Ông Eisenkot công bố kế hoạch đảo ngược chính sách của ông Netanyahu tại Quốc hội Israel khóa mới
- Kimberly Hayek
- •
Ông Gadi Eisenkot, lãnh đạo đảng Yashar, hôm thứ Ba (10/11) tuyên bố sẽ đảo ngược nhiều chính sách của Thủ tướng Benjamin Netanyahu, khi Quốc hội Israel khóa mới tuyên thệ nhậm chức. Khối của ông đã đề xuất các dự luật nhằm điều tra vụ Hamas tấn công ngày 7/10/2023, giới hạn nhiệm kỳ thủ tướng và đảo ngược các biện pháp hạn chế quyền lực của tòa án, trong lúc ông Netanyahu vẫn là thủ tướng tạm quyền.
Cựu Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) có tối đa 6 tuần để thành lập chính phủ. Nếu thành công, ông sẽ chấm dứt nhiệm kỳ của vị thủ tướng tại vị lâu nhất trong lịch sử Israel.
Tại phiên khai mạc, khối của ông Eisenkot đã đề xuất một số dự luật. Một dự luật nhằm mở cuộc điều tra chính thức về vụ Hamas tấn công Israel ngày 7/10/2023. Các dự luật khác nhằm giới hạn nhiệm kỳ thủ tướng và đảo ngược những biện pháp trước đây làm thu hẹp quyền hạn của tòa án.
“Chúng tôi sẽ hết lòng hành động vì mọi công dân Israel, dù họ có bỏ phiếu cho chúng tôi hay không,” ông Eisenkot nói trước buổi lễ.
Phát biểu tại Sảnh Nhà nước Chagall của Quốc hội, ông Netanyahu một lần nữa cáo buộc các đảng do người Ả Rập lãnh đạo đã đánh cắp cuộc bầu cử. Ông cũng chỉ trích các chính trị gia Do Thái trong phe đối lập sẵn sàng đàm phán với những đảng này. Ông Eisenkot chưa loại trừ khả năng đàm phán như vậy, với điều kiện các đảng Ả Rập công nhận Israel là nhà nước Do Thái và xác định Hamas là tổ chức khủng bố.
“Tôi hỏi các vị: Các vị có sẵn sàng phụ thuộc vào những người có mục tiêu hủy diệt nhà nước Do Thái không?” ông Netanyahu nói, sau khi 120 nghị sĩ Quốc hội khóa 26 tuyên thệ nhậm chức.
Ông Eisenkot gọi bài phát biểu này là “gây chia rẽ” và “đầy thù hận”. “Giờ đây tôi càng tin chắc rằng ông ấy không đủ tư cách ở lại chức vụ, dù chỉ thêm một phút,” ông nói thêm. Sau đó, ông hủy cuộc gặp với đảng Likud của ông Netanyahu, dự kiến diễn ra vào thứ Tư (11/11).
Khối của ông Eisenkot cũng nộp danh sách chữ ký đề nghị bãi nhiệm Chủ tịch Quốc hội Amir Ohana, đồng thời đề cử ông Matan Kahana thuộc đảng Yashar thay thế. Cuộc bỏ phiếu có thể diễn ra ngay trong tuần này. Chủ tịch Quốc hội là người quyết định chương trình lập pháp.
Ông Netanyahu vẫn là thủ tướng tạm quyền cho đến khi liên minh mới được thành lập và thủ tướng chính thức tuyên thệ nhậm chức. Các quy định do tòa án đặt ra hạn chế một số quyền hạn của ông, nhưng ông vẫn nắm toàn quyền chỉ huy quân đội và quyết định các vấn đề an ninh quốc gia. Ông Netanyahu kêu gọi các đảng Do Thái lập chính phủ đoàn kết để đối phó mối đe dọa từ Iran và “gác lại mọi cân nhắc khác”.
Kết quả chính thức của cuộc bầu cử hôm 27/10 cho thấy không bên nào giành được đa số. Khối do đảng Likud của ông Netanyahu dẫn đầu có 53 ghế, khối của ông Eisenkot có 48 ghế. Hai lực lượng chính trị có thành phần chủ yếu là người Ả Rập, gồm liên danh Joint List và đảng Ra’am, giành tổng cộng 19 ghế, mức cao kỷ lục. Cả hai khối chính đều chưa giành đủ 61 ghế để chiếm đa số trong Quốc hội gồm 120 ghế.
Ông Netanyahu cho rằng cuộc bầu cử có gian lận.
Hôm 28/10, ông viết trên mạng xã hội X rằng các đảng Ả Rập “ủng hộ khủng bố và việc xóa bỏ nhà nước Do Thái” đã “đánh cắp” cuộc bầu cử tại Israel. Theo ông, các đảng này đã làm vậy “thông qua các hành vi phạm tội nghiêm trọng gồm hối lộ, đe dọa, bạo lực, giả mạo giấy tờ và sử dụng phần mềm bị cấm để huy động cử tri”.
Tổng thống Isaac Herzog đã chấp nhận kết quả bầu cử được chứng nhận hôm 4/11.
Hôm Chủ nhật (8/11), ông Herzog chính thức giao cho ông Eisenkot nhiệm vụ thành lập chính phủ. Ông Eisenkot có 28 ngày và có thể được gia hạn thêm 14 ngày. Nếu ông thất bại, tổng thống có thể giao nhiệm vụ cho ông Netanyahu. Khi đó, ông Netanyahu sẽ được trao cơ hội tiếp theo để đàm phán và tìm cách thành lập liên minh có ít nhất 61 ghế.
“Tôi hết lòng hy vọng rằng dù chính phủ nào được thành lập, chính phủ đó cũng sẽ đem lại sự đoàn kết, gắn bó và hàn gắn giữa mọi thành phần trong dân tộc chúng ta. Sự tồn tại của chúng ta phụ thuộc vào điều đó, và chúng ta chỉ có một đất nước,” ông Herzog nói tại lễ tuyên thệ hôm thứ Ba.
Nếu liên minh mới không có ông Netanyahu, ông sẽ rơi vào thế bất lợi: phiên tòa xét xử ông về các cáo buộc tham nhũng vẫn đang diễn ra, và có thể có những kết luận về các thất bại an ninh trước vụ tấn công ngày 7/10.
Chính phủ trước đây của ông Netanyahu từng thúc đẩy những thay đổi về tư pháp, làm bùng phát nhiều cuộc biểu tình lớn. Các biện pháp này nằm trong số những nội dung mà khối của ông Eisenkot nay muốn đảo ngược bằng các dự luật mới.
Cuộc tấn công của Hamas vào Israel ngày 7/10/2023 đến nay vẫn được xem là sự kiện đẫm máu nhất trong lịch sử nước này. Từ sau cuộc bầu cử, yêu cầu mở cuộc điều tra cấp nhà nước về những thất bại liên quan là một ưu tiên chính của phe đối lập.
Ông Eisenkot bước vào chính trường sau nhiều thập niên phục vụ trong quân đội. Ông cũng từng mất người thân trong cuộc chiến ở Gaza. Ông xây dựng hình ảnh một lựa chọn ôn hòa hơn so với ông Netanyahu, nhưng vẫn giữ lập trường cứng rắn về an ninh. Ông từng tham gia nội các thời chiến của ông Netanyahu một thời gian ngắn rồi từ chức.
Xem thêm:
Xem thêm
Từ khóa Israel Benjamin Netanyahu Bầu cử Israel Gadi Eisenkot Quốc hội Israel
