Ngoại trưởng các nước G7 hôm thứ Tư (11/11) ra tuyên bố chung, cho biết các hoạt động ngày càng quyết đoán của Trung Quốc ở vùng biển phía đông Đài Loan đe dọa ổn định khu vực và tự do hàng hải. Tuyên bố, đưa ra sau cuộc họp 2 ngày tại Paris, còn bày tỏ quan ngại nghiêm trọng về tình hình biển Hoa Đông và Biển Đông.

Trong ảnh là một máy bay quân sự của ĐCSTQ xâm nhập không phận Đài Loan, bị một tiêm kích F-16 của Đài Loan (bên trái) theo dõi. Ảnh tư liệu. (Nguồn: Bộ Tư lệnh Không quân Trung Hoa Dân Quốc)

Tham dự cuộc họp hôm thứ Hai và thứ Ba (9–10/11) có ngoại trưởng Pháp, Anh, Canada, Đức, Ý, Nhật Bản, Mỹ và Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại và an ninh của Liên minh châu Âu (EU). Pháp là nước chủ nhà, giữ chức chủ tịch luân phiên G7 năm nay.

Ở phần về khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, tuyên bố chung nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình và ổn định ở eo biển Đài Loan. Theo các ngoại trưởng, hoạt động ngày càng quyết đoán của Trung Quốc ở vùng biển phía đông Đài Loan “đe dọa ổn định khu vực, tự do hàng hải và an toàn của vận tải biển quốc tế”.

“Chúng tôi tái khẳng định phản đối mọi nỗ lực đơn phương nhằm thay đổi hiện trạng, nhất là bằng vũ lực hay cưỡng ép, hoặc đe dọa dùng vũ lực, cưỡng ép”, tuyên bố viết.

G7 khuyến khích giải quyết hòa bình các vấn đề giữa hai bờ eo biển bằng đối thoại mang tính xây dựng. Các ngoại trưởng cũng ủng hộ Đài Loan tham gia thực chất vào các tổ chức quốc tế.

Tuyên bố tái cam kết bảo vệ tự do hàng hải và hàng không trong khu vực, kêu gọi các nước tuân thủ nghĩa vụ theo luật quốc tế, thể hiện trong Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS). Các ngoại trưởng bày tỏ “quan ngại nghiêm trọng” về tình hình biển Hoa Đông và Biển Đông. Họ tái khẳng định phản đối mạnh mẽ mọi nỗ lực đơn phương thay đổi hiện trạng, nhất là bằng vũ lực hay cưỡng ép, cũng như mọi hành động làm gia tăng căng thẳng và nguy cơ leo thang.

G7 nhắc lại rằng phán quyết của Tòa Trọng tài ngày 12/7/2016 là một cột mốc quan trọng, có tính chung thẩm và ràng buộc pháp lý đối với các bên trong vụ kiện.

Trung Quốc tăng hoạt động ngoài khơi bờ đông Đài Loan từ tháng 6

Từ tháng 6, Trung Quốc tăng cường hoạt động ngoài khơi bờ biển phía đông Đài Loan với các đợt tuần tra định kỳ của Hải cảnh Trung Quốc, hãng tin Reuters cho biết. Quan chức Đài Loan cho rằng Bắc Kinh đang tập dượt cho một cuộc phong tỏa trên biển có thể xảy ra, sử dụng đan xen các lực lượng quân sự, bán quân sự và dân sự.

Đài Loan cáo buộc Trung Quốc quấy nhiễu tàu thuyền và tìm cách áp đặt một quyền tài phán hư cấu, sau đợt tuần tra gần nhất của lực lượng hải cảnh nước này ngoài khơi bờ đông hồi tháng trước.

Đài Bắc coi vùng biển này là khu vực then chốt đối với các tuyến tiếp tế thời chiến từ đồng minh, trong trường hợp đảo bị phong tỏa hay xảy ra xung đột.

Mỹ, Anh, Pháp và Đức đều từng bày tỏ lo ngại về các hoạt động của Trung Quốc ngoài khơi bờ đông Đài Loan.

Hôm thứ Ba (10/11), Bộ trưởng Quốc phòng Đài Loan Cố Lập Hùng (Wellington Koo) cho biết Trung Quốc đang tiến hành các cuộc tập trận “chống xâm nhập khu vực” ở Tây Thái Bình Dương, có một tàu sân bay và các biên đội hải quân khác tham gia. Ông nói vậy sau khi có tin hoạt động của Trung Quốc gia tăng. Quân đội Trung Quốc hoạt động quanh Đài Loan hằng ngày.

Đài Loan hoan nghênh tuyên bố

Văn phòng Tổng thống Đài Loan hôm thứ Năm (12/11) bày tỏ “chân thành hoan nghênh và cảm ơn sâu sắc” trước tuyên bố chung của G7. Người phát ngôn Quách Nhã Tuệ nói hòa bình và ổn định ở eo biển Đài Loan và khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương là vấn đề cốt lõi đối với an ninh và thịnh vượng toàn cầu. Bà cảm ơn Pháp, các thành viên G7 và EU đã tiếp tục quan tâm đến tình hình eo biển, “nhìn thẳng vào những thách thức mà sự bành trướng của chủ nghĩa độc đoán gây ra cho an ninh khu vực và tự do hàng hải”.

Theo bà, với tư cách thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, Đài Loan sẽ tiếp tục tăng cường năng lực tự vệ và sức chống chịu của toàn xã hội. Đài Loan cũng sẽ hợp tác chặt chẽ với các đối tác cùng chí hướng, trong đó có các nước G7, để bảo vệ các giá trị tự do, dân chủ, nhân quyền và làm tròn nghĩa vụ quốc tế. Mục tiêu là bảo đảm an ninh, ổn định và thịnh vượng ở eo biển Đài Loan và khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc chưa trả lời ngay đề nghị bình luận của Reuters. Bắc Kinh coi Đài Loan là lãnh thổ của mình và chưa bao giờ từ bỏ việc dùng vũ lực để kiểm soát hòn đảo, dù nói rằng ưu tiên “thống nhất hòa bình”. Đài Loan bác bỏ yêu sách chủ quyền của Bắc Kinh.