Ông Trump dẫn đầu việc thành lập Hội đồng Hòa bình; 13 quốc gia tham gia lễ ký kết
- Lý Ngọc
- •
Ngày 22/1, Hội đồng Hòa bình (Board of Peace) do Tổng thống Mỹ Donald Trump khởi xướng đã chính thức được thành lập bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos, Thụy Sĩ. Một quan chức Nhà Trắng cho biết khoảng 35 quốc gia đã đồng ý tham gia. Lễ ký kết có sự góp mặt của lãnh đạo và đại diện từ 13 quốc gia, trong đó có Thủ tướng Hungary Viktor Orbán, Tổng thống Argentina Javier Milei và Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto.
Trong bài phát biểu, Tổng thống Trump nói đây là “một ngày vô cùng phấn khích, được chuẩn bị trong một thời gian rất dài”.
Ông cho biết kể từ khi nhậm chức, ông đã giải quyết được tám cuộc chiến, đồng thời khẳng định cuộc chiến giữa Israel và Hamas tại Gaza “thực sự sắp kết thúc”, còn sự hiện diện của Hezbollah ở Liban chỉ là “tàn dư”. Ông nói: “Họ chỉ còn lại những đốm lửa nhỏ. Chúng ta có thể rất dễ dàng dập tắt chúng”.
Khi đề cập đến chiến tranh Ukraine, ông nói một thỏa thuận hòa giải khác “sẽ sớm đến”, và thừa nhận: “Tôi từng nghĩ đó sẽ là cuộc chiến dễ giải quyết, nhưng hóa ra có lẽ lại là khó khăn nhất”.
Ông cũng nhắc tới Iran, cho rằng các cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran vào mùa hè năm ngoái đã “phá hủy” năng lực hạt nhân của nước này.
“Iran thực sự muốn đàm phán, và họ sẽ đàm phán”, ông Trump nói.
Hòa bình ở quy mô rộng hơn
Ý tưởng về Hội đồng Hòa bình ban đầu do Nhà Trắng đề xuất, như một phần trong kế hoạch tái thiết Gaza và thiết kế mô hình quản trị tương lai cho khu vực này. Tuy nhiên, sau đó Nhà Trắng quyết định biến cơ chế này thành một tổ chức nhằm thúc đẩy hòa bình ở phạm vi rộng hơn.
Tổng thống Trump cho biết Hội đồng Hòa bình trước mắt sẽ tập trung vào Gaza, sau đó mở rộng tầm nhìn ra toàn cầu.
Ông nói: “Tôi nghĩ rằng, cùng với thành công của chúng ta ở Gaza, chúng ta có thể mở rộng sang các vấn đề khác… Chúng ta có thể làm rất nhiều việc khác. Khi hội đồng này được thành lập đầy đủ, chúng ta gần như có thể làm bất cứ điều gì chúng ta muốn”.
Ông cũng cho biết Hội đồng Hòa bình sẽ phối hợp với Liên Hợp Quốc. “Tôi cho rằng Hội đồng Hòa bình, kết hợp với tất cả những người có mặt ở đây, cùng với Liên Hợp Quốc, có thể mang lại cho thế giới một điều gì đó thực sự rất độc đáo”, ông nói.
Các quốc gia thành viên
Nhà Trắng đã gửi lời mời tới 60 quốc gia. Theo một quan chức chính phủ Mỹ giấu tên, khoảng 35 quốc gia đã đồng ý tham gia, trong khi một số nước khác đã từ chối hoặc vẫn đang cân nhắc.
Các quốc gia đã đồng ý tham gia bao gồm: Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), Ả Rập Xê Út, Ai Cập, Qatar, Bahrain, Pakistan, Thổ Nhĩ Kỳ, Hungary, Maroc, Kosovo, Argentina, Paraguay, Kazakhstan, Uzbekistan, Indonesia và Việt Nam, cùng một số quốc gia khác.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, dù bày tỏ không hài lòng với việc Thổ Nhĩ Kỳ và Qatar tham gia, nhưng vẫn đồng ý gia nhập.
Armenia và Azerbaijan — hai quốc gia đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào năm ngoái dưới sự trung gian của Tổng thống Trump — cũng tham gia hội đồng.
Một diễn biến gây bất ngờ là Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko cũng gia nhập. Ông Lukashenko hiện đang bị Liên minh châu Âu trừng phạt do là đồng minh thân cận của Nga.
Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết Canada dự định tham gia có điều kiện, tuy nhiên hiện chưa công bố các điều kiện cụ thể.
Những quốc gia từ chối hoặc đang cân nhắc
Pháp và Na Uy đã từ chối tham gia, với lý do nghi ngờ về cách Hội đồng Hòa bình sẽ phối hợp với Liên Hợp Quốc.
Trung Quốc cũng nhận được lời mời nhưng hiện chưa đưa ra lập trường chính thức.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết rất khó tưởng tượng việc cùng Nga “ngồi chung trong bất kỳ hội đồng nào”, đồng thời nhấn mạnh: “Vấn đề là Nga là kẻ thù của chúng tôi, còn Belarus là đồng minh của họ”.
Thủ tướng Ý Giorgia Meloni cho rằng việc tham gia có thể vấp phải các vấn đề hiến pháp, vì vậy bà sẽ không tham dự lễ ký kết.
Bộ trưởng Ngoại giao Ireland Micheál Martin cho biết ông sẽ “xem xét một cách thận trọng” lời mời này.
Điều lệ của Hội đồng Hòa bình
Theo điều lệ của Hội đồng Hòa bình do truyền thông Israel công bố, mục tiêu của hội đồng là trở thành một “cơ chế xây dựng hòa bình quốc tế linh hoạt và hiệu quả hơn”, nhằm “thúc đẩy ổn định, khôi phục nền quản trị đáng tin cậy và hợp pháp, đồng thời bảo đảm hòa bình lâu dài tại các khu vực bị ảnh hưởng hoặc bị đe dọa bởi xung đột”.
Điều lệ quy định nhiệm kỳ của mỗi quốc gia thành viên không quá ba năm, tính từ ngày điều lệ có hiệu lực, và có thể được Chủ tịch gia hạn. Tuy nhiên, những quốc gia thành viên cung cấp 1 tỷ USD tiền mặt cho hội đồng trong vòng một năm kể từ khi điều lệ có hiệu lực sẽ không bị giới hạn về thời gian nhiệm kỳ.
Theo điều lệ, Chủ tịch đầu tiên của Hội đồng Hòa bình là ông Trump, và Chủ tịch sẽ có quyền lực tuyệt đối, bao gồm quyền “thành lập, sửa đổi hoặc giải thể các cơ quan trực thuộc”.
Toàn bộ điều lệ không hề đề cập đến Gaza.
Anh tạm thời không tham gia
Chỉ vài giờ trước khi Tổng thống Trump công bố Hội đồng Hòa bình, Anh cho biết dù đã nhận được lời mời nhưng sẽ không trở thành quốc gia ký kết “trong ngày hôm nay”, với lý do lo ngại khả năng Nga tham gia hội đồng này.
Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper cho biết, Anh ủng hộ mạnh mẽ kế hoạch 20 điểm của Tổng thống Trump nhằm chấm dứt chiến tranh tại Gaza, và sẽ thảo luận với các đồng minh về những “vai trò hỗ trợ khác nhau” mà Anh có thể đảm nhiệm trong tiến trình hòa bình tại Gaza, song nhấn mạnh rằng “vẫn còn rất nhiều việc phải làm”.
Bà nói: “Hôm nay chúng tôi sẽ không trở thành quốc gia ký kết, bởi đây là một hiệp ước mang tính pháp lý, đặt ra những vấn đề rộng lớn hơn. Chúng tôi cũng quan ngại về việc Tổng thống Putin tham gia các cuộc thảo luận về hòa bình, bởi cho đến nay chúng tôi vẫn chưa thấy bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy ông Putin có cam kết đối với hòa bình tại Ukraine”.
Trước đó, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã nhận được lời mời tham gia Hội đồng Hòa bình. Điện Kremlin cho biết Moskva vẫn đang tham vấn với các “đối tác chiến lược” để quyết định có cam kết tham gia kế hoạch này hay không.
Lý Ngọc t/h
Xem thêm
Từ khóa Hội đồng Hòa bình
