Dị Thứ Đốn, Pháp Hưng Vương và sự phát triển Phật giáo tại Tân La

Nếu Dị Thứ Đốn (Ichadon) là người trải đường, thì Pháp Hưng Vương (Beopheung-wang) là người đặt nền móng cho Phật giáo được phổ truyền ở Tân La, góp phần đưa vương quốc này bước vào thời kỳ phát triển và phồn thịnh.

Xuất thân và lên ngôi

Theo sử sách truyền thống, Tân La được thành lập vào năm 57 TCN, là một trong ba vương quốc cổ đại trên bán đảo Triều Tiên, cùng với Cao Câu Ly và Bách Tế. Ba vương quốc lần lượt hình thành và phát triển, tạo nên thời kỳ Tam quốc trong lịch sử Triều Tiên.

Đến đầu thế kỷ thứ 6, vị vua thứ 22 của Tân La là Trí Chứng Vương có người con trai trưởng, sau này trở thành Pháp Hưng Vương, vị vua thứ 23 của Tân La.

Lớn lên trong hoàng cung, Pháp Hưng Vương được tiếp xúc với văn hóa cổ truyền của dân tộc, vốn có tín ngưỡng thờ các vị thần tự nhiên như Sơn Thần và Thủy Thần, cùng với những ảnh hưởng từ văn hóa Trung Hoa. Sử sách ghi nhận ông là người “thân trường thất xích, khoan hậu ái nhân”, tức thân hình cao lớn, tấm lòng khoan hậu, nhân ái. Năm 514, Trí Chứng Vương qua đời, Pháp Hưng Vương lên nối ngôi.

Tân La vốn hình thành từ liên minh sáu bộ, quyền lực quân sự và chính trị phần lớn nằm trong tay những người đứng đầu các bộ cùng tầng lớp quý tộc. Năm 517, Pháp Hưng Vương thành lập Binh bộ, từng bước đưa quyền quản lý quân đội về triều đình, củng cố quyền lực của nhà vua.

Năm 520, Pháp Hưng Vương ban bố luật lệnh, thiết lập những quy định pháp chế rõ ràng hơn, đồng thời từng bước thống nhất trật tự xã hội.

Những cải cách này đã tạo nền móng quan trọng cho sự hình thành một nhà nước Tân La tập quyền.

Dị Thứ Đốn hy sinh để trải đường

Trước đó, Phật giáo đã được truyền đến Tân La, có thể từ đầu thế kỷ thứ 5, qua con đường giao lưu với Cao Câu Ly. Tuy nhiên, những người đứng đầu các bộ và tầng lớp quý tộc chưa dễ dàng chấp nhận, bởi lúc đó Tân La vẫn có tín ngưỡng bản địa lâu đời, gắn với việc thờ phụng các vị thần và những địa điểm linh thiêng.

Vì thế, dù Phật giáo đã có mặt tại Tân La, tín ngưỡng này vẫn chưa được phổ biến rộng rãi và chưa được triều đình chính thức công nhận.

Pháp Hưng Vương có một vị quan tên là Dị Thứ Đốn, xuất thân từ tầng lớp quý tộc và là người có lòng tin sâu sắc vào Phật pháp.

Theo truyền thống Phật giáo Tân La, Dị Thứ Đốn nhiều lần khuyên Pháp Hưng Vương nên đưa Phật giáo phổ truyền trong dân chúng. Nhà vua cũng nhận thấy Phật giáo, với tư tưởng từ bi, nhân quả và luân hồi, có thể trở thành nền tảng tinh thần góp phần giáo hóa dân chúng, củng cố trật tự và sự thống nhất của đất nước.

Pháp Hưng Vương muốn công nhận và phổ truyền Phật giáo, tuy nhiên các thế lực quý tộc bảo vệ tín ngưỡng truyền thống vẫn phản đối, khiến việc này gặp nhiều trở ngại.

Theo những câu chuyện được ghi lại trong “Tam quốc sử ký” và “Tam quốc di sự”, đặc biệt là các tình tiết được lưu truyền trong truyền thống Phật giáo, Dị Thứ Đốn đã hiến kế rằng ông sẽ nhận lệnh của vua xây dựng một ngôi chùa tại khu rừng Thiên Kính Lâm. Đây vốn là nơi linh thiêng, gắn với hoạt động tế lễ thần linh của giới quý tộc, vì thế việc dựng chùa tại đây chắc chắn sẽ gặp phải sự phản đối. Dị Thứ Đốn nguyện đứng ra nhận mọi trách nhiệm, kể cả phải chịu tội chết, để mở đường cho Phật giáo được công nhận.

