Rộ tin cựu Đại sứ Trung Quốc tới Mỹ dò xét chính quyền Trump

Có nguồn tin cho biết hai cựu quan chức ngoại giao cấp cao của Trung Quốc đã đến Mỹ vào tháng trước nhằm tìm hiểu lập trường của chính quyền Tổng thống Donald Trump đối với thỏa thuận đình chiến thương mại mong manh giữa hai nước, đồng thời đánh giá tác động của cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới tại Mỹ.

Ngày 10/7, Bloomberg dẫn lời các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết cựu Đại sứ Trung Quốc tại Mỹ Thôi Thiên Khải và cựu Phó Đại diện thường trực của Trung Quốc tại Liên Hợp Quốc Cảnh Sảng, cùng một số quan chức Trung Quốc khác, trong những tháng gần đây đã tiến hành nhiều cuộc trao đổi với các chuyên gia Mỹ, bao gồm cả những cựu quan chức từng phục vụ trong chính quyền Trump, nhằm tìm hiểu ý định của Nhà Trắng.

Chuyến đi của họ cho thấy thỏa thuận đình chiến thương mại mà hai bên đạt được vào cuối năm ngoái vẫn còn tồn tại nhiều yếu tố bất định.

Theo các nguồn tin, ông Thôi Thiên Khải và ông Cảnh Sảng đã gặp gỡ các chuyên gia về chính sách đối với Trung Quốc thuộc nhiều khuynh hướng chính trị khác nhau tại Mỹ. Chuyến thăm này cũng được xem là hoạt động thăm dò trước khi hai nước tiến hành các cuộc tiếp xúc cấp cao hơn, chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Trung dự kiến diễn ra vào khoảng ngày 24/9 tại Mỹ.

Mặc dù cả hai đều đã nghỉ hưu, họ vẫn đóng vai trò là kênh liên lạc không chính thức giữa chính phủ Trung Quốc và Mỹ.

Gần như cùng thời điểm, một đoàn chuyên gia Mỹ nghiên cứu về Trung Quốc cũng đã đến Bắc Kinh để gặp gỡ các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức của nhiều bộ, ngành cùng các viện nghiên cứu. Một người tham dự giấu tên tiết lộ phía Trung Quốc đặc biệt quan tâm đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng 11 và cuộc bầu cử tổng thống năm 2028.

Một người tham gia các cuộc trao đổi tại Bắc Kinh cho biết hai bên có chung nhận định rằng thỏa thuận đình chiến thương mại nhiều khả năng sẽ được duy trì ít nhất đến hết nhiệm kỳ của Tổng thống Trump, đồng thời “giai đoạn vàng” trong quan hệ Mỹ – Trung có thể kéo dài đến năm 2029.

Ông Đạt Nguy, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu An ninh và Chiến lược Quốc tế thuộc Đại học Thanh Hoa, phát biểu tại một diễn đàn ở Bắc Kinh rằng: “Các quan chức Trung Quốc rất tự tin rằng lệnh đình chiến sẽ được duy trì, nhưng sự tự tin không đồng nghĩa với sự chắc chắn.”

Ông cho biết vừa có chuyến thăm New York và nhận thấy giới học giả Mỹ “bi quan hơn” so với phía Trung Quốc.

Tại hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Trung hồi tháng 5, hai bên đã đạt được một số tiến triển trong lĩnh vực thương mại. Bắc Kinh đồng ý mua ít nhất 17 tỷ USD nông sản của Mỹ trước năm 2028, đồng thời hai nước cũng cam kết cắt giảm thuế quan đối với một số mặt hàng.

Theo nguồn tin, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị cùng một số quan chức cấp cao khác cũng có thể sớm thăm Washington. Đầu tháng này, ông Vương đã điện đàm với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio. Phía Trung Quốc cho biết đã hối thúc Washington “hết sức thận trọng” trong vấn đề Đài Loan, nhưng thông cáo của phía Mỹ không đề cập đến nội dung này.

Tuy nhiên, các biện pháp mới liên quan đến an ninh kinh tế mà hai bên liên tiếp đưa ra gần đây đang làm gia tăng rủi ro đối với thỏa thuận đình chiến thương mại đạt được hồi tháng 5, đồng thời làm dấy lên nghi ngờ về khả năng duy trì lâu dài của thỏa thuận này.

Bắc Kinh đã áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với hai công ty khai thác đất hiếm của Mỹ. Trong khi đó, Lầu Năm Góc cáo buộc một số tập đoàn lớn của Trung Quốc, bao gồm Alibaba, Baidu và BYD, có liên hệ hỗ trợ quân đội Trung Quốc và gây ra nguy cơ đối với an ninh quốc gia của Mỹ.

Ngoài ra, vụ Trung Quốc gần đây thử nghiệm tên lửa tầm xa trên Thái Bình Dương cũng vấp phải phản ứng mạnh mẽ từ Mỹ và nhiều quốc gia trong khu vực, trong đó có Australia.

Ông Dan Kritenbrink, đối tác của Asia Group và cựu Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách Đông Á – Thái Bình Dương, nhận định với Bloomberg rằng Bắc Kinh hiện đang tỏ ra quá tự tin.

Theo ông, nếu Trung Quốc đánh giá sai cách thức ứng xử với Tổng thống Trump và lựa chọn sai chiến lược, họ có thể “đi quá xa”, từ đó khiến phía Mỹ phản ứng mạnh mẽ và cứng rắn hơn.