Nhóm thanh thiếu niên hối hận vì chuyển giới, đấu tranh vì công lý và quyền lợi

Trong vài năm qua, một số người trẻ tự nhận mình là người chuyển giới đã khởi kiện hàng chục vụ án, nhưng cho đến nay vẫn chưa giành được phán quyết thắng kiện.

Những người này được gọi là “người đảo ngược chuyển giới” (detransitioners) — tức những người hối hận vì đã chuyển đổi bản dạng giới, thường là sau khi, theo tư vấn của giới chuyên môn y tế, đã sử dụng thuốc và phẫu thuật khiến cơ thể trải qua những thay đổi không thể đảo ngược, rồi sau đó quyết định quay lại giới tính ban đầu.

Trong năm nay, một số vụ án từng bị bác bỏ hoặc buộc phải đưa ra trọng tài đang được tái khởi động và xét xử tại nhiều tòa án trên khắp nước Mỹ.

Tuy nhiên, các vụ kiện này phải đối mặt với nhiều trở ngại, bao gồm quy định về thời hiệu khởi kiện, trần bồi thường trong các vụ sai sót y khoa, cũng như chi phí tố tụng rất lớn đối với những vụ án có thể kéo dài nhiều năm.

Một vụ án tại bang New York dự kiến sẽ được xét xử trong tuần này. Theo hồ sơ tòa án, vụ việc liên quan đến một thiếu nữ 16 tuổi vào thời điểm đó, tin rằng mình là nam giới và đã trải qua ca phẫu thuật cắt bỏ hai bên ngực vào tháng 12/2019. Sau này, cô đã quay trở lại nhận diện giới tính nữ.

Vụ kiện mang tên “Fox Varian kiện Kenneth Einhorn và các bị đơn khác”, được đệ trình năm 2023 tại Tòa Thượng thẩm Quận Westchester, bang New York. Các bị đơn bao gồm nhà trị liệu, bác sĩ và các cơ sở y tế có liên quan.

Theo hãng luật Fiedler Deutsch — một văn phòng luật cao cấp tại New York chuyên xử lý các vụ kiện sai sót y khoa liên quan đến chuyển giới — đây là một vụ án có ý nghĩa đặc biệt. Trong một bài viết đăng trên trang web của hãng vào tháng 4/2025, hãng nhận định vụ việc này “có thể là vụ án đầu tiên thuộc loại này trên toàn nước Mỹ được đưa ra xét xử”.

Hồ sơ tòa án cho thấy các nhân viên y tế liên quan bị cáo buộc tắc trách, gây cho nguyên đơn (tên khai sinh là Isabella Basile) “những đau đớn, giày vò và tổn thương tinh thần mang tính vĩnh viễn”.

Đơn kiện cho rằng các bị đơn đã không thông báo đầy đủ cho bệnh nhân vị thành niên về “những rủi ro, tác hại và các phương án thay thế” liên quan đến các can thiệp y khoa mà cô phải trải qua.

Phía bị đơn phủ nhận mọi hành vi sai trái và cho biết trong hồ sơ tòa án rằng tại thời điểm phẫu thuật, “nguyên đơn vẫn tin rằng mình là nam giới, hài lòng với việc không còn ngực và không hối hận về quyết định của mình”.

Ông Nick Whitney, hiện là đối tác tại hãng luật Childers ở bang Florida, cho biết ông hiểu rõ mức độ khó khăn để giành chiến thắng trong các vụ kiện sai sót y khoa lớn.

Ông từng là luật sư tranh tụng đại diện cho một gia đình trong vụ kiện “bắt cóc y tế” nhằm vào Bệnh viện Nhi Johns Hopkins All Children’s Hospital tại thành phố St. Petersburg, Florida — vụ án được công chúng biết đến rộng rãi sau bộ phim tài liệu “Take Care of Maya” do Netflix phát hành năm 2023. Vụ việc này từng dẫn đến phán quyết sơ thẩm buộc bị đơn bồi thường 261 triệu USD, mức bồi thường lớn nhất trong lịch sử bang Florida.

Trao đổi với Epoch Times qua email, ông Whitney nhận định nếu vụ kiện tại New York giành được thắng lợi, điều đó sẽ gây chấn động giới y khoa.

“Nếu một trong những nguyên đơn dũng cảm này thắng kiện, các bệnh viện và bác sĩ sẽ rơi vào tình trạng hỗn loạn,” ông nói.