Pháp Hưng Vương ban đầu không đồng ý, bởi ông không muốn một vị quan trung thành phải hy sinh tính mạng. Nhưng theo lời kể được lưu truyền, Dị Thứ Đốn đã thưa rằng: “Khó bỏ nhất là thân mạng; nhưng nếu thần chiều nay chết mà sáng mai Đại đạo được thi hành, thì Phật nhật lại lên giữa trời, và bệ hạ mãi mãi an ổn”.

Trước tấm lòng kiên định ấy, Pháp Hưng Vương cuối cùng đã chấp thuận.

Dị Thứ Đốn đứng ra nhận trách nhiệm về việc xây dựng chùa ở Thiên Kính Lâm. Quả nhiên, các quan đại thần cùng giới quý tộc phản đối kịch liệt. Theo câu chuyện truyền lại, ông bị quy tội và phải chịu án tử hình.

Theo “Tam quốc di sự”, trước khi bị hành hình, Dị Thứ Đốn đã nói rằng máu của người hy sinh vì Phật pháp sẽ không có màu đỏ mà trở thành màu trắng như sữa. Truyền thuyết kể rằng, khi Dị Thứ Đốn bị hành hình, máu từ thân ông phun lên có màu trắng như sữa, trời đất chấn động, mưa hoa rơi khắp bốn phương. Các quyền thần đều kinh hãi trước những điềm lạ ấy và không còn dám công khai chống đối Phật giáo như trước.

Sự kiện Dị Thứ Đốn hy sinh, được các sử liệu ghi nhận vào khoảng năm 527–528, trở thành một dấu mốc quan trọng trong lịch sử Phật giáo Tân La.

Sau sự kiện này, Pháp Hưng Vương chính thức công nhận Phật giáo, mở đường cho tín ngưỡng này phát triển trong vương quốc.

Tuy nhiên, việc xây dựng một ngôi chùa tại Thiên Kính Lâm, nơi vốn là thánh địa của tín ngưỡng truyền thống, vẫn gặp nhiều trở ngại. Theo những ghi chép được lưu truyền, công trình ban đầu còn rất đơn sơ, chưa thể trở thành một ngôi chùa lớn như mong muốn.

Đến năm 534, việc xây dựng Hưng Luân Tự được khởi công. Công trình tiếp tục được thực hiện trong những năm sau đó và hoàn thành vào năm 544, dưới thời Chân Hưng Vương, người kế vị Pháp Hưng Vương.

Ngôi chùa được gọi là Đại Vương Hưng Luân Tự, trở thành một trong những trung tâm Phật giáo đầu tiên và quan trọng nhất của Tân La, gắn với sự hình thành và phát triển của tăng đoàn trong vương quốc.

Pháp Hưng Vương đặt nền móng để Phật giáo phát triển

Từ khi được triều đình chính thức công nhận, Phật giáo từng bước phát triển ở Tân La, trước hết trong hoàng gia và giới quý tộc, rồi dần lan rộng trong xã hội.

Pháp Hưng Vương trở thành người bảo hộ Phật giáo, góp phần đưa những giá trị như nhân quả và hướng thiện vào đời sống tinh thần của vương quốc. Đối với những người tin theo Phật giáo, niềm tin vào nhân quả và thiện báo là động lực để hướng đến điều thiện, tránh điều ác, tu dưỡng đạo đức và lòng nhân ái.

Bên cạnh ý nghĩa tôn giáo, Phật giáo còn góp phần tạo dựng một nền tảng tư tưởng chung, hỗ trợ quá trình thống nhất đất nước dưới quyền lực của triều đình.

Trong thời gian này, Pháp Hưng Vương cũng tiếp tục tiến hành những cải cách quan trọng về chính trị, quân sự và pháp luật. Năm 531, triều đình thiết lập chức Thượng đại đẳng, góp phần tổ chức lại bộ máy cai trị. Năm 536, nhà vua sử dụng niên hiệu Kiến Nguyên, thể hiện ý thức về vị thế và chủ quyền của Tân La.

Nhờ những cải cách ấy, Tân La từng bước trở thành một vương quốc có tổ chức chặt chẽ và ngày càng hùng mạnh.

