Nhà phát triển Trung Quốc thừa nhận khó vượt Mỹ vì nút thắt chip AI

Minh Hoàng
•
Chủ Nhật, 18/01/2026

Mặc dù các doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) Trung Quốc đang nỗ lực bắt kịp trong việc tối ưu hóa thuật toán, nhưng “khoảng cách thế hệ” về phần cứng cốt lõi, bị hạn chế bởi các quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ, đang trở thành một trở ngại khó có thể vượt qua. Theo báo Wall Street Journal, một số nhà phát triển hàng đầu của Trung Quốc gần đây đã bày tỏ sự bi quan, thẳng thắn thừa nhận rằng cơ hội vượt qua Mỹ trong ngắn hạn gần như là bất khả thi.

Ảnh minh họa chip AI (Nguồn: Ken stocker/Shutterstock)

Nvidia đã tung ra dòng chip kiến trúc thế hệ tiếp theo Rubin vào tháng 1 năm nay. Các doanh nghiệp Mỹ được ưu tiên cung ứng, trong khi các nhà phát triển Trung Quốc bị loại hoàn toàn khỏi danh sách tiếp cận đợt đầu do lệnh cấm.

Tại hội nghị ở Bắc Kinh, khi được hỏi về khả năng các doanh nghiệp Trung Quốc vượt qua những công ty như OpenAI và Anthropic trong 3–5 năm tới, Lâm Tuấn Dương, người phụ trách kỹ thuật mô hình lớn của chatbot Thông Nghĩa Thiên Vấn (Qwen) thuộc Alibaba, cho rằng xác suất chỉ khoảng 20% hoặc thấp hơn.

Theo báo Wall Street Journal, nhà sáng lập công ty khởi nghiệp AI Trung Quốc Zhipu (Trí Phổ), ông Đường Kiệt, gần đây phát biểu tại một hội nghị ở Bắc Kinh rằng trên thực tế khoảng cách này có thể đang tiếp tục nới rộng. Ông chỉ ra rằng, dù Trung Quốc làm khá tốt ở một số lĩnh vực, nhưng vẫn phải đối mặt với những thách thức và khoảng cách đó.

Việc Washington hạn chế Bắc Kinh tiếp cận các chip AI tiên tiến nhất thế giới đã buộc nhiều công ty Trung Quốc từ bỏ việc theo đuổi công nghệ AI tối tân đòi hỏi năng lực tính toán khổng lồ, chuyển sang áp dụng AI cho các mục đích sử dụng thường ngày. Trong khi đó, các doanh nghiệp Mỹ tiếp tục đầu tư vào những con chip mới nhất để tìm cách đẩy giới hạn công nghệ đi xa hơn.

Ông Lâm Tuấn Dương cho biết, OpenAI và các công ty Mỹ khác rót lượng lớn tài nguyên tính toán vào nghiên cứu thế hệ tiếp theo, còn “chúng tôi thì rất eo hẹp, chỉ riêng việc đáp ứng nhu cầu giao hàng đã chiếm gần như toàn bộ nguồn lực”.

Phân tích của UBS cho thấy, chi tiêu vốn cho AI của các doanh nghiệp internet hàng đầu Trung Quốc trong năm ngoái vào khoảng 57 tỷ USD, chỉ bằng khoảng một phần mười so với các đối thủ tại Mỹ.

Người phụ trách AI của Tencent, ông Diêu Thuận Vũ, chỉ ra rằng nút thắt thực sự nằm ở khâu sản xuất chip. Do không thể đặt hàng TSMC gia công các chip tiên tiến, con đường dựa vào thiết bị sản xuất trong nước để nâng cao năng lực sản xuất bị hạn chế nghiêm trọng.

Mặc dù các doanh nghiệp như DeepSeek đã phát triển những kiến trúc “sử dụng ít chip hơn”, nhằm thu hẹp khoảng cách với phía Mỹ trong một số bài đánh giá hiệu năng, nhưng chiến lược “lấy phần mềm bù phần cứng” này khó có thể che giấu sự suy sụp ở nền tảng phần cứng. Theo nguồn tin nội bộ, khi phát triển mô hình chủ lực, DeepSeek từng thử sử dụng các loại chip cấp thấp do các nhà cung cấp trong nước như Huawei sản xuất, nhưng kết quả “không thể chấp nhận được”, cuối cùng vẫn buộc phải chuyển sang sử dụng chip của Nvidia.

Giới trong ngành chỉ ra rằng, ngay cả khi Nvidia H200 được phép bán tại Trung Quốc, công nghệ của nó đã tụt hậu hai thế hệ so với dòng Rubin, khiến việc hỗ trợ những đột phá công nghệ thực sự trở nên khó khăn.

Những người am hiểu các cuộc đàm phán tiết lộ, để có được chip Rubin, doanh nghiệp Trung Quốc đã bắt đầu thảo luận việc thuê năng lực tính toán của các trung tâm dữ liệu tại Đông Nam Á và Trung Đông. Năm ngoái, các công ty Trung Quốc cũng từng tìm cách tiếp cận dòng chip Blackwell của NVIDIA.

Việc doanh nghiệp Trung Quốc sử dụng chip NVIDIA tại các nước thứ ba thường được xem là hợp pháp, nhưng các giao dịch này đòi hỏi những sắp xếp hết sức phức tạp. So với các đối thủ Mỹ có tiềm lực tài chính mạnh, các nhà phát triển AI Trung Quốc thường tiếp cận được ít chip hơn và gặp nhiều bất tiện hơn.

Giới trong ngành tiết lộ, Washington gần đây đã phê duyệt việc bán chip NVIDIA H200 cho Trung Quốc, nhưng quyết định này khó có khả năng tạo ra tác động mang tính quyết định trong việc giúp các doanh nghiệp Trung Quốc thu hẹp khoảng cách công nghệ.

Hiện nay, các công ty Trung Quốc vẫn đang chờ Bắc Kinh phê duyệt việc mua H200. Những người am hiểu cho biết, gần đây quan chức Trung Quốc đã thông báo với một số doanh nghiệp rằng việc mua sắm này chỉ nên giới hạn cho các mục đích “cần thiết”, chẳng hạn như nghiên cứu AI tiên tiến. Đồng thời, Trung Quốc sẽ tiếp tục thúc đẩy việc sử dụng chip nội địa.

Minh Hoàng (t/h)