Theo ông, một phán quyết như vậy có thể làm thay đổi cách tiếp cận của Mỹ đối với việc điều trị chứng rối loạn nhận dạng giới ở trẻ em.

“Tác động trực tiếp và thực chất hơn sẽ là một cuộc rà soát bắt buộc — các bác sĩ và bệnh viện sẽ phải đánh giá lại rủi ro pháp lý và cân nhắc liệu họ có tiếp tục biện minh cho những can thiệp gây tổn hại đến trẻ em và thanh thiếu niên hay không,” ông Whitney cho biết.

Ông Jonathan Hullihan, cố vấn pháp lý trưởng của hãng luật Remnant tại bang Texas, cho rằng dù số ca can thiệp chuyển giới đối với trẻ vị thành niên gia tăng nhanh chóng, các vụ kiện đảo ngược chuyển giới vẫn gặp nhiều rào cản pháp lý.

Theo ông, các cải cách trong luật trách nhiệm dân sự như trần bồi thường thiệt hại và giới hạn thời hiệu khởi kiện là những trở ngại lớn. Ngoài ra, chi phí thuê chuyên gia y khoa để đánh giá sai sót chuyên môn có thể vượt quá 50.000 USD.

“Những quy định này thường cản trở các yêu cầu bồi thường chính đáng và khiến các cơ sở y tế tránh được trách nhiệm, đặc biệt là nhiều năm sau, khi bệnh nhân hối hận vì những can thiệp không thể đảo ngược,” ông Hullihan nói.

Ngoài vụ án tại New York, trong năm nay dự kiến còn hai vụ kiện đảo ngược chuyển giới khác được đưa ra xét xử, trong đó có vụ kiện nổi bật tại bang California do Chloe Cole khởi xướng nhằm vào Kaiser Foundation Hospitals và các cá nhân, tổ chức liên quan.

Chloe Cole là một người đảo ngược chuyển giới công khai, thường xuyên lên tiếng chỉ trích việc áp dụng các can thiệp y khoa chuyển giới đối với trẻ em. Khi 15 tuổi, cô đã trải qua ca phẫu thuật cắt bỏ hai bên ngực. Sau đó, cô đệ đơn kiện hệ thống y tế Kaiser.

Vụ án của Cole do nhiều tổ chức pháp lý bảo trợ và dự kiến sẽ bước vào giai đoạn xét xử sau khi tòa phúc thẩm California phán quyết rằng vụ việc không bắt buộc phải đưa ra trọng tài.

Trong đơn kiện, phía nguyên đơn cáo buộc các bị đơn đã “cung cấp thông tin sai lệch về nguy cơ tự sát, đồng thời củng cố niềm tin sai lầm rằng các dịch vụ chuyển đổi giới tính có thể giải quyết các vấn đề sức khỏe tâm thần”.

Cole cho biết các bác sĩ đã tiến hành can thiệp y tế mà không giải quyết trước các vấn đề tâm lý nền tảng của cô.

“Điều tôi quan tâm nhất là biến vụ kiện của mình thành một tiền lệ, để những đứa trẻ khác và các gia đình khác hiểu rằng họ cũng có thể tìm kiếm công lý,” Cole nói.

Kaiser Foundation Hospitals phủ nhận mọi cáo buộc và yêu cầu bác bỏ vụ kiện.

Một vụ án khác sắp được đưa ra xét xử là vụ Luka Hein tại bang Nebraska. Vụ kiện liệt kê các bác sĩ của Trung tâm Y khoa Đại học Nebraska, Trung tâm Y khoa Nebraska, cùng các bác sĩ, nhà trị liệu và những cá nhân liên quan khác là bị đơn.

Vụ kiện Hein do Hiệp hội Thomas More, Trung tâm Tự do Hoa Kỳ và luật sư chuyên về sai sót y khoa bang Nebraska Jeff Downing khởi kiện vào năm 2023, dự kiến sẽ được xét xử vào tháng 8 năm nay. Trước đó, vụ án phải vượt qua phiên điều trần về kiến nghị xét xử rút gọn vào ngày 4/2.

Theo hồ sơ khởi kiện, vào năm 2018, khi đó Hein mới 16 tuổi, cô đã trải qua ca phẫu thuật cắt bỏ hai bên tuyến vú. Đây được cho là bước đầu tiên trong quá trình “chăm sóc khẳng định giới” (gender-affirming care) do các bác sĩ của Trung tâm Y khoa Đại học Nebraska cung cấp.

