêu là thị trường Mỹ và EU phục hồi chậm, hàng tồn kho nhiều. Báo Chính phủ dẫn thêm một lý do khác: rủi ro thương mại và vận chuyển còn lớn.

Tại Mỹ, tôm Việt Nam đang chịu thuế chống bán phá giá từ hơn 6% đến gần 26%, thuế chống trợ cấp và thuế bổ sung 12,5% thuộc Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974.

Giá thành tôm Việt Nam cũng cao hơn 20-30% so với Ecuador và Ấn Độ, nhất là tôm thẻ đông lạnh. Các yếu tố địa chính trị còn có thể làm tăng cước, phí bảo hiểm, kéo dài thời gian vận chuyển và tăng rủi ro giao hàng.

VASEP dự báo năm 2027, nguồn cung tôm từ Ecuador và Ấn Độ sẽ dồi dào, khiến cạnh tranh về giá tăng lên.

Sang Mỹ giảm gần 20%, sang Trung Quốc tăng hơn 30%

Số liệu Hải quan do VASEP tổng hợp cho thấy 10 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu tôm đạt 4,21 tỷ USD, tăng 8,8% so với cùng kỳ. Riêng tháng 10, xuất khẩu chững lại, chỉ đạt 467,7 triệu USD, giảm 6,1%.

Tôm thẻ chân trắng vẫn là mặt hàng thu về nhiều nhất, khoảng 2,62 tỷ USD, tăng 4%. Tôm hùm xanh là mặt hàng kéo tăng trưởng, mang về 915 triệu USD, tăng 31%.

Kim ngạch xuất khẩu tôm theo thị trường trong 10 tháng đầu năm 2026 (số liệu VASEP):

Thị trườngKim ngạch 10 tháng 2026So với cùng kỳ
Trung Quốc (gồm Hồng Kông)hơn 1,4 tỷ USDtăng 30,1%
Mỹ563 triệu USDgiảm 19,5%
Nhật Bản503 triệu USDtăng
EU461 triệu USDgiảm 3,9%
Úc241 triệu USDtăng

Trung Quốc vẫn là thị trường lớn nhất nhờ tăng nhập tôm hùm xanh, trong khi Mỹ và EU đều giảm mua.

Các thị trường cũng đặt yêu cầu chặt hơn về dư lượng, kích cỡ, trọng lượng, hồ sơ truy xuất nguồn gốc và cách tổ chức sản xuất, VASEP cho biết.

Nối đơn hàng với vùng nuôi để hạ giá thành

Bà Hằng cho rằng việc cần làm trước mắt là nối đơn hàng với kế hoạch vùng nuôi. Với cách làm này, nhà nhập khẩu chia sẻ nhu cầu, còn nhà máy cùng hợp tác xã tính lịch thả giống, cỡ tôm thu hoạch và sản lượng. Hợp đồng phải ghi rõ tiêu chuẩn chất lượng, công thức tính giá và cách xử lý khi thị trường thay đổi.

Về lâu dài, ngành tôm cần giảm giá thành và tăng giá trị trên mỗi kg tôm, trong đó ưu tiên theo dõi ba chỉ tiêu: giá thành mỗi kg, tỷ lệ giao hàng đủ và đúng hạn, giá trị gia tăng trên mỗi kg.

“Chúng ta cần xác định hướng đi phù hợp với từng loài nuôi,” ông Phùng Đức Tiến, Chủ tịch Hội Thủy sản Việt Nam, nói tại diễn đàn. Theo ông, với tôm thẻ chân trắng, trọng tâm là nâng tỷ lệ nuôi thành công, giảm giá thành và giữ chất lượng ổn định. Với tôm sú, cần phát huy lợi thế của các mô hình tôm – rừng, tôm – lúa để có sản phẩm khác biệt, giá trị cao.

TS Phan Thanh Lâm, Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam, cho biết giá thành nuôi theo mô hình tôm – lúa chỉ khoảng 19.000-24.500 đồng/kg, thấp hơn nhiều so với mức 73.000-84.000 đồng/kg của nuôi thâm canh.

Xem thêm: