Sinh viên Thanh Hoa: Bị giam cầm vì sự kiện thảm sát Thiên An Môn là vinh dự

Ngày 1/6/2026, kỷ niệm 37 năm sự kiện thảm sát học sinh, sinh viên tại quảng trường Thiên An Môn ngày 4/6/1989, Lý Hằng Thanh, cựu sinh viên Khoa hóa học Đại học Thanh Hoa (khóa 1986), người sống sót sau sự kiện ngày 4/6, đã có cuộc phỏng vấn độc quyền với “Vision Times”, hồi tưởng lại phong trào dân chủ và cuộc đàn áp đẫm máu đã thay đổi cuộc đời ông.

Ông kể lại hành trình của mình từ “niềm tin vào cải cách” đến việc hoàn toàn nhận thức được bản chất thực sự của chế độ Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ). Ông nhấn mạnh rằng trong 37 năm qua, ông luôn kỷ niệm ngày 4/6 và lan truyền sự thật, coi “chấm dứt chế độ độc tài và khôi phục sự thật lịch sử” là sứ mệnh của thế hệ mình.

Từ “Ảo tưởng cải cách” đến sự thức tỉnh hoàn toàn

Ngày 15/4/1989, cái chết của cựu Tổng Bí thư ĐCSTQ Hồ Diệu Bang đã trở thành chất xúc tác cho phong trào sinh viên ngày 4/6.

Ông Lý Hằng Thanh nhớ lại rằng vào thời điểm đó, sinh viên đại học nói chung rất kính trọng Hồ Diệu Bang, tin rằng ông ấy dám thúc đẩy cải cách chính trị, nhưng lại bị những người bảo thủ trong ĐCSTQ chỉ trích và buộc phải từ chức do phong trào sinh viên năm 1986.

Cái chết của ông Hồ Diệu Bang đã châm ngòi cho các cuộc biểu tình của sinh viên trên toàn Trung Quốc, càng làm dấy lên những yêu cầu chống tham nhũng và cải cách chính trị.

“Sinh viên thời đó rất ngây thơ và tràn đầy sức sống tuổi trẻ,” ông Lý Hằng Thanh nói. Sinh viên hô vang khẩu hiệu: “Đất nước là đất nước chúng ta, nhân dân là nhân dân chúng ta, nếu chúng ta không đứng lên, ai sẽ làm?”, thể hiện tinh thần trách nhiệm cao. Hầu hết đều hy vọng thúc đẩy cải cách chính phủ một cách hòa bình, thay vì lật đổ chế độ.

Ngay cả sau khi Bắc Kinh bị đặt dưới thiết quân luật, với gần 300.000 quân bao vây thủ đô, sinh viên vẫn tin rằng chính quyền nhiều nhất chỉ có thể dùng cảnh sát hoặc dân quân để giải tán quần chúng, như trong phong trào ngày 5/4/1976; không ai thực sự tưởng tượng rằng nó sẽ leo thang thành một cuộc thảm sát quy mô lớn.

Tuy nhiên, từ tối ngày 3/6 đến rạng sáng ngày 4/6/1989, cuối cùng ĐCSTQ đã chọn cách đàn áp cuộc nổi dậy bằng vũ lực. Quân đội thiết quân luật nổ súng vào sinh viên và thường dân không vũ trang, xe tăng lao vào quảng trường Thiên An Môn. Ông Lý Hằng Thanh vẫn nhớ sự kinh ngạc của khoảnh khắc đó: “Tôi chưa bao giờ tưởng tượng xe tăng có thể chạy nhanh đến vậy.”

Ông nói rằng vào thời điểm đó, ông hoàn toàn nhận ra rằng ĐCSTQ sẽ không bao giờ đạt được dân chủ thông qua cải cách, và gốc rễ của các vấn đề của Trung Quốc nằm ở chính chế độ độc tài.

Máu và lửa trên quảng trường

Là một trong những sinh viên ở lại quảng trường Thiên An Môn, ông Lý Hằng Thanh đã tận mắt chứng kiến ​​vụ thảm sát.

Do sự phong tỏa của quân đội, xe cứu thương không thể vào quảng trường, một lượng lớn bác sĩ và nhân viên y tế phải tự nguyện đến để điều trị cho những người bị thương. Một trạm cứu trợ tạm thời được thiết lập ở góc đông bắc của quảng trường, những người bị thương liên tục được người dân Bắc Kinh vận chuyển đến đó bằng xe ba bánh.

Ông Lý Hằng Thanh nhớ lại vào thời điểm đó, chỉ có một chiếc taxi Lada kiểu cũ chịu trách nhiệm vận chuyển những người bị thương, xe, nóc xe, thậm chí cả mui xe đều chất đầy người dính đầy máu.

Một sinh viên cõng một bạn cùng lớp bị thương đến bệnh viện, nhưng sau khi khám, bác sĩ nói rằng không còn dấu hiệu sự sống và các nguồn lực hạn chế phải được dành cho những người vẫn có thể được cứu sống. Cảnh tượng sinh viên quỳ xuống và khóc lóc khiến ông không thể nào quên.

