Tàu chiến Trung Quốc liên tục áp sát, Nhật Bản đẩy nhanh chuyển đổi quốc phòng

Trung Quốc trong năm 2026 đang gia tăng đáng kể các hoạt động quân sự quanh Nhật Bản, khiến Tokyo đẩy nhanh quá trình chuyển đổi và tăng cường năng lực quốc phòng. Theo các dữ liệu giám sát của Nhật Bản, từ đầu năm đến nay, tàu chiến Trung Quốc ít nhất 10 lần đi qua các vùng biển gần đảo Amami. Trong khi đó, năm 2025 không ghi nhận trường hợp nào tương tự. Nếu tốc độ hiện tại tiếp tục, số lần tàu Trung Quốc đi qua khu vực này trong năm 2026 có thể vượt mức 15 lần của năm 2024.

Bộ Quốc phòng Nhật Bản nhận định hoạt động của hải quân Trung Quốc tiến vào Thái Bình Dương đang duy trì ở mức cao và ngày càng đa dạng về tuyến đường, bao gồm eo biển Soya, Tsugaru, Osumi cùng các vùng biển giữa Amami, Yokoshima, Okinawa và Miyako. Trong năm tài khóa 2025, Nhật Bản ghi nhận 44 lần hoạt động như vậy.

Đáng chú ý, vào tháng 7, hải quân Trung Quốc và Nga tiến hành một đợt tuần tra chung kéo dài khoảng 18 ngày, với hành trình gần như bao quanh Nhật Bản. Hai nước di chuyển từ khu vực giữa Okinawa và Miyako xuống Thái Bình Dương, sau đó tiến về phía bắc qua eo biển Soya. Nhật Bản còn xác nhận một tàu chiến Trung Quốc tiến hành huấn luyện bắn đạn thật trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Nhật Bản gần đảo Okinotorishima. Tokyo cho rằng hoạt động phối hợp Trung-Nga đang mở rộng từ khu vực tây nam sang nhiều vùng biển xung quanh Nhật Bản.

Trước sức ép quân sự ngày càng lớn, chính phủ Nhật Bản đang đẩy nhanh việc tăng ngân sách quốc phòng lên tương đương 2% GDP và nới lỏng các hạn chế xuất khẩu vũ khí. Bộ Quốc phòng cũng đề xuất ngân sách tài khóa mới khoảng 56 tỷ USD, tập trung vào phát triển tên lửa và máy bay không người lái, đồng thời rút kinh nghiệm từ chiến tranh Ukraine để chuẩn bị cho các cuộc xung đột kéo dài.

Nhật Bản cũng đang củng cố năng lực tấn công tầm xa. Tháng 7, Lực lượng Phòng vệ Biển Nhật Bản lần đầu phóng thành công tên lửa hành trình Tomahawk do Mỹ sản xuất từ một tàu chiến. Tokyo dự kiến mua tối đa 400 tên lửa Tomahawk và đồng thời phát triển tên lửa tầm xa trong nước, từng bước hiện thực hóa “năng lực phản công”.

Các chuyên gia cho rằng hoạt động quân sự ngày càng mở rộng của Trung Quốc có thể nhằm chuẩn bị cho một kịch bản xung đột tại eo biển Đài Loan, trong đó tìm cách ngăn Mỹ và Nhật Bản tiếp viện cho Đài Loan. Hoạt động của tàu sân bay Liêu Ninh và các lực lượng Trung Quốc ngày càng tiến về phía đông, tới gần quần đảo Ogasawara và Okinotorishima, được đánh giá là dấu hiệu Bắc Kinh đang mở rộng năng lực chống tiếp cận/chống xâm nhập khu vực (A2/AD) từ chuỗi đảo thứ nhất ra xa hơn, thậm chí hướng tới vượt qua chuỗi đảo thứ hai.