Tranh chấp thương mại Mỹ – Canada leo thang, đồng CAD lao dốc

Sáng thứ Hai (24/8), đồng CAD lập tức giảm giá sau khi các cuộc đàm phán thương mại giữa Mỹ và Canada đổ vỡ. Việc đàm phán thất bại đồng nghĩa người dân hai nước sẽ phải đối mặt với giá cao hơn đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu, đồng thời gây thêm sức ép lên tăng trưởng kinh tế Canada.

Hôm thứ Bảy tuần trước, Mỹ áp mức thuế 50% lên các mặt hàng nhập khẩu từ Canada trị giá khoảng 20 tỷ USD. Canada là đối tác thương mại lớn thứ hai của Mỹ, chỉ sau Mexico. Các mặt hàng bị ảnh hưởng gồm sản phẩm sữa, rượu vang, gỗ, đồ nội thất, xi măng, đồ gốm và nhiều lĩnh vực khác.

Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết nước này sẽ áp dụng các biện pháp thuế quan “đáp trả tương xứng” từ ngày 8/9, nhằm vào các ngành thép, sản phẩm sữa, thiết bị nông nghiệp, giấy và điện tử. Ông Carney cho biết thêm các chi tiết cụ thể sẽ được công bố “trong vài ngày tới”.

Căng thẳng thương mại đã kéo đồng CAD đi xuống. Hôm thứ Hai, CAD giảm 0,61% so với USD, xuống mức 1,385 CAD đổi 1 USD, ghi nhận mức giảm trong ngày lớn nhất kể từ 17/6 và được dự báo sẽ chấm dứt chuỗi ba phiên tăng liên tiếp trước đó. CAD cũng giảm so với euro, bảng Anh và yen Nhật.

Đại diện thương mại Mỹ nghi ngờ Canada đưa yếu tố chính trị vào đàm phán

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer hôm thứ Hai nói với CNBC rằng thỏa thuận khi đó “đã ở rất gần”, nhưng vào “phút chót”, những yêu cầu của phía Canada đã vượt quá những gì Mỹ sẵn sàng đáp ứng.

“Chúng tôi dành cho họ những điều kiện tiếp cận thị trường Mỹ tốt nhất so với bất kỳ quốc gia nào trên thế giới. Rõ ràng thuế quan luôn tồn tại, và đó cũng là để bảo vệ người lao động và doanh nghiệp Mỹ”, ông nói.

Ông Greer cho biết: “Nhưng chúng tôi đã cố gắng đáp ứng những quan ngại của phía Canada… giảm một nửa thuế đối với thép và nhôm, giảm mạnh thuế đối với ô tô, thậm chí đưa ra một số nhượng bộ về các vấn đề như gỗ mềm để đáp ứng những yêu cầu nhạy cảm của họ. Tuy nhiên, họ cứ… muốn nhiều hơn”.

“Tôi không biết liệu điều này có xuất phát từ những tính toán chính trị của họ hay không. Nhưng rõ ràng xét về kinh tế thì điều đó không hợp lý”, Đại diện Thương mại Mỹ nói.

Ông Greer nói thêm rằng thị trường “hiểu rằng điều này chỉ liên quan đến một phần rất nhỏ trong tổng kim ngạch thương mại”. Giá trị hàng hóa chịu thuế chỉ tương đương khoảng 0,6% tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hóa của Mỹ.

Thủ tướng Carney: Canada đang bị tấn công

Thủ tướng Carney hôm thứ Bảy cho rằng Mỹ “đòi hỏi quá nhiều nhưng đưa ra quá ít”.

Ông nói: “Chúng tôi không sẵn sàng hy sinh chủ quyền của Canada, cũng không sẵn sàng làm tổn hại các ngành công nghiệp trọng yếu của mình”.

