Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff hôm thứ Năm (12/11) cho biết người châu Âu sẽ tham gia vòng hòa đàm Ukraine tới, sau khi ông gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Điện Kremlin. Tuy nhiên, ông Putin mong Mỹ làm việc với các đồng minh châu Âu để họ xác định rõ muốn hòa bình hay chiến tranh ở Ukraine.

Ngày 12/11, tại Điện Kremlin ở Moscow, Tổng thống Nga Vladimir Putin tiếp Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và ông Jared Kushner. (Ảnh: Kremlin.ru)

“Người châu Âu sẽ tham gia cuộc gặp tới,” ông Witkoff nói với truyền hình nhà nước Nga sau khi gặp ông Putin. Ông gọi đây là “thời điểm rất quan trọng”, vì châu Âu là đối tác của Mỹ và Mỹ coi trọng việc họ tham gia, hãng tin Reuters đưa tin.

Mở đầu cuộc gặp, ông Witkoff nói với ông Putin rằng Mỹ đang “khởi động lại đàm phán ba bên”, theo biên bản do Điện Kremlin công bố. Ông cho biết các đại diện châu Âu đã có mặt tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) trong vòng hòa đàm vừa qua, dù không trực tiếp tham gia đàm phán. Phía Mỹ đã tham vấn và thông báo cho họ mọi nội dung được bàn.

Ông Witkoff cũng mong sớm công bố được cuộc gặp ba bên tiếp theo, thậm chí ngay khi cuộc gặp với ông Putin kết thúc, và cuộc gặp đó “hy vọng sẽ có cả người châu Âu”.

Ông Jared Kushner, người cùng ông Witkoff sang Moscow, nói với ông Putin rằng Mỹ nhận thấy “một thay đổi lớn” từ phía châu Âu. Ông bày tỏ tin tưởng rằng nếu chuyển sang hình thức đàm phán nhiều bên, tiến trình này sẽ tiếp tục đạt được tiến triển và giúp chấm dứt chiến tranh.

Sau cuộc gặp, ông Kushner nói trên kênh Vesti của Nga rằng các cuộc đàm phán nhiều bên sẽ diễn ra vào tuần tới, hãng thông tấn nhà nước Nga TASS đưa tin. Ông cho biết nội dung trao đổi với ông Putin và cuộc gặp sắp tới với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ở Dublin (Ireland) đều sẽ tác động đến vòng đàm phán này.

Ông Putin: Châu Âu cần quyết định muốn hòa bình hay chiến tranh

Ông Putin cho biết Moscow luôn sẵn sàng đối thoại với châu Âu về Ukraine, nhưng cũng cho thấy hai bên còn nhiều bất đồng lớn. Reuters dẫn lời ông: “Với người châu Âu, chúng tôi chưa bao giờ phản đối đối thoại và chưa bao giờ cắt đứt đối thoại. Chính họ đã cắt đứt đối thoại với Liên bang Nga”.

Ông Putin cảnh báo ý tưởng của châu Âu về việc đưa quân phương Tây vào Ukraine sau khi có thỏa thuận hòa bình sẽ khiến chiến tranh bùng phát trở lại, vì Nga sẽ coi đó là mối đe dọa đối với an ninh của mình.

Ông bày tỏ mong muốn hai đặc phái viên, cũng như chính quyền Mỹ nói chung, làm việc với các đồng minh châu Âu “để cuối cùng họ quyết định được điều họ muốn: hòa bình hay chiến tranh ở Ukraine”. Biên bản bằng tiếng Nga do Điện Kremlin công bố ghi ông nói thêm: “Và tất nhiên chúng tôi sẵn sàng làm việc với họ”.

Trợ lý Tổng thống Nga Yury Ushakov trình bày lập trường này rõ hơn trong buổi họp báo tối 12/11. Ông nói các nước châu Âu đang tìm mọi cách tham gia đàm phán, nhưng “cho đến nay, mọi hành động thực tế của họ đều cho thấy” họ muốn chiến tranh tiếp diễn. Ông Ushakov nêu việc các nước trong “liên minh tự nguyện” đang thúc đẩy kế hoạch triển khai quân tới Ukraine sau khi xung đột kết thúc, và gọi đó là “công thức cho một cuộc chiến bất tận”.

Ông Ushakov cũng cho biết ông Putin một lần nữa ủng hộ đề xuất của Mỹ về việc giải quyết vấn đề an ninh cho cả Nga lẫn Ukraine trong khuôn khổ một hệ thống an ninh châu Âu sau xung đột. Trong cuộc gặp, ông Kushner cho biết Mỹ đã bắt đầu bàn với châu Âu về an ninh lâu dài giữa Nga, Ukraine và châu Âu.

Đề xuất sứ mệnh nhân đạo ở Kostiantynivka

Về lãnh thổ, ông Putin nói Nga hiểu rằng hai bên có cách nhìn khác nhau. Ông nói phía Ukraine đã nêu vấn đề “vùng xám”, nhưng với Nga “chỉ có một đường phân định duy nhất, đó là biên giới quốc gia”.

Ông đề xuất tổ chức một sứ mệnh nhân đạo chung Nga-Ukraine tại thị trấn Kostiantynivka ở vùng Donbas, miền đông Ukraine, nơi theo ông còn khoảng 400–500 dân thường. Ông Putin muốn giao việc này cho thanh tra nhân quyền của hai nước và mời báo chí nước ngoài, kể cả truyền thông Mỹ, tới đưa tin.

Ông Putin cho rằng quân Nga đang kiểm soát thị trấn và Nga cần 5 ngày để rà phá bom mìn trên các tuyến đường dẫn vào đó. “Nếu, như chính quyền Ukraine tuyên bố, họ kiểm soát thị trấn này, hãy để họ bảo đảm an ninh ở đó,” ông nói. Theo ông, sứ mệnh này cũng sẽ cho thấy thực tế ai đang kiểm soát thị trấn. Ukraine từng bác bỏ những tuyên bố tương tự của Nga về việc kiểm soát Kostiantynivka.

Sứ mệnh này, theo đề xuất của ông Putin, có thể được tổ chức theo cách đã thực hiện tại thị trấn Oleshky, tỉnh Kherson, nơi do Nga kiểm soát. Cuối tháng trước, sáng kiến ở Oleshky đã cho phép người dân rời đi và đưa hàng cứu trợ vào cho những người ở lại. Ông nhờ hai đặc phái viên chuyển lời cảm ơn tới Tổng thống Mỹ Donald Trump vì đã thu xếp các cuộc tiếp xúc của Nga với phía Ukraine, và tới Đệ nhất phu nhân Melania Trump vì vai trò của bà trong việc giải quyết vấn đề nhân đạo ở Oleshky.

Ông Ushakov cho biết phía Mỹ đã ủng hộ đề xuất về Kostiantynivka và hai bên sẽ bắt đầu bàn chi tiết.

Abu Dhabi: Thỏa thuận trao đổi tù binh lớn, lãnh thổ vẫn bất đồng

Cuộc gặp ở Moscow diễn ra một ngày sau khi Nga và Ukraine kết thúc hai ngày đàm phán tại Abu Dhabi (UAE). Reuters cho biết đây là vòng đàm phán trực tiếp đầu tiên giữa hai nước do Mỹ làm trung gian sau 9 tháng. Kết quả chính của vòng này là thỏa thuận về một đợt trao đổi tù binh quy mô lớn, nhiều khả năng diễn ra trong vài tuần tới.

Ông Witkoff gọi đây là đợt trao đổi tù binh “lớn nhất từ trước tới nay”. Theo số liệu ông Ushakov đưa ra, từ năm 2025 đến nay, hai bên đã tiến hành 35 đợt trao đổi tù binh, với tổng cộng khoảng 5.000 người được trao đổi ở mỗi bên.

Bất đồng về lãnh thổ vẫn chưa được giải quyết. Nga đang chiếm khoảng 1/5 lãnh thổ Ukraine, trong khi Kiev từ chối nhượng phần còn lại của vùng Donbas.

Kiev muốn châu Âu có mặt ở mọi giai đoạn

Sau vòng đàm phán Abu Dhabi, ông Zelensky viết trên Telegram hôm thứ Tư (11/11) rằng các bên đã bàn về những hình thức làm việc rộng hơn có sự tham gia của người châu Âu. “Chúng tôi cho rằng châu Âu phải có đại diện ở mọi giai đoạn của tiến trình ngoại giao thực chất,” ông viết.

Hôm thứ Năm, ông Zelensky phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh lần thứ 9 của Cộng đồng Chính trị châu Âu. Ông cho rằng khi Mỹ và Nga bàn về an ninh, nội dung không chỉ liên quan đến các bảo đảm an ninh cho Ukraine mà còn tập trung nhiều hơn vào một mô hình an ninh mới giữa châu Âu và Nga. “Chúng tôi thấy cách tiếp cận này hơi lạ,” ông nói trong đoạn trích bài phát biểu đăng trên Telegram.

Cũng trong ngày, ông Zelensky cho biết trong nhiều ngày qua, quân đội Ukraine ghi nhận Starshield, phiên bản quân sự của mạng vệ tinh Starlink do SpaceX vận hành, bị giới hạn tốc độ có hệ thống ở mức 161 km/h trên toàn tuyến đầu và tại các vùng lãnh thổ Ukraine bị Nga tạm chiếm. Ông nói điều này khiến việc đánh chặn UAV phản lực của Nga khó khăn hơn nhiều, vì phương tiện đánh chặn không đạt đủ tốc độ.

Kiev đang tìm cách có thông tin chi tiết từ phía Mỹ nhưng đến nay biết rất ít về các hạn chế này, ông Zelensky nói trong phần cuối bài phát biểu. Ông nói thêm: “Nếu ai đó ở Mỹ đưa ra những quyết định về cơ bản coi lãnh thổ Ukraine như thể không thuộc về Ukraine, thì điều đó cho chúng tôi biết mọi việc đang đi về đâu”.

Rời Moscow, ông Witkoff và ông Kushner bay thẳng tới Dublin để gặp ông Zelensky trước khi nhà lãnh đạo Ukraine về nước. Ông Ushakov cho biết các vấn đề liên quan đến Ukraine sẽ được bàn tiếp tại cuộc gặp dự kiến giữa ông Putin và ông Trump bên lề hội nghị thượng đỉnh APEC ở Thâm Quyến, Trung Quốc.

Xem thêm: