Ý nghĩa, mục đích và đời sống tâm linh là phần cốt lõi của chăm sóc sức khỏe

Thanh Long
•
Chủ Nhật, 08/03/2026

Một nhóm chuyên gia y học lối sống cho rằng ý nghĩa cuộc sống, mục đích sống và đời sống tâm linh cần được xem là những thành phần cốt lõi của chăm sóc sức khỏe, thay vì chỉ là các yếu tố bổ sung tùy chọn trong quá trình điều trị. Quan điểm này được trình bày trong một bài báo khoa học mới được bình duyệt, đăng trên Tạp chí Y học Lối sống Hoa Kỳ.

Bài báo mang tiêu đề “Ý nghĩa, mục đích và đời sống tâm linh trong thực hành lâm sàng của y học lối sống” được xây dựng dựa trên kết quả của một hội nghị chuyên gia tổ chức năm 2025. Hội nghị này do Hội Y học Lối sống Hoa Kỳ chủ trì, phối hợp với Viện Sức khỏe Tích cực Toàn cầu, và nhận tài trợ từ Viện Sức khỏe Ardmore. Gần 100 nhà nghiên cứu, bác sĩ và chuyên gia y tế đã tham gia thảo luận nhằm chuyển hóa các kết quả nghiên cứu trong nhiều thập kỷ thành hướng dẫn thực hành lâm sàng.

Theo nhóm tác giả, nhiều nghiên cứu trong thời gian qua cho thấy ý nghĩa sống, mục đích sống và đời sống tâm linh – thường được viết tắt là MPS (Meaning, Purpose, Spirituality) – có liên hệ với nhiều kết quả sức khỏe tích cực. Các yếu tố này được ghi nhận có liên quan đến hành vi sống lành mạnh hơn, khả năng phục hồi tâm lý cao hơn, mức độ hạnh phúc tốt hơn và nguy cơ tử vong thấp hơn trong một số nghiên cứu quan sát dài hạn.

Tuy nhiên, trong thực hành y khoa hiện nay, các yếu tố này thường không được tích hợp một cách hệ thống vào quá trình chăm sóc bệnh nhân. Trong nhiều trường hợp, việc trao đổi về niềm tin, mục đích sống hoặc đời sống tinh thần của bệnh nhân chỉ diễn ra khi bệnh nhân chủ động đề cập hoặc khi có nhu cầu hỗ trợ đặc biệt.

“Bệnh nhân cần được nhìn nhận như những con người toàn diện, với những giá trị và điều quan trọng riêng trong cuộc sống. Khi việc chăm sóc sức khỏe gắn với những điều có ý nghĩa đối với họ, họ sẽ có động lực hơn để thay đổi lối sống theo hướng tích cực. Sự thay đổi này có thể mang lại những cải thiện lớn cho sức khỏe”. — Marc Braman, MD, MPH

Một số tổ chức y tế lớn tại Hoa Kỳ đã từng thừa nhận tầm quan trọng của khía cạnh này. Ủy ban Liên hợp về Công nhận Tổ chức Y tế, cơ quan kiểm định chất lượng bệnh viện tại Hoa Kỳ, đã đưa yếu tố tâm linh vào các tiêu chuẩn chăm sóc bệnh nhân. Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ, tổ chức nghề nghiệp lớn của các bác sĩ Mỹ, cũng xem đời sống tâm linh là một phần có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể. Tuy vậy, việc áp dụng trên thực tế vẫn chưa phổ biến và thường thiếu các phương pháp triển khai cụ thể.

Theo nhóm tác giả, cách tiếp cận chăm sóc con người toàn diện trong y học lối sống có thể giúp tích hợp các yếu tố này vào quá trình điều trị. Cách tiếp cận này xem bệnh nhân không chỉ là người mang bệnh lý sinh học mà còn là cá nhân có giá trị, niềm tin, mục tiêu sống và bối cảnh xã hội riêng.

Bài báo đề xuất một số phương pháp thực tiễn để đưa các yếu tố này vào quy trình chăm sóc sức khỏe. Một trong những công cụ được đề cập là thu thập “tiền sử tâm linh” ngắn gọn, tương tự như việc thu thập tiền sử bệnh lý hoặc tiền sử gia đình. Phương pháp này cho phép bác sĩ hiểu rõ hơn về những yếu tố có ý nghĩa đối với bệnh nhân, chẳng hạn như niềm tin cá nhân, nguồn hỗ trợ tinh thần hoặc các giá trị sống quan trọng.

Ngoài ra, nhóm nghiên cứu cũng đề xuất tích hợp các nội dung này vào nhiều giai đoạn của quy trình điều trị, bao gồm:

Tiếp nhận bệnh nhân
Hồ sơ bệnh án
Các lần tái khám
Các buổi khám bệnh theo nhóm

Các tác giả nhấn mạnh rằng các cuộc trao đổi liên quan đến ý nghĩa sống hoặc đời sống tâm linh nên được dẫn dắt bởi bệnh nhân, đồng thời cần tôn trọng khác biệt văn hóa và niềm tin cá nhân. Việc thảo luận các chủ đề này phải dựa trên sự tin cậy và thái độ cảm thông, tránh áp đặt quan điểm từ phía nhân viên y tế.

Bên cạnh những thay đổi trong thực hành lâm sàng, bài báo cũng đề cập đến các điều kiện cần thiết ở cấp độ hệ thống y tế để hỗ trợ việc áp dụng rộng rãi. Trong đó có ba yếu tố được nhấn mạnh:

Thứ nhất là điều chỉnh cơ chế thanh toán và hoàn trả chi phí y tế, nhằm khuyến khích các hoạt động chăm sóc toàn diện chứ không chỉ tập trung vào can thiệp y khoa truyền thống.
Thứ hai là xây dựng các chỉ số đánh giá mới, cho phép đo lường những khía cạnh như chất lượng cuộc sống, mức độ gắn kết xã hội hoặc cảm nhận về mục đích sống của bệnh nhân.
Thứ ba là mở rộng chương trình đào tạo cho nhân viên y tế, giúp bác sĩ và các chuyên gia chăm sóc sức khỏe có kỹ năng trao đổi với bệnh nhân về các chủ đề liên quan đến ý nghĩa sống và đời sống tinh thần.

Bài báo cũng cho biết Hội Y học Lối sống Hoa Kỳ gần đây đã mở rộng một trong những trụ cột của lĩnh vực này, được gọi là “trụ cột kết nối”, nhằm nhấn mạnh vai trò của các mối quan hệ xã hội, sự gắn kết cộng đồng và đời sống tinh thần đối với sức khỏe.

Nghiên cứu này là một trong bốn bài báo được công bố trong số chuyên đề của Tạp chí Y học lối sống Hoa Kỳ. Các bài báo trong số này cùng xem xét bốn khía cạnh chính: cơ sở bằng chứng khoa học, phương pháp triển khai trong lâm sàng, đào tạo y khoa và ảnh hưởng đối với sức khỏe nghề nghiệp của bác sĩ.

Thanh Long t/h

Từ khóa sức khỏe tâm linh