Gần 1.000 công nhân bị mắc kẹt trong đường hầm do sạt lở đất ở Nepal

Tuần trước, dãy Himalaya được cho là đã hứng chịu trận lũ quét và dòng bùn đá chưa từng có sau khi sông băng sụp đổ, gây ra cảnh tàn phá nghiêm trọng tại các thung lũng ở khu vực biên giới Nepal – Trung Quốc. Thảm họa hiện đã khiến hơn 900 người thiệt mạng và gần 5.000 người mất tích.

Hàng trăm mét dưới lòng đất, những công nhân mắc kẹt vẫn còn một tia hy vọng sống sót và hiện đang ở trong “thời điểm sinh tồn dưới lòng đất” quan trọng nhất. Giới chức Nepal đang phối hợp với lực lượng cứu hộ từ Ấn Độ và các nước khác, chạy đua với thời gian để tìm kiếm gần 1.000 công nhân được cho là mắc kẹt trong các đường hầm của những nhà máy thủy điện dưới lòng đất.

Hoạt động tìm kiếm đối mặt thử thách cực hạn, đội cứu hộ tiến hành nổ mìn có kiểm soát

Theo Cơ quan Quản lý Thảm họa Nepal và Hiệp hội các nhà sản xuất điện độc lập (IPPAN), trong số 11 dự án thủy điện dọc sông Trishuli, ít nhất 933 công nhân đã mất tích. Riêng tại nhà máy thủy điện Trishuli-3A, 42 người mất tích, trong khi đường hầm dẫn tới nhà máy ngầm dài tới 4 km.

Công tác cứu hộ vô cùng khó khăn do lối vào đường hầm có thể đã bị hàng mét bùn đất và đất đá dày đặc bịt kín hoàn toàn. Thời tiết ẩm ướt cùng cơ sở hạ tầng bị hư hại càng khiến nhiệm vụ trở nên phức tạp. Để tìm kiếm những người sống sót dưới lòng đất, lực lượng cứu hộ phối hợp gồm quân đội, cảnh sát và các chuyên gia Nepal đã tiến hành nổ mìn có kiểm soát vào khoảng 2 giờ sáng thứ Hai (31/8). Các đội cứu hộ đồng thời sử dụng máy xúc để dọn bùn đất, đưa không khí vào đường hầm và vận chuyển vật tư.

Nhà địa chất học người Úc Arnold Dix, người từng tư vấn cho lực lượng cứu hộ tại nhà máy Trishuli-3A, nói với CNN rằng hiện vẫn chưa rõ bao nhiêu phần đường hầm bị bùn đất hoặc nước nhấn chìm. “Vì vậy, chúng tôi có thể chỉ cần đào 10 mét, nhưng cũng có thể phải đào 100 mét.”

Tại nhà máy này, lực lượng cứu hộ đã tạo được một lỗ đủ lớn để có thể dùng dây thừng và dây đai an toàn đưa người xuống bên trong, đồng thời bơm không khí và đưa thực phẩm vào. Tuy nhiên, khi gọi vọng vào sâu bên trong, họ vẫn chưa nhận được phản hồi.

Tại một địa điểm bị ảnh hưởng khác, hướng dẫn viên leo núi Jenjen Lama, người tham gia chiến dịch cứu hộ, nói với CNN hôm thứ Hai rằng 6 người được cho là đang mắc kẹt bên trong nhà máy thủy điện Chilime.

Sơ đồ cơ sở do Lama cung cấp cho thấy một đường hầm dốc dài 250 m (820 feet) dẫn tới một khu vực lớn hơn, bên trong có xưởng sửa chữa, phòng điều khiển và máy biến áp. Đội cứu hộ phát hiện hôm Chủ nhật rằng bùn đất trong đường hầm có thời điểm dâng tới ngực họ. Họ chỉ có thể tiến sâu khoảng 130 m trước khi buộc phải dừng lại. Cơ sở hạ tầng bị phá hủy cũng khiến trực thăng khó hạ cánh.

“Bên trong đường hầm có nhà bếp và một số thực phẩm… nhưng tôi không biết tình trạng oxy như thế nào”, Lama nói.

Theo thống kê của Dix, có tới 27 nhà máy thủy điện tại Nepal bị hư hại, trong đó khoảng 12 nhà máy gần như bị phá hủy hoàn toàn. Các chuyên gia cho rằng bên trong các đường hầm có thể có khu vực trú ẩn khẩn cấp và nguồn vật tư, nhưng nguy cơ cạn kiệt oxy, ngập nước do hệ thống tích trữ nước bị rò rỉ và kết cấu thép gia cố gần khu vực tua-bin đang tạo ra “hết lớp khó khăn kỹ thuật này đến lớp khó khăn kỹ thuật khác” đối với lực lượng cứu hộ.

Thảm họa xuyên biên giới gióng lên hồi chuông cảnh báo về xây dựng thiếu kiểm soát

Ngoài hoạt động tìm kiếm dưới lòng đất, các nguy cơ thứ cấp do thảm họa gây ra vẫn đang lan rộng. Một hồ nước chắn tạm hình thành do dòng bùn đá tại khu vực biên giới Nepal – Trung Quốc đang đối mặt nguy cơ tràn bờ. Phía Trung Quốc cảnh báo các sông băng xung quanh khu vực sạt lở vẫn có khả năng tiếp tục sụp đổ.

Hai quan chức Nepal nói với Reuters rằng sau các cuộc họp hồi đầu năm nhằm tăng cường hợp tác, phía Trung Quốc trên thực tế không chia sẻ nhiều dữ liệu quan trọng về nguy cơ sông băng và mực nước. Nepal lo ngại việc chia sẻ dữ liệu hạn chế và thiếu minh bạch thông tin có thể làm suy yếu nghiêm trọng các cơ chế cảnh báo sớm và phòng chống thiên tai trong tương lai.

Trong những năm gần đây, Trung Quốc, Nepal và Ấn Độ đã đẩy mạnh xây dựng các đập thủy điện và đường hầm thủy điện tại khu vực Himalaya nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng. Tuy nhiên, thảm họa xuyên biên giới lần này cũng gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với hoạt động phát triển cơ sở hạ tầng tại Himalaya, một khu vực đặc biệt dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu và thiên tai.