“Cảnh tượng lúc đó ngập tràn tiếng súng, ánh sáng lóe lên và máu,” ông nói. Đêm đó đã phá tan ảo tưởng của ông về ĐCSTQ và Quân Giải phóng Nhân dân.

Ông Lý Hằng Thanh tuyên bố rằng vụ xả súng đồng nghĩa với sự phá sản hoàn toàn về tuyên truyền của ĐCSTQ với tư cách là “đảng của nhân dân”, “những người lính nhân dân” đã bị vạch trần bộ mặt thật. Ông thẳng thắn thừa nhận rằng lúc đó ông vô cùng tức giận với quân đội, “Nếu tôi có súng, tôi đã chống trả.”

Ông cũng đề cập đến việc một người bạn cùng lớp thời trung học suýt mất mạng khi chặn một chiếc xe quân sự gần Phục Hưng Môn. Chiếc xe quân sự bất ngờ nổ súng theo chiều ngang, và người dân xung quanh ngã xuống hàng loạt.

Người bạn cùng lớp của ông, người đầy máu, đã bò vào bệnh viện và sống sót. Những người dân tức giận thậm chí còn cố gắng bóp cổ những người lính bị thương, khiến toàn bộ Bắc Kinh chìm trong đau buồn và phẫn nộ tột cùng.

“Chương này trong cuộc đời chúng ta đã khép lại”, ông Lý Hằng Thanh nói. Kể từ đó, ông đã hoàn toàn thay đổi từ một người “cải cách” thành một người kiên quyết phản đối chế độ độc tài của ĐCSTQ.

“Bị giam cầm là một vinh dự” – tuyệt thực 24h hàng năm để tưởng niệm

Sau vụ đàn áp ở quảng trường Thiên An Môn, ông Lý Hằng Thanh đã trốn khỏi Bắc Kinh một thời gian ngắn trước khi trở lại Đại học Thanh Hoa. Tháng 8/1990, ông bị bắt và giam giữ tại nhà tù Tần Thành gần 1 năm.

Trong khoảng 3 tháng, ông bị giam giữ biệt lập. Việc thiếu giao tiếp kéo dài khiến ông bị mất giọng, giọng trở nên the thé. Để duy trì khả năng nói chuyện bình thường, ông đọc thơ thời nhà Đường mỗi ngày.

“Thật cô đơn”, ông nói. Đôi khi, chỉ để nghe thấy vài giọng nói, ông cố tình chửi rủa lính canh, hy vọng nhận được phản hồi. Ông thậm chí còn cảm thấy vui khi họ chửi lại.

Mặc dù bị tước đoạt tự do, ông Lý Hằng Thanh cho biết nhiều người trong lực lượng cảnh sát Bắc Kinh thực sự biết sự thật và cảm thông với sinh viên, do đó đã không dùng bạo lực nghiêm trọng đối với ông. Ông đã đọc rất nhiều sách trong tù, bao gồm cả cuốn “Kinh tế học” của Samuelson, đặt nền tảng cho các nghiên cứu kinh tế sau này của ông.

Sau khi được thả, ông sống lưu vong ở nước ngoài và tiếp tục tham gia các hoạt động dân chủ. Trong 37 năm, ông đều tuyệt thực 24h vào ngày 4/6 hàng năm để tưởng niệm các nạn nhân của vụ thảm sát Thiên An Môn. Ngay cả trong năm bị giam cầm, ông cũng không ngừng lại.

“Đây là lời nhắc nhở rằng chúng ta không bao giờ được quên”, ông nói. “Vấn đề này phải được hoàn thành; thế hệ chúng ta phải hoàn thành sứ mệnh của mình.”

Lịch sử bị che giấu và sự im lặng của các bậc cha mẹ

Ông Lý Hằng Thanh chỉ ra rằng việc kiểm duyệt nghiêm ngặt và lâu dài lịch sử vụ thảm sát Thiên An Môn ngày 4/6/1989 của ĐCSTQ đã dẫn đến việc thế hệ trẻ ở Trung Quốc hầu như hoàn toàn không biết về sự kiện này.

Ông tin rằng sự im lặng này phần lớn xuất phát từ nỗi sợ hãi của thế hệ lớn tuổi. “Họ yêu thương con cái và không muốn chúng phải trải qua nguy hiểm tương tự một lần nữa, vì vậy họ chọn cách không nói về điều đó”.

Ông đề cập rằng một phóng viên của Đài Tiếng nói Hoa Kỳ từng hỏi tại sao nhiều bậc cha mẹ Trung Quốc không bao giờ nhắc đến sự kiện ngày 4/6 với con cái của họ. Ông cho rằng đây là cơ chế tự bảo vệ được hình thành dưới sự cai trị áp bức lâu dài.

Tuy nhiên, ông cũng tin rằng sự thật sẽ không bị che giấu mãi mãi. Nhiều người bất đồng chính kiến ​​ở nước ngoài tiếp tục lan truyền thông tin cho công chúng Trung Quốc, “giống như gieo hạt, chúng sẽ luôn nảy mầm”. Ông tin rằng phần lớn giới tinh hoa Trung Quốc thực ra rất sáng suốt, chỉ đang chờ thời cơ thích hợp.