Đơn kiện cáo buộc các bác sĩ và trung tâm y tế này có hành vi cẩu thả, đồng thời vi phạm Luật Bảo vệ Người tiêu dùng bang Nebraska. Các bị đơn đã bác bỏ những cáo buộc này.

“Vào thời điểm đó, tôi đang trải qua giai đoạn đen tối và hỗn loạn nhất trong cuộc đời. Thay vì giúp đỡ tôi theo cách tôi cần, các bác sĩ này lại khiến sự rối loạn của tôi trở nên trầm trọng hơn,” Hein tuyên bố sau khi vụ kiện được đệ trình. “Họ đã thuyết phục tôi chấp nhận những can thiệp y tế mà tôi hoàn toàn không thể hiểu hết những tác động và hậu quả lâu dài của chúng.”

Hein từng đến một “phòng khám chăm sóc giới tính” (gender care clinic) do các giảng viên thuộc trung tâm y tế này điều hành. Đơn kiện cho rằng nhân viên phòng khám đã không đặt câu hỏi hay thẩm định việc Hein tự chẩn đoán mình là người chuyển giới.

Đơn kiện nêu rõ: “Các bị đơn đã ngay lập tức khẳng định bản dạng của Luka, từ đó tạo ra một ‘tầm nhìn đường hầm chuyển giới’, bỏ qua những yếu tố khác có thể dẫn đến chứng phiền muộn giới (gender dysphoria) của Luka”.

Theo đơn kiện, đội ngũ y tế của trung tâm này áp dụng mô hình “khẳng định giới”, trong đó họ “khẳng định” giới tính mà bệnh nhân lựa chọn, sau đó phê duyệt các thủ thuật y tế dựa trên “phác đồ Hà Lan” (Dutch protocol), bao gồm sử dụng thuốc ức chế dậy thì, hormone giới tính và phẫu thuật.

Đơn kiện cho rằng mô hình phác đồ này dựa trên những bằng chứng yếu, cho rằng bệnh nhân chuyển giới có thể được hưởng lợi từ các can thiệp y tế.

Mùa xuân năm nay, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ (HHS) đã công bố một báo cáo dài 409 trang, rà soát các thủ thuật y tế được sử dụng để điều trị chứng phiền muộn giới ở trẻ em. Báo cáo khuyến nghị nên ưu tiên liệu pháp tâm lý như một “giải pháp thay thế không xâm lấn cho điều trị nội tiết và phẫu thuật”, do lợi ích của liệu pháp hormone hoặc phẫu thuật vẫn chưa được chứng minh.

Tương tự, kể từ khi Vương quốc Anh công bố Báo cáo Cass vào năm 2024, nhiều quốc gia châu Âu cũng dần từ bỏ các can thiệp y tế, dẫn đến sự thay đổi trong mô hình “khẳng định giới” đối với trẻ em.

Vụ kiện của Hein cho rằng các bác sĩ có nghĩa vụ phải loại trừ những nguyên nhân tiềm ẩn khác gây ra đau khổ cho bệnh nhân trước khi tiến hành các phẫu thuật không thể đảo ngược, chẳng hạn như cắt bỏ hai bên tuyến vú hoặc cắt tử cung.

Đơn kiện cũng cáo buộc các bị đơn đã sử dụng những thuật ngữ như “liệu pháp hormone nam hóa” (masculinizing hormone therapy) để quảng bá các biện pháp can thiệp y tế điều trị chứng phiền muộn giới.

Theo đơn kiện, những mô tả nghe có vẻ vô hại này mang tính đánh lừa, bởi vì chúng không thực sự là các phương pháp điều trị.

“Tác động thực tế hoàn toàn ngược lại. Những ca phẫu thuật này không những không chữa lành mà còn gây tổn hại, dẫn đến rối loạn chức năng và dị dạng về thể chất lẫn não bộ ở thanh thiếu niên,” tuyên bố cho biết.

Luật sư của các bị đơn hiện chưa đưa ra phản hồi trước yêu cầu bình luận.

Xem thêm

Điều gì đang ảnh hưởng đến xu hướng bạo lực ở những người chuyển giới?

Các chuyên gia phân tích xu hướng bạo lực và cực đoan gần đây ở những người tự nhận mình là người chuyển giới.