Nhà báo TQ phơi bày ngược đãi tại trại lao động vẫn bị giam giữ ở Bắc Kinh

Epoch Times
•
Thứ Bảy, 14/02/2026

Một nhà báo Trung Quốc, người từng phơi bày các vi phạm nhân quyền do Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) thực hiện, đã bị giam giữ tại Bắc Kinh hơn 100 ngày.

Bà báo Trung Quốc Đỗ Bân. (Ảnh: Song Pi-lung/ The Epoch Times)

Đỗ Bân (Du Bin), 54 tuổi, chính thức bị bắt giữ vào cuối tháng 11 năm ngoái, theo những người am hiểu vụ việc và yêu cầu giấu tên vì lo sợ bị trả đũa. Các nguồn tin nói với tờ The Epoch Times rằng tính đến cuối tháng Một, hồ sơ của ông Đỗ đã được chuyển sang viện kiểm sát để xem xét truy tố.

Theo chị gái và các nhóm nhân quyền, ông Đỗ đã bị giam giữ tại Trung tâm giam giữ Thuận Nghĩa ở Bắc Kinh từ tháng 10/2025, khi ông bị cảnh sát bắt giữ tại nhà riêng.

Vào thời điểm đó, nhà chức trách nói với chị gái ông rằng ông Đỗ bị tạm giữ với cáo buộc “gây sự và kích động gây rối”. Tội danh mơ hồ này thường được chính quyền sử dụng để nhắm vào những người bất đồng chính kiến và các nhà hoạt động nhân quyền.

Theo những người am hiểu vụ việc, hiện các nhà chức trách đang theo đuổi một cáo buộc mới có thể “liên quan đến các lãnh đạo nhà nước” sau khi không tìm được đủ bằng chứng để củng cố cáo buộc ban đầu.

Các chi tiết về vụ án của ông Đỗ, bao gồm nguyên nhân dẫn đến việc bắt giữ ông, vẫn chưa rõ ràng, khi nhà chức trách viện dẫn lý do “bí mật quốc gia” để từ chối cung cấp thông tin cho luật sư của ông.

Là một nhiếp ảnh gia và nhà văn tập trung vào việc phơi bày những phần lịch sử mà Bắc Kinh tìm cách che giấu, ông Đỗ đã bị nhà chức trách nhắm tới trong hơn một thập kỷ, nhưng đây là lần đầu tiên ông bị bắt giữ chính thức.

Ông Đỗ từng bị giam giữ 37 ngày vào năm 2013. Khi đó, bạn bè của ông nói với Tổ chức Ân xá Quốc tế rằng việc giam giữ có thể liên quan đến một bộ phim tài liệu phơi bày các hành vi ngược đãi phụ nữ tại Trại Lao động Mã Tam Gia.

Cơ sở này nằm tại thành phố Thẩm Dương thuộc miền bắc Trung Quốc, nổi tiếng vì cách đối xử tàn bạo với các nữ tù nhân, đặc biệt là những người từ chối từ bỏ đức tin vào Pháp Luân Công (Pháp Luân Đại Pháp).

Môn tu luyện tinh thần này — bao gồm các bài tập thiền định và giáo lý đạo đức xoay quanh Chân, Thiện, Nhẫn — đã phải đối mặt với cuộc đàn áp tàn khốc kể từ năm 1999, khi ĐCSTQ coi sự phổ biến nhanh chóng của môn tu luyện này là mối đe dọa đối với quyền lực của mình. Tra tấn và ngược đãi là một phần của chiến dịch đang diễn ra nhằm xóa sổ Pháp Luân Công, vốn đã thu hút ước tính từ 70 triệu đến 100 triệu người tại Trung Quốc vào cuối những năm 1990.

Trong hai cuốn sách phát hành tại Hồng Kông năm 2014, ông Đỗ đã ghi lại lời kể của các cựu tù nhân về việc bị lính canh Mã Tam Gia tra tấn, bao gồm việc dùng dùi cui điện chích vào bộ phận sinh dục của các nữ học viên Pháp Luân Công, cũng như lột trần họ và giam chung vào buồng giam của tù nhân nam.

Vài tháng sau khi được trả tự do, trong một cuộc phỏng vấn, ông Đỗ được hỏi vì sao ông chọn viết về Pháp Luân Công — một chủ đề mà chính ông thừa nhận là nhạy cảm nhất tại Trung Quốc.

