Trẻ đạt được thành tích càng cần biết khiêm tốn – Câu chuyện Đường Dần học vẽ

Triệu Tử Hinh
•
Thứ Tư, 11/11/2026

Đường Dần, tên tự là Bá Hổ, là họa sĩ nổi tiếng thời nhà Minh, Ông sở trường vẽ tranh sơn thủy, đồng thời tinh thông thư pháp và thơ văn. Ông cùng với Thẩm Chu, Văn Trưng Minh và Cừu Anh được gọi là “Minh tứ gia”. Tương truyền, khi còn trẻ, ông đạt được thành tựu như vậy không thể tách rời sự giáo dục của mẹ và sự chỉ dạy tận tình của danh sư Thẩm Chu.

Câu chuyện Đường Dần học vẽ (Ảnh: Sound Of Hope/AI)

Đường Dần thời niên thiếu rất có năng khiếu hội họa, tranh vẽ khá đẹp, thường có những gia đình giàu có mời ông vẽ tranh. Sau khi được người khác khen ngợi, ông dần trở nên kiêu ngạo, cảm thấy tranh mình vẽ đã rất xuất sắc.

Người mẹ nhìn thấy điều đó liền nhắc nhở ông: “Con à, con mới bắt đầu học vẽ, có gì đáng để kiêu ngạo chứ?”. Nói xong, người mẹ đưa cho ông một túi bạc và hành lý, bảo ông đến bái danh họa Thẩm Chu lúc bấy giờ làm thầy, đồng thời dặn dò ông phải chăm chỉ học tập, không được bỏ dở giữa chừng.

Đường Dần đã sớm nghe danh Thẩm Chu nên vui vẻ lên đường.

Chớp mắt một năm đã trôi qua. Dưới sự chỉ dạy của Thẩm Chu, kỹ thuật hội họa của Đường Dần tiến bộ rất nhanh. Một hôm, ông đem tranh của mình so sánh với tác phẩm của thầy, cảm thấy đã không còn thua kém nhau, trong lòng có chút đắc ý, cho rằng mình có thể xuất sư trở về nhà.

Thẩm Chu nhận ra suy nghĩ của ông, nhưng không trực tiếp chê trách mà sắp xếp một buổi tiệc tiễn biệt.

Bữa tiệc được tổ chức trong một căn phòng nhỏ ở vườn sau, nơi bình thường không cho người khác vào. Sau khi bước vào phòng, Đường Dần phát hiện trên bốn bức tường có vài cánh cửa. Cảnh sắc bên ngoài cửa rất đẹp, hoa cỏ cây cối, chim chóc núi rừng và dòng nước chảy đều như hiện ra ngay trước mắt.

Ông nhìn đến mê mẩn, liền muốn đẩy cửa bước ra ngoài dạo chơi. Nào ngờ, ông liên tiếp đẩy mấy cánh cửa nhưng đều bị chặn lại. Nhìn kỹ, hóa ra những cánh cửa và cảnh đẹp bên ngoài cửa sổ ấy đều là tranh do Thẩm Chu vẽ trên tường!

Lúc này, Đường Dần mới hiểu rằng những gì mình nhìn thấy chẳng qua chỉ là một bức tranh, còn kỹ thuật hội họa của thầy đã đạt đến mức độ có thể khiến tranh giả giống như thật. Ông lập tức tỉnh ngộ, quay người quỳ trước mặt Thẩm Chu, xin được tiếp tục ở lại học tập.

Lần học này kéo dài thêm ba năm nữa.

Ba năm sau, Đường Dần đích thân xuống bếp nấu ăn, chuẩn bị mở tiệc chiêu đãi thầy để bày tỏ lòng biết ơn. Đúng lúc ông đặt đĩa cá lên bàn, một con mèo lớn bất ngờ chạy vào, nhảy lên bàn định ăn cá.

Đường Dần vội vàng tiến lên xua đuổi. Con mèo lớn bị giật mình, quay người nhảy về phía cửa sổ. Nó liên tiếp nhảy mấy lần nhưng lần nào cũng đâm vào tường, cuối cùng đành phải chạy trốn ra cửa.

Hóa ra, những ô cửa sổ trông như thật ấy chính là tranh do Đường Dần vẽ trên tường!

Thẩm Chu thấy vậy liền cười lớn, nói với Đường Dần: “Con đã bốn năm không về thăm mẹ rồi, sắp đến Tết rồi, nên trở về nhà thăm mẹ đi”.

Sau bốn năm học tập, Đường Dần cuối cùng đã thực sự nhận thức được sự sâu sắc của hội họa, cũng hiểu được thế nào là học không có điểm dừng. Về sau, dựa vào tài năng và sự nỗ lực của mình, ông đã trở thành một họa sĩ nổi tiếng của một thời đại.

Khi trẻ đạt được thành tích, cha mẹ nên hướng dẫn như thế nào?

Trong giáo dục gia đình ngày nay, chúng ta cũng thường gặp những tình huống tương tự. Trẻ đạt thành tích tốt trong kỳ thi, học được một kỹ năng nào đó hoặc được giáo viên khen ngợi, cha mẹ đương nhiên sẽ vui mừng. Nhưng nếu chỉ một mực khen ngợi, trẻ sẽ cảm thấy mình giỏi hơn người khác ở mọi phương diện, dễ nảy sinh tâm lý kiêu ngạo.

Đương nhiên, giáo dục trẻ không phải là chỉ một mực chê bai, càng không phải phủ nhận những nỗ lực của trẻ. Mà là khi trẻ đạt được thành tích, cha mẹ nên khẳng định trẻ, đồng thời giúp trẻ hiểu rằng mỗi người đều có điểm mạnh riêng, cũng có những điều cần học hỏi và cải thiện.

Mẹ của Đường Dần không vì con có năng khiếu mà mặc kệ tính kiêu ngạo của ông, mà tìm cho ông một người thầy thực sự; Thẩm Chu cũng không dùng cách trách mắng khiến ông khó xử, mà thông qua một phương pháp khéo léo để ông tự nhận ra khoảng cách.

Trong câu chuyện này có những điều đáng để các bậc cha mẹ ngày nay suy ngẫm: Giáo dục con cái, vừa phải nhìn thấy ưu điểm của trẻ, vừa phải giúp trẻ nhận ra những thiếu sót; vừa phải bảo vệ sự tự tin của trẻ, vừa phải bồi dưỡng phẩm chất khiêm tốn và ham học hỏi.

Sự trưởng thành thực sự của một người không phải là cảm thấy mình đã hiểu biết rất nhiều, mà là luôn sẵn lòng học hỏi, sẵn lòng lắng nghe ý kiến của người khác. Tài năng có thể giúp trẻ tiến nhanh hơn, nhưng sự khiêm tốn và ham học hỏi mới giúp trẻ đi được xa hơn.