“Sự sụp đổ của Đảng Cộng sản Trung Quốc là không thể tránh khỏi”

Đối mặt với các chiến thuật gây áp lực cao liên tục trong nước và sự thâm nhập toàn diện cùng sự đàn áp xuyên quốc gia leo thang của ĐCSTQ, ông Lý Hằng Thanh vẫn kiên định với niềm tin của mình.

Ông khẳng định rằng dân chủ và tự do là những giá trị phổ quát và là quyền con người cơ bản. Mặc dù chế độ ĐCSTQ rất quyền lực, nhưng nó chỉ là một phần của quá trình lịch sử, “giống như Liên Xô, cuối cùng nó cũng sẽ đi đến hồi kết.”

Ông tin rằng nền kinh tế Trung Quốc đạt đỉnh điểm vào khoảng thời gian diễn ra Thế vận hội Bắc Kinh năm 2008 và kể từ đó đã suy giảm dần, với các vấn đề ngày càng trở nên rõ rệt. “Tình trạng ngày càng xấu đi qua từng năm” cho thấy một cuộc khủng hoảng hệ thống ngày càng sâu sắc.

Ông Lý Hằng Thanh nhấn mạnh rằng ĐCSTQ duy trì quyền lực của mình thông qua dối trá và bạo lực, vụ thảm sát Thiên An Môn đã phơi bày bản chất thật của nó với thế giới. “Chỉ cần kiên trì làm điều đúng đắn, bạn sẽ có sức mạnh nội tại”.

Chỉ trích cách tiếp cận “thiếu tầm nhìn” của một nước phương Tây đối với ĐCSTQ

Trong cuộc phỏng vấn, ông Lý Hằng Thanh cũng thảo luận về các vấn đề xung quanh chính sách của các nước phương Tây đối với ĐCSTQ.

Ông tin rằng một số nhà lãnh đạo của các nước dân chủ, bao gồm cả Thủ tướng Canada Carney, quá chú trọng đến hợp tác kinh tế và thương mại với Trung Quốc trong khi bỏ qua các rủi ro về tư tưởng và an ninh quốc gia. Ông chỉ trích một số chính trị gia chỉ tập trung vào lợi ích ngắn hạn và có thái độ nhượng bộ đối với ĐCSTQ để đạt được lợi ích kinh tế và bầu cử.

Ông dẫn chứng sự thỏa hiệp của phương Tây với Đức Quốc xã trước Thế chiến II làm ví dụ, cảnh báo các nước dân chủ rằng việc tiếp tục dung thứ cho ĐCSTQ có thể sẽ phải trả giá đắt.

“Các vấn đề của Trung Quốc phải được giải quyết tận gốc”, ông nói. “Một chế độ không tuân thủ luật lệ không nên được hưởng lợi từ nền kinh tế thị trường tự do không giới hạn.” Một sứ mệnh không bao giờ quên 37 năm đã trôi qua, ông Lý Hằng Thanh chưa bao giờ ngừng tưởng niệm vụ thảm sát, cũng như không từ bỏ niềm tin vào việc thúc đẩy dân chủ hóa ở Trung Quốc.

Thông qua các cuộc tuyệt thực hàng năm, các bài phát biểu trước công chúng, các cuộc phỏng vấn và sự ủng hộ dành cho những người bất đồng chính kiến, ông đã biến những trải nghiệm cá nhân của mình thành một cuộc đấu tranh lâu dài. Ông nói rằng việc đọc sách, suy ngẫm và gian khổ đã củng cố niềm tin của ông.

Kết thúc cuộc phỏng vấn, ông Lý Hằng Thanh bày tỏ hy vọng rằng nhiều người trẻ sẽ hiểu được sự thật về ngày 4/6 và không còn bị che mắt bởi những lời dối trá lịch sử. Ông nhấn mạnh rằng xe tăng và tiếng súng không thể dập tắt khát vọng tự do của người dân.

“Sự sụp đổ của ĐCSTQ là điều không thể tránh khỏi. Chúng ta kiên định với con đường chính nghĩa và sẽ không bao giờ quên”. Ký ức về cuộc đổ máu và lửa cách đây 37 năm vẫn tiếp tục ảnh hưởng đến một thế hệ người Trung Quốc. Đối với những người đã trực tiếp trải nghiệm nó như ông Lý Hằng Thanh, vụ thảm sát học sinh, sinh viên tại quảng trường Thiên An Môn ngày 4/6/1989 không chỉ là lịch sử, mà còn là trách nhiệm không thể chối bỏ suốt cuộc đời.

Xem thêm

Bảo tàng tưởng niệm vụ Thảm sát Thiên An Môn bị phá hoại trước thềm ngày tưởng niệm

Trước thềm ngày tưởng niệm vụ Thảm sát Thiên An Môn, Bảo tàng Tưởng niệm 4/6 ở Los Angeles đã bị đột nhập phá hoại