Đi siêu thị bị chóng mặt? Có thể bạn mắc chứng bệnh này mà không biết

Trần Tuấn Thôn
•
Thứ Năm, 12/11/2026

Có người bước vào siêu thị vẫn thấy bình thường, nhưng khi đến khu kệ ngũ cốc thì bỗng chóng mặt, hoa mắt. Nếu từng gặp tình trạng này, có thể bạn đang mắc “hội chứng siêu thị”, một chứng bệnh ít người biết đến.

Theo HuffPost, “hội chứng siêu thị” (supermarket syndrome) còn được gọi là chóng mặt do thị giác (visually induced dizziness). Đó là cảm giác chóng mặt, mất thăng bằng xuất hiện khi một người ở trong môi trường có quá nhiều hình ảnh phức tạp, chẳng hạn các dãy kệ hàng trong siêu thị.

Khi len lỏi giữa các dãy kệ, đứng giữa dòng người đông đúc hay dưới ánh đèn sáng chói, người mắc hội chứng này thường thấy khó chịu đến mức phải rời đi trước khi mua đủ những thứ cần mua.

Ngoài lúc mua sắm, tình trạng tương tự cũng có thể xảy ra trong những môi trường thị giác phức tạp khác, chẳng hạn khi ngồi giữa dòng xe cộ đông đúc hay khi xem phim trên màn ảnh lớn trong rạp. Hội chứng này thường liên quan đến rối loạn chức năng của hệ tiền đình, bộ phận nằm ở tai trong, ảnh hưởng đến khả năng giữ thăng bằng và định hướng trong không gian của con người.

Bác sĩ Robert Thompson, cộng tác viên y khoa của Care Point Boston, một cơ sở điều trị sức khỏe tâm thần ở Boston (Mỹ), cho biết “hội chứng siêu thị” là cách gọi một kiểu biểu hiện triệu chứng, chứ không phải một chẩn đoán y khoa riêng. Một nguyên nhân có thể là thông tin mà hệ thị giác và hệ tiền đình nhận được không khớp với nhau.

Một khả năng khác là não bộ dựa quá nhiều vào thông tin từ mắt để giữ thăng bằng, ông nói thêm. Lối đi đông người, ánh đèn chói và những họa tiết lặp đi lặp lại có thể gây chóng mặt, đứng không vững, mất phương hướng hoặc buồn nôn. Có người dù đang đứng yên vẫn thấy mình như đang lắc lư, chao đảo.

Embed from Getty Images

Một siêu thị Ito-Yokado ở Tokyo, Nhật Bản. (Ảnh: Yoshikazu Tsuno/ AFP qua Getty Images)

“Chóng mặt do thị giác có thể xảy ra khi não bộ bắt đầu dựa quá nhiều vào thông tin từ mắt để giữ thăng bằng,” bác sĩ Thompson nói. Điều này khiến não khó xử lý hơn thông tin về chuyển động và những họa tiết phức tạp trong các môi trường như vậy.

Không phải ai cũng gặp “hội chứng siêu thị”, nhưng một số người nhạy cảm với môi trường thị giác phức tạp hơn người khác. Có người buồn nôn, chóng mặt, thậm chí nôn. Người khác lại thấy mệt mỏi, mất phương hướng.

Hiệp hội Rối loạn Tiền đình cho biết triệu chứng của hội chứng này có thể gồm chóng mặt, đứng không vững, choáng váng, mất phương hướng, buồn nôn, nôn, đổ mồ hôi, tiết nhiều nước bọt, mệt mỏi và sắc mặt tái nhợt. Một số người mô tả cảm giác này giống như say sóng hoặc say rượu.

Người bị “hội chứng siêu thị” có thể thấy lo âu trước một số hoạt động vì sợ làm khởi phát triệu chứng, theo hiệp hội này. Họ thường né tránh những tình huống nhất định, chẳng hạn đi mua sắm ở siêu thị, và dần xa rời đời sống xã hội.

Nếu bắt đầu thấy các triệu chứng này khi đang mua sắm, bạn nên dừng bước và ngồi xuống ở một chỗ an toàn cho đến khi triệu chứng qua đi.

“Nếu có thể làm một cách an toàn, việc rời khỏi những lối đi đông người hoặc tránh xa những thứ gây rối mắt có thể giúp triệu chứng dịu bớt. Nếu cơn chóng mặt kéo dài, tái đi tái lại hoặc không rõ nguyên nhân, bạn nên đi khám để được bác sĩ đánh giá,” bác sĩ Thompson khuyên.

Làm sao để phòng ngừa “hội chứng siêu thị”?

Theo bác sĩ Thompson, việc giảm bớt lượng hình ảnh mà mắt phải tiếp nhận khi đi mua sắm có thể giúp tránh các triệu chứng như chóng mặt do hội chứng này gây ra.

“Đi mua sắm vào giờ vắng người, rút ngắn thời gian ở trong cửa hàng và nghỉ giữa chừng có thể giúp giảm triệu chứng. Tuy nhiên, việc né tránh các yếu tố kích thích thị giác trong thời gian dài có thể cản trở quá trình thích nghi ở một số bệnh lý tiền đình,” ông nói.

Nếu đã làm theo những cách trên mà triệu chứng vẫn còn, người bệnh có thể nhờ bác sĩ đánh giá xem mình có phù hợp với phục hồi chức năng tiền đình (vestibular rehabilitation) hay không.

Bác sĩ thần kinh Hanul Bhandari, cố vấn cấp cao tại trung tâm điều trị New Waters Recovery ở bang North Carolina (Mỹ), nói: “Với một số bệnh nhân, phương pháp này có thể gồm các bài tập và cho họ tiếp xúc dần với những môi trường có nhiều kích thích thị giác, giúp họ từng bước tăng khả năng chịu đựng”.

Các bài tập giữ thăng bằng khi nhắm mắt, cả lúc đứng yên lẫn lúc di chuyển, giúp giảm sự phụ thuộc vào thị giác, Hiệp hội Rối loạn Tiền đình cho biết.

Ngoài “hội chứng siêu thị”, chóng mặt đột ngột còn có thể xuất hiện trong sinh hoạt hằng ngày khi thay đổi tư thế đầu, chẳng hạn khi trở mình trên giường hay ngửa đầu ra sau lúc tắm. Tình trạng này được gọi là chóng mặt tư thế kịch phát lành tính (Benign paroxysmal positional vertigo – BPPV), một dạng chóng mặt thường gặp bắt nguồn từ tai trong.