EU ngăn nguy cơ “vũ khí hóa” năng lượng và mạng 5G, nêu đích danh Huawei và ZTE

Bình Minh
•
Thứ Năm, 07/05/2026

Thứ Hai (4/5), trong một cuộc họp báo, người phát ngôn của Ủy ban châu Âu cho biết, cơ quan này đã khuyến nghị các quốc gia thành viên EU loại bỏ Huawei và ZTE khỏi các dự án mạng 5G và bộ biến tần năng lượng mặt trời, nhằm tránh nguy cơ cơ sở hạ tầng trọng yếu bị Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) thao túng.

Logo của công ty viễn thông Huawei tại Trung Quốc Đại Lục. (Trần Bách Châu/Epoch Times)

Bộ biến tần là một thành phần tương đối nhỏ nhưng cực kỳ quan trọng trong hệ thống năng lượng hiện đại.

Nó thường được gọi là “bộ não” của lưới điện, với chức năng chính là chuyển đổi dòng điện một chiều do năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời tạo ra thành dòng điện xoay chiều, sau đó truyền vào lưới điện hoặc hệ thống lưu trữ năng lượng. Vì vậy, thiết bị này đóng vai trò cốt lõi trong quá trình chuyển đổi năng lượng của EU.

Người phát ngôn của Ủy ban châu Âu, bà Siobhan McGarry, nói với các phóng viên rằng EU đã quyết định ngay lập tức thực hiện các hành động cụ thể, nhằm loại bỏ nguy cơ các thế lực nước ngoài phá hoại cơ sở hạ tầng trọng yếu. Hiện EU đang thảo luận về các quy định an ninh mạng mới, trong đó sẽ hạn chế việc sử dụng nguồn tài trợ của EU cho các dự án có liên quan đến bộ biến tần từ các nhà cung cấp có rủi ro cao.

Động thái này xuất phát từ cảnh báo của các nhà phân tích rằng châu Âu đang phụ thuộc quá lớn vào các bộ biến tần năng lượng mặt trời do các công ty Trung Quốc như Huawei và Sungrow sản xuất. Điều này có thể gây ra rủi ro an ninh đối với sự ổn định của lưới điện châu Âu, đặc biệt khi khu vực này ngày càng phụ thuộc vào các nguồn năng lượng tái tạo như điện mặt trời và điện gió.

Trong buổi họp báo, bà McGarry nhấn mạnh, nguy cơ các quốc gia thù địch can thiệp vào mạng lưới năng lượng sạch của EU bao gồm việc thao túng các thông số sản xuất điện, làm gián đoạn việc sản xuất điện và truy cập trái phép vào dữ liệu vận hành. Điều đó có nghĩa là các quốc gia thù địch có thể “tắt từ xa” các cơ sở này, dẫn đến tình trạng mất điện trên diện rộng tại các quốc gia EU.

EU sẽ chuyển sang các đối tác đáng tin cậy

Một quan chức EU giấu tên nói với tờ Politico rằng các nhà cung cấp có rủi ro cao đã tham gia các chương trình được EU tài trợ có thể xin miễn trừ. Ủy ban châu Âu sẽ quyết định trước ngày 1/11 liệu các chương trình này có được tiếp tục mà không bị hạn chế lựa chọn nhà cung cấp hay không.

Vị quan chức này cho biết các nhà cung cấp đến từ Trung Quốc, Nga, Triều Tiên và Iran đều bị ảnh hưởng bởi lệnh cấm. Tuy nhiên, hành động của EU chủ yếu nhằm hạn chế doanh nghiệp Trung Quốc, bởi các nhà cung cấp Trung Quốc đang chiếm khoảng 80% thị phần bộ biến tần năng lượng mặt trời toàn cầu, trong đó Huawei là một trong những doanh nghiệp chủ chốt.

Ủy ban châu Âu chỉ ra rằng bộ biến tần chỉ chiếm khoảng 5% chi phí của các hệ thống điện mặt trời quy mô lớn. Việc chuyển sang các nhà cung cấp không thuộc diện rủi ro cao được dự báo sẽ chỉ làm tổng chi phí dự án tăng chưa đến 2%.

Điều này đồng nghĩa với việc các công ty từ những đối tác đáng tin cậy như Nhật Bản, Hàn Quốc, Thụy Sĩ và Mỹ vẫn đủ điều kiện nhận tài trợ từ EU và có khả năng nhanh chóng lấp đầy khoảng trống trên thị trường.