Lúc này, tiểu quốc Kim Quan Gaya đã suy yếu sau những biến động quân sự từ cuối thế kỷ thứ 4 và đầu thế kỷ thứ 5, đặc biệt là cuộc can thiệp của Cao Câu Ly vào năm 400. Trước sức ép từ các thế lực lớn trong khu vực, Kim Quan Gaya ngày càng khó duy trì vị thế độc lập.

Trong khi đó, Tân La dưới thời Pháp Hưng Vương đã có những bước tiến đáng kể về tổ chức nhà nước và sức mạnh chính trị.

Năm 532, vua của Kim Quan Gaya quyết định quy phục Tân La. “Tam quốc sử ký” ghi lại sự kiện quốc chủ Kim Cừu Hải cùng vương phi và ba người con mang theo bảo vật trong quốc khố đến đầu hàng.

Việc sáp nhập Kim Quan Gaya giúp Tân La mở rộng ảnh hưởng tại khu vực hạ lưu sông Lạc Đông, có thêm điều kiện tiếp cận những tuyến giao thương quan trọng và nguồn lực kinh tế, đặc biệt là các hoạt động liên quan đến sản xuất và thương mại sắt.

Từ đó, tiềm lực kinh tế và sức mạnh của Tân La tiếp tục được củng cố.

Vua và Hoàng hậu đều hướng về Phật giáo

Chính thất của Pháp Hưng Vương là Bảo Đao phu nhân (Bodo-buin), xuất thân từ tầng lớp quý tộc. Theo truyền thống Phật giáo Tân La, bà là người kính ngưỡng Phật giáo và có vai trò quan trọng trong sự hình thành cộng đồng tu hành dành cho nữ giới.

Vĩnh Hưng Tự là ngôi chùa gắn liền với Bảo Đao phu nhân và được xem là một trong những cơ sở tu hành dành cho nữ giới sớm nhất tại Tân La.

Một số ghi chép truyền thống gắn việc hình thành Vĩnh Hưng Tự với khoảng năm 529. Tuy nhiên, thời điểm chính xác ngôi chùa được xây dựng và việc Bảo Đao phu nhân chính thức thọ giới tỳ-kheo-ni vẫn còn những ý kiến khác nhau trong nghiên cứu lịch sử.

Theo những ghi chép về truyền thống Phật giáo, Bảo Đao phu nhân về sau xuất gia tu hành tại Vĩnh Hưng Tự. Ngôi chùa cũng trở thành nơi gắn bó với các nữ thành viên hoàng tộc có lòng tin vào Phật giáo.

Đối với Pháp Hưng Vương, sự kính ngưỡng Phật giáo không chỉ thể hiện qua việc công nhận tôn giáo này mà còn qua việc bảo trợ xây dựng chùa chiền và phát triển tăng đoàn.

Từ năm 534, việc xây dựng Hưng Luân Tự được tiến hành, thể hiện mong muốn của nhà vua trong việc tạo dựng một cơ sở tu hành quan trọng cho Phật giáo Tân La.

Theo những truyền thống được ghi lại trong sử liệu Phật giáo, những năm cuối đời, Pháp Hưng Vương còn hướng đến đời sống xuất gia, lấy pháp hiệu Pháp Không.

Nếu Dị Thứ Đốn là người trải đường bằng sự hy sinh và lòng tin kiên định vào Phật giáo, thì Pháp Hưng Vương là người đặt nền móng để Phật giáo được chính thức công nhận và phát triển tại Tân La.

Từ một tín ngưỡng từng gặp nhiều phản đối, Phật giáo dần trở thành một trong những trụ cột quan trọng của đời sống tinh thần, văn hóa và tư tưởng chính trị Tân La.

Các đời vua Tân La sau này tiếp tục bảo hộ Phật giáo, cho xây dựng nhiều chùa chiền, phát triển tăng đoàn và thúc đẩy những hoạt động văn hóa, nghệ thuật, học thuật gắn với Phật pháp.

Trần Hưng

Xem thêm:

• Tản mạn về vài cung thủ thiên tài trong lịch sử
• Cao Câu Ly của Jumong: Triều đại dài nhất lịch sử bán đảo Triều Tiên
• Không thần phục, Cao Câu Ly đánh bại 1,1 triệu quân Thiên Triều

Mời xem video: