Khi Tết Nguyên đán đến gần, những người lao động trên khắp Trung Quốc đang xuống đường biểu tình đòi lương chưa được trả, gây thêm áp lực lên các doanh nghiệp vốn đã chật vật vì nền kinh tế suy thoái, đồng thời tạo sức ép lên chính quyền địa phương có nhiệm vụ giữ gìn trật tự. Trên mạng xã hội X, có nhiều video và thông tin liên quan đến các sự kiện người lao động đòi lương, bao gồm các tỉnh như Quảng Đông, Thiểm Tây, Sơn Tây, Tứ Xuyên, Thượng Hải, v.v. Một số thông tin vẫn chưa được chính quyền địa phương công bố chi tiết.

Khi Tết Nguyên đán đang đến gần, nhiều nơi tại Trung Quốc lại xuất hiện các sự kiện đòi lương. (Ảnh chụp màn hình)

Thời điểm diễn ra các cuộc biểu tình này đặc biệt nhạy cảm. Những tuần trước Tết Nguyên đán thường là lúc lao động nhập cư mong đợi nhận được tiền lương còn nợ trước khi trở về quê. Tuy nhiên năm nay, công nhân tại nhiều thành phố cho biết họ đã bị nợ lương suốt nhiều tháng. Các nhà quan sát tại Trung Quốc nói với tờ Epoch Times rằng các tranh chấp phản ánh nền kinh tế đang chậm lại, làm giảm dòng tiền của các công ty và gây khó khăn hơn trong việc trả lương cho người lao động.

ác video lan truyền trên mạng xã hội X và các nền tảng khác cho thấy các cuộc biểu tình diễn ra tại nhiều tỉnh vào ngày 8/2. Trong một số trường hợp, người lao động tụ tập bên ngoài trụ sở chính quyền để cầu cứu nhưng không nhận được phản hồi.

Tại thị trấn Ba Công, thành phố Tấn Thành, tỉnh Sơn Tây, người lao động ngồi trước lối vào trụ sở chính quyền thị trấn để phản đối việc bị nợ lương cho một dự án, và kêu gọi quan chức can thiệp. Cùng ngày, tại tỉnh Thiểm Tây, công nhân đã chờ bên trong văn phòng của Tập đoàn Công trình Xây dựng Thiểm Tây để đòi các khoản lương bị chậm trả.

Tại thành phố Tín Nghi, thuộc Mậu Danh, tỉnh Quảng Đông, người lao động tập trung tại trung tâm tiếp thị của Vạn Đạt Plaza ở Khu mới Ngọc Đô, yêu cầu thanh toán các khoản lương còn nợ.

Tại ga đường sắt Kim Sơn Bắc, quận Kim Sơn, Thượng Hải, một dự án liên quan đến Tập đoàn Tín hiệu & Thông tin Đường sắt Trung Quốc bị cáo buộc không trả lương cho công nhân, theo các video ghi lại ngày 8/2.

Tại tỉnh Thiểm Tây, người lao động chặn lối vào Công ty TNHH Công nghiệp Hóa chất Thiểm Giao Thiểm Tây. Tại nhà ga tàu điện ngầm Tây An, người lao động tụ tập trước cổng công ty để đòi lương chưa thanh toán. Ở Hán Trung, người lao động đã đến Cục Khiếu nại của thành phố để tố cáo việc bị nợ lương và yêu cầu chính quyền can thiệp, nhưng không có kết quả.

Tại Thành Đô, tỉnh Tứ Xuyên, người lao động tham gia một dự án do Công ty Kỹ thuật số 2 thuộc Tập đoàn Cát Châu Bá Trung Quốc điều hành, đã leo lên các vị trí cao của một tòa nhà, dường như nhằm gây sức ép buộc công ty trả lương còn nợ.

Ngày 4/2, người lao động tụ tập bên ngoài Công ty TNHH Thám hiểm Á Lôi Thâm Quyến  tại Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, cáo buộc công ty giữ lại tiền lương. Hình ảnh cho thấy người lao động đứng trước lối vào tòa nhà trong khi nhân viên an ninh cầm khiên chống bạo động, chặn cửa.

