Đại Lục: Dịp mua sắm 11/11, sàn thương mại điện tử lần đầu bán token AI

Nhậm Nghĩa
•
Thứ Tư, 11/11/2026

Trong lễ hội mua sắm 11/11 năm nay, các sàn thương mại điện tử lớn ở Trung Quốc lần đầu bán token AI như một ngành hàng riêng. Loại token này là đơn vị tính lượng sử dụng mô hình AI, khác với token trong tiền mã hóa, và trước đây chủ yếu được nạp trên trang web, ứng dụng của chính các hãng AI.

Lễ hội mua sắm 11/11 thường niên ở Trung Quốc lại đến. Năm nay, ngoài hàng tiêu dùng thường ngày, các sàn thương mại điện tử lớn lần đầu bày bán token, thứ mà các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) cần để vận hành, như một ngành hàng riêng.

Trước đây, người dùng chủ yếu nạp token cho mô hình AI trên trang web chính thức, ứng dụng hay hệ thống dành cho nhà phát triển của từng hãng AI. Token khi đó chỉ đơn thuần là một đơn vị tính phí về mặt kỹ thuật. Trong đợt khuyến mãi 11/11 năm 2026, các sàn thương mại điện tử đã bắt tay với các hãng phát triển mô hình AI để thay đổi cách bán.

Hôm thứ Ba (10/11), truyền thông Đại Lục đưa tin các sàn thương mại điện tử đã mở thêm ngành hàng mới là token AI trong dịp 11/11 năm nay. Nhiều hãng phát triển mô hình AI lớn như Zhipu, MiniMax, Alibaba Cloud, Qwen đã mở gian hàng. Trên Tmall, JD.com và các sàn khác, người dùng chỉ cần tìm từ khóa “Token” là vào được trang tập hợp nhiều hãng mô hình AI lớn. Tại đây có cả gói hội viên lẫn gói nạp token, mua được ở cùng một chỗ.

Theo thông tin công khai, trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và máy tính, token là đơn vị cơ bản nhỏ nhất mà mô hình AI sử dụng khi xử lý văn bản và thông tin. Một token có thể là một từ trọn vẹn, một chữ Hán hay một phần của chữ Hán, một cụm từ, thậm chí một dấu câu. Mỗi lần người dùng đặt câu hỏi cho AI hay nhờ AI tạo nội dung đều phải dùng đến token.

Tmall đã mở trung tâm nạp token mang tên “Trạm không gian AI”, tập hợp các hãng mô hình AI lớn như Qwen AI, Zhipu, MiniMax, QwenWork, Qoder. Gói thuê bao mô hình của các hãng được gom về cùng một trang, gồm ba loại: thẻ tháng, thẻ quý và thẻ năm.

Ông Tư Đăng Vũ, Tổng giám đốc mảng điện tử tiêu dùng (3C) của Tmall, nói: “Chúng tôi nhận thấy người tiêu dùng tìm kiếm trên nền tảng xem có gói token nào phù hợp hay không”.

“Giờ đây, qua hệ thống giao dịch thương mại điện tử đã được chuẩn hóa, chúng tôi đưa các sản phẩm này lên nền tảng, để người tiêu dùng mua trên sàn thuận tiện như nạp tiền điện thoại hay mua thẻ hội viên,” ông nói.

JD.com thì mở “khu nạp phần mềm AI”, quy tụ các hãng mô hình AI lớn như JD Cloud, DeepSeek, Zhipu GLM, Tencent Cloud. Kênh livestream bán hàng điện tử tiêu dùng của JD.com cũng bày bán hơn 10 loại gói token của các mô hình như JD Cloud, DeepSeek, Zhipu GLM, Seed (Volcano Engine), MiniMax. Một giờ sau khi lên sóng, phiên livestream đã bán được hơn 1 tỷ token. Trong vòng 2 giờ, số gói token bán ra tăng 20 lần so với giai đoạn liền trước.

