Labubu bị cáo buộc sử dụng lao động cưỡng bức, đối mặt điều tra từ Mỹ

Pop Mart, công ty đứng sau dòng búp bê Labubu đang gây sốt toàn cầu, hiện đối mặt với áp lực điều tra tại Mỹ vì nghi vấn sử dụng bông Tân Cương liên quan đến lao động cưỡng bức. Vụ việc diễn ra trong bối cảnh chính quyền và truyền thông Trung Quốc liên tục quảng bá Labubu như một biểu tượng thành công của “quyền lực mềm” và ảnh hưởng văn hóa Trung Quốc ở nước ngoài.

Ngày 20/5, tổ chức vận động Lá Chắn quốc gia (State Armor cùng Victims of Communism Memorial Foundation ) đã gửi thư tới Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Markwayne Mullin và Ngoại trưởng Marco Rubio, yêu cầu Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) kiểm tra và tạm giữ các lô hàng của Pop Mart có liên hệ với các trung tâm sản xuất tại Quảng Đông, Hà Bắc và Chiết Giang.

Hai tổ chức cũng kêu gọi đưa Pop Mart vào danh sách thực thể theo Đạo luật Ngăn chặn Lao động Cưỡng bức Người Duy Ngô Nhĩ (UFLPA), điều có thể khiến công ty bị cấm giao thương với các doanh nghiệp Mỹ.

Theo nội dung bức thư, kết quả kiểm tra đồng vị đối với 20 con búp bê Labubu mua tại Mỹ cho thấy 16 sản phẩm chứa bông có nguồn gốc từ các nông trại ở Tân Cương. Tổ chức phi lợi nhuận Campaign for Uyghurs cho biết họ đã cung cấp thông tin liên quan đến Pop Mart cho CBP từ tháng 8/2025 thông qua cổng tố cáo lao động cưỡng bức.

Theo Bộ Lao động Mỹ, từ năm 2016, chính quyền Trung Quốc bị cáo buộc thực hiện các hành vi đàn áp, cưỡng bức lao động và vi phạm nhân quyền đối với người Duy Ngô Nhĩ cùng các nhóm thiểu số Hồi giáo tại Tân Cương. Vì vậy, Mỹ ban hành UFLPA, quy định mọi sản phẩm được sản xuất toàn bộ hoặc một phần tại Tân Cương đều bị xem là có liên quan đến lao động cưỡng bức, trừ khi doanh nghiệp nhập khẩu chứng minh được điều ngược lại bằng các bằng chứng rõ ràng và thuyết phục.

Các tổ chức vận động cũng nhắc lại “bão bông Tân Cương” năm 2021, khi Adidas tuyên bố ngừng sử dụng bông Tân Cương do lo ngại lao động cưỡng bức. Khi đó, Pop Mart từng cáo buộc Adidas “bôi nhọ Tân Cương” và “làm tổn thương tình cảm của người dân Trung Quốc” trong các tài liệu nộp lên tòa án Trung Quốc. Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt về Trung Quốc của Hạ viện Mỹ, ông John Moolenaar, gọi việc Labubu có thể sử dụng bông liên quan lao động cưỡng bức là “hoàn toàn không thể chấp nhận” và kêu gọi CBP thực thi nghiêm luật UFLPA. Dân biểu Chris Smith cùng học giả Adrian Zenz cũng đề nghị Mỹ lập tức kiểm tra và cân nhắc đưa Pop Mart vào danh sách hạn chế thương mại.

Trong khi đó, tổ chức China Labor Watch hồi tháng 1 đã công bố báo cáo điều tra về nhà máy Shunjia Toys tại tỉnh Giang Tây — một cơ sở gia công chính cho Labubu với hơn 4.500 công nhân. Báo cáo dựa trên 51 cuộc phỏng vấn và nhiều tài liệu lao động cho thấy nhà máy có tình trạng tăng ca quá mức, sử dụng lao động phái cử, hợp đồng thiếu minh bạch, trốn đóng bảo hiểm xã hội và thậm chí thuê lao động vị thành niên 16 tuổi làm việc dài giờ trên dây chuyền sản xuất.

Dù vướng tranh cãi, Pop Mart vẫn ghi nhận tăng trưởng bùng nổ toàn cầu. Doanh thu công ty tăng từ 130,4 tỷ nhân dân tệ năm 2024 lên 371,2 tỷ nhân dân tệ năm 2025, tăng gần 185%. Riêng dòng sản phẩm Monsters — bao gồm Labubu — đóng góp khoảng 38% tổng doanh thu với mức tăng hơn 365%. Tại thị trường châu Mỹ, doanh thu được dự báo tăng hơn 748%, trong khi số lượng cửa hàng tăng từ 22 lên 64.

Truyền thông nhà nước Trung Quốc như People’s Daily đã nhiều lần ca ngợi Pop Mart là ví dụ tiêu biểu cho chiến lược “phát triển chất lượng cao” của Bắc Kinh. CEO Wang Ning cho rằng công ty không chỉ bán đồ chơi mà còn “xuất khẩu văn hóa”. Một bài bình luận trên Modern Diplomacy cũng nhận định Labubu là ví dụ điển hình cho cách Trung Quốc sử dụng văn hóa đại chúng, bán lẻ và năng lực sản xuất để mở rộng ảnh hưởng toàn cầu.