“Chúng ta đều là con người,” ông nói với The Epoch Times vào tháng 12/2014. “Việc sử dụng những phương thức vô nhân đạo như vậy đối với người khác là điều tôi không bao giờ có thể chấp nhận.”

Tháng 12/2020, vài ngày trước khi cuốn sách lịch sử của ông, “Khủng bố Đỏ: Thí nghiệm Cộng sản của Lê Nin”, dự kiến được xuất bản tại Đài Loan, ông Đỗ đã bị cảnh sát Bắc Kinh bắt giữ, một lần nữa với tội danh “gây gổ và kích động gây rối”. Ông được thả sau 37 ngày bị giam giữ.

‘Sự không khoan nhượng ngày càng gia tăng’

Các nhà báo và nhà văn độc lập như ông Đỗ đã phải chịu áp lực ngày càng gia tăng trong những năm gần đây khi ĐCSTQ siết chặt kiểm soát xã hội.

Năm 2025, Bắc Kinh một lần nữa đứng đầu thế giới về số lượng phóng viên bị bỏ tù, theo báo cáo thường niên mới nhất được công bố tháng trước của Ủy ban Bảo vệ Nhà báo. Đây là năm thứ 3 liên tiếp chế độ này bị gán danh hiệu “quốc gia giam giữ nhà báo tồi tệ nhất thế giới”.

Đầu tuần này, theo luật an ninh quốc gia do Bắc Kinh áp đặt, một tòa án Hồng Kông đã tuyên án 20 năm tù đối với ông Lê Trí Anh (Jimmy Lai), nhà sáng lập tờ báo (nay đã đóng cửa) nổi tiếng vì các bài viết chỉ trích ĐCSTQ. Tòa án cũng tuyên các bản án nặng đối với sáu cựu nhân viên của ‘Apple Daily’ với các cáo buộc liên quan đến an ninh quốc gia.

Tại Trung Quốc Đại Lục, chính quyền Tứ Xuyên gần đây đã bắt giữ 2 nhà báo điều tra viết về tham nhũng của các quan chức Đảng địa phương, theo tổ chức Phóng viên Không Biên giới.

Các tổ chức nhân quyền quốc tế đã lên án chiến dịch quấy nhiễu nhằm vào ông Đỗ và kêu gọi trả tự do ngay lập tức cho ông.

“Cộng đồng quốc tế phải gia tăng áp lực lên Bắc Kinh để đảm bảo việc trả tự do cho ông Đỗ, cũng như cho tất cả các nhà báo và những người bảo vệ tự do báo chí khác đang bị giam giữ tại Trung Quốc,” ông Antoine Bernard, Giám đốc vận động và hỗ trợ của tổ chức Phóng viên Không Biên giới, nêu rõ trong một tuyên bố vào tháng 12/2025.

Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW), trong một tuyên bố sau vụ bắt giữ ông Đỗ, cho rằng cáo buộc nhằm vào ông cho thấy “sự không khoan nhượng ngày càng gia tăng đối với tiếng nói bất đồng” dưới thời ông Tập Cận Bình, lãnh đạo cao nhất của Đảng.

Ông Đỗ cũng là một nhiếp ảnh gia từng cộng tác với các hãng truyền thông quốc tế, bao gồm The New York Times. Tuy nhiên, ông buộc phải ngừng công việc này sau khi nhà chức trách từ chối cấp giấy phép lao động cho ông vì các cuốn sách ông đã viết.

Tác phẩm của ông Đỗ bao gồm “Thảm sát Thiên An Môn”, tổng hợp lời kể trực tiếp về đêm 3–4 tháng 6/1989, khi các lãnh đạo ĐCSTQ điều động binh lính và xe tăng để đàn áp các sinh viên ủng hộ dân chủ không vũ trang kêu gọi cải cách chính trị. Sự kiện đó vẫn là một trong những chủ đề bị kiểm duyệt gắt gao nhất ở Trung Quốc hiện nay.

Trong một cuộc phỏng vấn với The Epoch Times sau lần được trả tự do thứ hai, ông Đỗ tỏ ra bình thản và không nao núng.

“Tôi không bi quan, cũng không sợ hãi,” ông nói vào tháng 1/2021. “Bởi vì công việc của tôi dựa trên các sự kiện có thật — tất cả những gì tôi làm chỉ là ghi chép lại chúng.”