Người ta nghe thấy tiếng nói của một người biểu tình trong video: “Tiền lương của chúng tôi đã bị nợ nhiều tháng. Chúng tôi chỉ muốn lấy lại số tiền mình đã kiếm được.”

Ngoài tình trạng nợ lương, một số khu vực còn ghi nhận việc nhà máy đóng cửa hoặc lãnh đạo công ty mất liên lạc. Trong những năm gần đây, việc chậm thanh toán cho các dự án xây dựng và thương mại đã khiến một số công ty phá sản hoặc bị thanh lý. Trong một số trường hợp, người đứng đầu công ty biến mất, khiến công nhân gần như không còn cơ hội thu hồi khoản lương bị nợ.

(Bài đăng trên X: Ngày 4/2, tại thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông. Công ty TNHH Thám Hiểm Yalei Thâm Quyến nợ lương. Công nhân phản ánh rằng công ty không những chậm trả lương mà còn cử bảo vệ cầm khiên chống bạo động để ngăn cản những công nhân đến yêu cầu bảo vệ quyền lợi.

Ngày 8/2, tại thị trấn Ba Công, thành phố Tấn Thành, tỉnh Sơn Tây. Chính quyền thị trấn Ba Công. Dự án nợ lương, công nhân bao vây trụ sở chính quyền thị trấn, yêu cầu chính quyền hỗ trợ can thiệp để đòi lương.)

(Bài đăng: ngày 8/2, tại ga phía Bắc Kim Sơn, quân Kim Sơn, thành phố Thượng Hải. Công nhân Tập đoàn Tín hiệu & Thông tin Đường sắt Trung Quốc đòi lương.)

(Bài đăng: Ngày 12/2, tại Vạn Thái, Trùng Khánh. Công nhân đã liên tục đòi lương sang ngày thứ 25.)

(Bài đăng: Ngày 10/2, tại Lam Điền, thành phố Tây An, công nhân xây dựng quỳ xuống đất để đòi lương; Tại Vị Nam, tỉnh Thiểm Tây, công nhân chặn đường để đòi lương.) 

(Bài đăng: Ngày 7/2, tại Chính quyền quận Tân Nam, thành phố Thiên Tân. Công nhân trải chăn ngủ trước cổng trụ sở chính quyền quận để đòi lương.)

(Bài đăng: Ngày 6/2, tại Công ty Lọc hóa dầu Tế Nam thuộc Tập đoàn Hóa dầu Trung Quốc (Sinopec). Một lượng lớn công nhân đã tụ tập để đòi lương.)

(Bài đăng: Ngày 19/1, tại thành phố Bảo Định, tỉnh Hà Bắc. Bệnh viện ở Bảo Định nợ lương, công nhân đến đòi lương.

Ngày 19/1, tại thành phố Từ Khê, thuộc thành phố Ninh Ba, tỉnh Chiết Giang. Một nhà máy nợ lương, công nhân đến đòi lương. Công nhân phản ánh rằng chủ đã bỏ trốn.

Ngày 19/1, tại thành phố Thiên Tân. Tập đoàn Tianfang nợ lương, công nhân chặn cửa để đòi lương.

Ngày 19/1, tại thành phố Hoài Hóa, tỉnh Hồ Nam (huyện tự trị người Miêu Ma Dương). Công ty nợ lương, công nhân đến Văn phòng Tiếp dân thị trấn Cao Thôn, yêu cầu chính quyền can thiệp hỗ trợ đòi lương.)

Kinh tế suy giảm trên diện rộng

Ông Lưu, một học giả tại Bắc Kinh chuyên nghiên cứu vấn đề lao động nhập cư, cho rằng các tranh chấp tiền lương có liên quan đến áp lực kinh tế rộng lớn hơn.

Gần đây, ông nói với tờ Epoch Times, với điều kiện chỉ nêu họ của ông, vì lo sợ bị trả đũa: “Khi nền kinh tế chậm lại, đầu tư giảm, chu kỳ thanh toán kéo dài, các doanh nghiệp vừa và nhỏ phải đối mặt với sự gián đoạn chuỗi vốn và chắc chắn sẽ gặp khó khăn trong việc trả lương.”