Tuy nhiên, tính an toàn của các cơ sở hạ tầng hiện tại vốn đang phụ thuộc vào thiết bị từ các nhà cung cấp rủi ro cao vẫn còn là dấu hỏi. Các quan chức EU thừa nhận vấn đề này, nhưng cho biết quyết định hiện tại mới chỉ là bước đầu tiên, và trong tương lai sẽ còn có thêm các biện pháp an ninh mạng khác được triển khai.

EU đang từng bước loại bỏ thiết bị liên quan đến Huawei

Trên thực tế, EU từ lâu đã theo dõi sát sao các mối đe dọa tiềm tàng từ các doanh nghiệp có liên hệ với chính quyền Trung Quốc như Huawei và ZTE trong các lĩnh vực như mạng 5G, đồng thời yêu cầu các quốc gia thành viên loại bỏ họ khỏi hệ thống viễn thông. Hiện EU đang dần áp dụng lập trường mang tính bắt buộc hơn, nhằm tăng cường an ninh cho cơ sở hạ tầng số trọng yếu của 27 quốc gia thành viên.

Trước đó, Ủy ban châu Âu từng nêu trong một báo cáo rằng quyết định của một số quốc gia thành viên về việc hạn chế hoặc loại bỏ Huawei và ZTE là hợp lý. Báo cáo cho rằng hai công ty Trung Quốc này tiềm ẩn rủi ro hơn so với các nhà cung cấp 5G khác, với lý do chính quyền Trung Quốc có thể dựa vào “Luật An ninh Quốc gia” để yêu cầu bất kỳ doanh nghiệp Trung Quốc nào hỗ trợ hoạt động tình báo của nhà nước.

Luật An ninh mạng sửa đổi của EU có hiệu lực từ ngày 20/1 năm nay cũng nhằm ứng phó với các rủi ro này trong trung và dài hạn. Điểm sửa đổi chính là chuyển các khuyến nghị trước đây thành các quy định mang tính ràng buộc, bao gồm các biện pháp loại bỏ dần các thành phần trọng yếu từ các nhà cung cấp rủi ro cao trong mạng viễn thông. Các nhà vận hành có khoảng 36 tháng để đáp ứng các yêu cầu của quy định mới.

Hiện nay, một số quốc gia thành viên EU đã hạn chế việc sử dụng thiết bị của Huawei và ZTE, nhưng mức độ triển khai không đồng đều. Thụy Điển và các quốc gia vùng Baltic đã cấm hoàn toàn, trong khi Đức đang từng bước loại bỏ do chi phí thay thế quá cao khiến tiến trình cấm toàn diện bị chậm lại.

Dù giới chức EU nhấn mạnh rằng đạo luật này dựa trên đánh giá an ninh khách quan chứ không nhằm vào bất kỳ quốc gia cụ thể nào, gần đây Bộ Thương mại Trung Quốc đã chỉ trích các quy định an ninh mạng này “mang tính phân biệt đối xử”, đồng thời cảnh báo rằng nếu EU áp đặt các biện pháp hạn chế đối với doanh nghiệp Trung Quốc, ĐCSTQ sẽ mở điều tra và áp dụng các biện pháp trả đũa tương ứng đối với doanh nghiệp châu Âu.

Trước đó, năm 2021, FCC đã đưa các thiết bị viễn thông và giám sát hình ảnh do Huawei, ZTE, Hytera, Hikvision và Dahua Technology sản xuất vào “Danh sách bảo mật”, coi đây là các doanh nghiệp tiềm ẩn rủi ro đối với an ninh quốc gia Mỹ.

Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đang xem xét mở rộng lệnh cấm đối với thiết bị công nghệ từ Trung Quốc, trong đó có khả năng sẽ cấm cả nhập khẩu các sản phẩm từng được cấp phép trước đây.

Thời gian qua, FCC liên tục gia tăng sức ép đối với công nghệ Trung Quốc. Tháng 12 năm ngoái, cơ quan này đã cấm nhập khẩu các mẫu máy bay không người lái mới do Trung Quốc sản xuất.

Gần đây, FCC cũng bắt đầu thu hồi công nhận đối với một số phòng thí nghiệm thử nghiệm có liên quan đến chính phủ Trung Quốc, cho thấy xu hướng siết chặt đang lan rộng trên toàn bộ chuỗi cung ứng công nghệ.

Từ khóa Dòng sự kiện EU Huawei ZTE