Tòa án Tối cao chưa phán quyết vụ kiện thuế quan của ông Trump

Minh Hoàng
•
Thứ Bảy, 10/01/2026

Tòa án Tối cao Hoa Kỳ hôm thứ Sáu (9/1) chưa đưa ra phán quyết về chính sách thuế quan toàn cầu của Tổng thống Trump. Các quan chức Nhà Trắng tiết lộ rằng nếu Tòa án Tối cao bác bỏ thuế quan toàn cầu của tổng thống, chính phủ có kế hoạch dự phòng có thể khôi phục lại thuế quan gần như ngay lập tức.

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump giơ biểu đồ thuế đối ứng khi phát biểu trong sự kiện công bố thương mại “Làm cho nước Mỹ giàu có trở lại” tại Vườn Hồng ở Nhà Trắng vào ngày 2 tháng 4 năm 2025 tại Washington, DC. (Ảnh: Chip Somodevilla/Getty Images)

Tòa án Tối cao chỉ đưa ra một phán quyết vào thứ Sáu, đó là một vụ án thủ tục liên quan đến tố tụng hình sự. Trái với dự đoán, tòa án không công bố phán quyết về vụ án thuế quan vào thứ Sáu.

Vụ kiện phản đối chính sách thuế quan của Tổng thống Trump là một trong những vụ án được theo dõi sát sao nhất đang chờ phán quyết của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ. Kết quả sẽ có tác động đáng kể đến nền kinh tế toàn cầu.

Vụ kiện thuế quan của Tổng thống Trump là một phép thử đối với quyền lực tổng thống và liệu Tòa án Tối cao có sẵn sàng hạn chế một số quyết định có tầm ảnh hưởng sâu rộng của ông Trump hay không. Tổng thống Trump đã đưa ra và thực hiện một loạt các quyết định quan trọng kể từ khi trở lại vị trí tổng thống vào tháng 1/2025.

Quan chức Nhà Trắng: Phương án B đã được chuẩn bị; thuế quan có thể được áp dụng trở lại gần như ngay lập tức

Nhiều người tin rằng chính quyền Trump còn có các công cụ pháp lý khác để thực hiện hầu hết các kế hoạch áp thuế của mình.

Kevin Hassett, giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia, cho biết hôm thứ Sáu rằng chính quyền Trump sẵn sàng sử dụng các quyền lực khác để nhanh chóng khôi phục thuế quan nếu Tòa án Tối cao bác bỏ các mức thuế quan toàn cầu của tổng thống.

“Chúng tôi kỳ vọng sẽ thắng, và ngay cả khi thua, chúng tôi biết mình vẫn có những cách khác để đạt được mục tiêu,” ông Hassett nói với CNBC.

Trong một cuộc phỏng vấn với Fox Business, ông Hassett tuyên bố rằng chính phủ chắc chắn có kế hoạch dự phòng để “áp dụng thuế quan gần như ngay lập tức” nếu Tòa án Tối cao ra phán quyết chống lại họ.

“Chúng tôi có nhiều quy định pháp lý khác cho phép chúng tôi sao chép các thỏa thuận đã đạt được với các quốc gia khác, và chúng có thể được thực hiện gần như ngay lập tức,” ông nói, nhưng không giải thích chi tiết chính phủ sẽ sử dụng quy định nào để thay thế các mức thuế bị bác bỏ.

Ông Hassett tiết lộ rằng các quan chức chính quyền Trump đã tổ chức một cuộc họp trực tuyến cấp cao vào thứ Năm (8/1) để thảo luận về các kế hoạch dự phòng trong trường hợp Tòa án Tối cao ra phán quyết chống lại họ.

Ông Hassett cho biết Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer dự kiến sẽ dẫn đầu “Kế hoạch B”.

Ông Hassett nói với Fox Business rằng quyền hạn được trao theo Điều 301 của Bộ luật Hoa Kỳ là một trong những lựa chọn đang được xem xét. Phương án này thường tốn nhiều thời gian hơn so với các thủ tục theo Đạo luật Khẩn cấp. Các quan chức cũng cho biết họ đang xem xét Điều 122 của Đạo luật Thương mại, cho phép tổng thống đơn phương áp đặt thuế quan. Tuy nhiên, các loại thuế quan này có những hạn chế về thời gian áp dụng và mức thuế suất tối đa.

Sơ lược về vụ kiện

Sau khi nhậm chức, Tổng thống Trump đã viện dẫn Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp đặt thuế quan “có đi có lại” đối với hàng nhập khẩu từ hầu hết các đối tác thương mại nước ngoài của mình. Ông cũng viện dẫn đạo luật tương tự để áp đặt thuế quan đối với Trung Quốc, Canada và Mexico, lập luận rằng việc buôn lậu fentanyl và ma túy bất hợp pháp vào Hoa Kỳ cấu thành tình trạng khẩn cấp quốc gia.

Trong các vụ kiện hiện đang được đệ trình lên Tòa án Tối cao, các nguyên đơn phản đối thuế quan bao gồm các doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi thuế quan và 12 tiểu bang, hầu hết trong số đó do đảng Dân chủ lãnh đạo.

Chính quyền Trump đang kháng cáo phán quyết của tòa án cấp dưới cho rằng họ đã vượt quá thẩm quyền. Trong phiên tòa dự kiến diễn ra vào ngày 5/11/2025, cả các thẩm phán bảo thủ và tự do đều đặt câu hỏi về tính hợp pháp của việc ông Trump sử dụng đạo luật năm 1977, vốn được ban hành để áp thuế trong các trường hợp khẩn cấp quốc gia.

Sau đây là phán quyết của tòa án cấp dưới:

Vào tháng 5/2025, Tòa án Thương mại Quốc tế đã ra phán quyết về vụ kiện thuế quan, cho rằng việc tổng thống sử dụng thuế quan để buộc các chính phủ nước ngoài tuân thủ các yêu cầu của Hoa Kỳ đã vượt quá thẩm quyền pháp lý của ông.

Tháng 8/2025, một tòa án phúc thẩm liên bang Hoa Kỳ đã ra phán quyết với tỷ lệ 7:4 rằng, mặc dù Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế trao cho tổng thống những quyền hạn đáng kể để thực hiện một loạt các hành động nhằm ứng phó với tình trạng khẩn cấp quốc gia, nhưng không có điều khoản pháp lý nào trong số này bao gồm rõ ràng quyền áp đặt “thuế quan”, “thuế” hoặc các biện pháp tương tự, hoặc quyền đánh thuế. Phán quyết này không ảnh hưởng đến thuế quan được áp đặt theo các quyền hạn pháp lý khác, chẳng hạn như thuế quan mà ông Trump áp đặt đối với thép và nhôm nhập khẩu.

Tổng thống Trump luôn khẳng định rằng thuế quan giúp củng cố nền kinh tế Mỹ. Vào ngày 2/1/2026, ông Trump đăng tải trên mạng xã hội rằng nếu Tòa án Tối cao phán quyết thuế quan vô hiệu, đó sẽ là một “đòn giáng mạnh” vào Hoa Kỳ.