Ông Lưu nói thêm: “Trong số các công ty đã đầu tư những năm gần đây, hơn 90% hiện đang hoạt động thua lỗ. Nếu bản thân họ không có tiền, làm sao họ trả lương cho công nhân?”

Ông Vương, người từng làm việc với Trung tâm Dịch vụ Tranh chấp Lao động Xuân Phong Thâm Quyến và theo dõi sát các vụ việc liên quan đến quyền lao động, cho biết giai đoạn trước Tết Nguyên đán thường là mùa cao điểm của các tranh chấp về tiền lương.

Nói với tờ Epoch Times ngày 10/2, với điều kiện chỉ giấu tên, ông Vương cho biết: “Gần đây, tại Quảng Đông cũng xảy ra những vụ việc như vậy. Chúng tôi vừa nhận được yêu cầu hỗ trợ từ Huệ Châu, nơi một nhà máy đóng cửa và công nhân không thể nhận được tiền bồi thường.”

Khi được hỏi liệu các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có gặp vấn đề tương tự hay không, ông Vương cho hay: “Cho đến nay, tôi chưa nghe nói các nhà máy nước ngoài – như công ty Nhật Bản hoặc Mỹ – gặp vấn đề tương tự. Phần lớn doanh nghiệp có vốn Hồng Kông và Đài Loan đã rời đi.”

Chính quyền trung ương Trung Quốc đã công bố các đợt thanh tra trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán nhằm kiểm tra tình trạng nợ lương và đảm bảo lao động nhập cư được trả lương đúng hạn. Quốc vụ viện yêu cầu chính quyền địa phương triển khai chiến dịch mùa đông để xử lý tình trạng nợ lương, trấn áp hành vi giữ lương trái phép và ưu tiên thanh toán cho lao động nhập cư.

Tuy nhiên, ông Lưu cho rằng trên thực tế, chính quyền địa phương thường đứng về phía doanh nghiệp và bỏ qua lợi ích của lao động nhập cư.

Các cuộc biểu tình liên quan đến lao động không chỉ giới hạn ở công nhân xây dựng hay công nghiệp.

Các video lan truyền trên mạng cho thấy hàng chục giáo viên mầm non tư nhân trước đây từng làm giáo viên dạy thay, đã tập trung bên ngoài Sở Giáo dục tỉnh Chiết Giang. Họ hô khẩu hiệu và kêu gọi chính quyền giải quyết vấn đề mà họ mô tả là thiếu chế độ hỗ trợ hưu trí.

Các đoạn video cho thấy người biểu tình hô to: “Khôi phục số năm công tác của chúng tôi”“Chúng tôi không có tiền để ăn.”

Một số giáo viên cho biết vì họ đã làm việc hàng chục năm, chính quyền nên truy đóng các khoản bảo hiểm hưu trí và an sinh xã hội cho những năm đó, và đưa họ vào hệ thống an sinh xã hội thống nhất.

Trong một video, một người tại địa điểm biểu tình nói: “Không chỉ chúng tôi—tất cả những ai đã từng làm việc trước đây, đều phải được đưa vào hệ thống an sinh xã hội một cách vô điều kiện. Làm nông cũng là lao động.”

Kể từ tháng Một, các cuộc biểu tình tập thể đã tiếp diễn tại nhiều khu vực trên khắp Trung Quốc Đại Lục.

Trong số các quy định khác nhau được chính quyền công bố sẽ có hiệu lực trong năm nay, ông Vương cho rằng không có quy định nào được nhấn mạnh là nhằm mục đích bảo vệ quyền của người dân. Ông nói thêm rằng hệ thống pháp luật của chế độ cộng sản Trung Quốc thường được sử dụng để bảo vệ lợi ích của chính quyền và ngăn chặn bất ổn xã hội hơn là bảo vệ quyền lợi của người dân.

Phạm Duy (theo Epoch Times)