Số liệu của Cục Dữ liệu Quốc gia thuộc Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) cho thấy vào tháng 3 năm nay, lượng token được sử dụng mỗi ngày ở Trung Quốc đã vượt 140 nghìn tỷ. Đầu năm 2024, con số này mới là 100 tỷ, tức tăng hơn 1.000 lần trong 2 năm.

Tại Triển lãm Thông tin và Truyền thông Quốc tế Trung Quốc 2026 tổ chức hôm 23/9, ông Ổ Hạ Thuyên, viện sĩ Viện Hàn lâm Kỹ thuật Trung Quốc, cho biết tính đến tháng 8, lượng token sử dụng mỗi ngày ở Trung Quốc đã vượt 500 nghìn tỷ.

Ông Bàn Hòa Lâm, ủy viên Ủy ban Chuyên gia Kinh tế Thông tin và Truyền thông thuộc Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc, nhận định việc token lên sàn thương mại điện tử cho thấy nhu cầu từ phía người dùng cuối cũng bắt đầu xuất hiện. “Hiện nay cạnh tranh giữa các mô hình AI lớn rất gay gắt. Các hãng áp dụng chiến lược thu phí phân tầng, tức chỉ thu phí đối với người dùng có nhu cầu sử dụng cao,” ông nói.

Không chỉ các sàn thương mại điện tử, nhiều streamer bán hàng cũng bắt đầu bán token. Lý Giai Kỳ, người được mệnh danh là “ông hoàng son môi”, từng lập kỷ lục bán 15.000 thỏi son trong 5 phút. Mới đây, Lý Giai Kỳ livestream cùng ông Trần Vũ Sâm, Giám đốc điều hành (CEO) của QwenWork. Trong nửa giờ, hai người đã bán được 100.000 thẻ hội viên cá nhân theo tháng của QwenWork, tổng cộng khoảng 2 nghìn tỷ token.

Ngoài token bán riêng, một số người tiêu dùng cho biết họ được tặng token khi mua máy tính trên các sàn thương mại điện tử dịp 11/11. Chị Vương Hi (tên đã đổi) kể gần đây chị mua một chiếc máy tính xách tay Dell. Quà tặng kèm gồm các quyền lợi liên quan đến Microsoft và 13.000 điểm token có giá gốc 69 nhân dân tệ (khoảng 265.000 VNĐ).

Tuy nhiên, hồi tháng 6 năm nay, công ty nội dung số Trung Văn Online của Trung Quốc đã công bố một “biên bản hoạt động quan hệ nhà đầu tư”. Văn bản này cho thấy trong tổng lượng token tiêu thụ ở Trung Quốc Đại Lục, việc tạo phim ngắn và video chiếm 55%, tiếp thị thương mại điện tử chiếm 24%, còn phát triển phần mềm chiếm 15%.

Lượng token dùng để tạo phim ngắn và video bằng AI đã gấp hơn 3 lần lượng dùng cho phát triển phần mềm, trở thành mảng tiêu thụ token lớn nhất. Điều này khiến câu “một nửa năng lực tính toán đang dùng để làm phim giải trí” (loại phim xem cho thỏa mãn, giải tỏa căng thẳng) nhanh chóng trở thành tâm điểm của dư luận Trung Quốc.

Trung Văn Online cho biết AI đã đi sâu vào toàn bộ chuỗi sản xuất phim ngắn, từ viết kịch bản, quay phim ảo, dựng hậu kỳ, gắn nhãn, lồng tiếng và dịch thuật cho tới mua lượt hiển thị, quảng bá phát hành. Năm 2026, sản lượng phim AI và phim hoạt hình ngắn ở Đại Lục được dự báo sẽ nhanh chóng vượt mốc 1 triệu bộ.

Có báo đặt câu hỏi: Khi năng lực tính toán của Trung Quốc dồn dày đặc như vậy vào một loại nội dung duy nhất, đó là “con đường hiệu quả để đưa công nghệ vào thực tế” hay một cuộc “tiêu hao tập thể do dư thừa công suất”? Một số cuộc thảo luận còn đi xa hơn, đưa ra phép so sánh “Mỹ làm ra tương lai, Trung Quốc làm ra phim giải trí”.