Khi được phóng viên hỏi tại sao ông cảm thấy Canada đang bị cuốn vào một cuộc chiến thương mại, ông Carney trả lời: “Bởi vì chúng tôi đang bị tấn công. Bị tấn công có nghĩa là đang ở trong tình trạng chiến tranh. Chúng tôi đang bị tấn công”.

Trong phát biểu của mình, ông Carney cho biết mức thuế đối với các ngành chủ chốt như ô tô, thép và nhôm là một trong những điểm bế tắc. Ngoài ra, hai bên còn bất đồng về việc Canada bảo vệ việc sử dụng tiếng Pháp cũng như quyền của nước này trong việc ký kết các hiệp định thương mại độc lập.

Mỗi năm, Mỹ và Canada xuất khẩu hàng chục tỷ USD nông sản sang thị trường của nhau, trong khi ngành công nghiệp ô tô hai nước cũng có mối liên kết sâu rộng. Thâm hụt thương mại 48,3 tỷ USD của Mỹ với Canada phần lớn bắt nguồn từ việc Mỹ nhập khẩu lượng lớn khí đốt tự nhiên, điện và dầu thô từ Canada.

“Canada muốn hưởng những lợi ích khi là một bang của Mỹ, nhưng lại không muốn thực sự trở thành một phần của chúng ta!!!” Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên nền tảng Truth Social hôm Chủ nhật. “Trong nhiều năm, họ cũng áp mức thuế khổng lồ lên những người nông dân vĩ đại của chúng ta. Chuyện này không thể tiếp diễn nữa!!!”

Tác động kinh tế đối với Canada

Các nhà kinh tế hôm thứ Hai nhận định rằng so với Mỹ, Canada là nền kinh tế nhỏ hơn và phụ thuộc nhiều hơn vào thương mại, do đó dễ bị tổn thương hơn khi căng thẳng thương mại leo thang.

Mặc dù có đề xuất cho rằng ông Carney sẽ đưa ra các biện pháp tài khóa để hỗ trợ doanh nghiệp, nhưng cuối tuần qua ông cho biết các mức thuế này sẽ “làm tăng chi phí và giảm sự lựa chọn của người tiêu dùng Canada”.

James Knightley, chuyên gia kinh tế quốc tế trưởng của ING, nói với CNBC rằng các mức thuế này chỉ áp dụng cho khoảng 5% tổng giá trị hàng hóa Canada xuất khẩu sang Mỹ, đồng nghĩa “đây không phải một đòn chí mạng, nhưng đối với nhiều doanh nghiệp cụ thể, hậu quả sẽ mang tính hủy diệt”.

Ông Knightley nói thêm: “Đối với nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ — đặc biệt là những doanh nghiệp nằm tại các tỉnh giáp biên giới với Mỹ — đây chắc chắn là một tin rất tồi tệ”.

Bradley Saunders, chuyên gia kinh tế Bắc Mỹ tại Capital Economics, nói với CNBC rằng những ngành chịu ảnh hưởng nặng nề nhất ở Canada có thể “chịu cú đánh mạnh” do mức thuế cao.

Ông Saunders chỉ ra rằng mặc dù các mặt hàng bị ảnh hưởng chỉ chiếm khoảng 0,6% GDP của Canada, “sự sụt giảm xuất khẩu vẫn đủ để kéo tốc độ tăng trưởng GDP vốn đã yếu ớt trở về mức 0”.

Ông cho rằng tình hình sẽ đặc biệt nghiêm trọng nếu nhu cầu của Mỹ đối với các sản phẩm chế tạo như đồ nội thất và thiết bị điện suy yếu, kéo theo tác động dây chuyền lên các ngành nguyên liệu đầu vào của Canada. Những ngành này vốn đã “chật vật dưới sức ép nặng nề” của thuế quan theo Điều khoản 232.

Ông Saunders nói thêm rằng nếu ông Trump đáp trả các biện pháp trả đũa của Canada, tình hình có thể tiếp tục leo thang. Ông ước tính nếu phạm vi áp thuế 50% được mở rộng từ 5% hiện nay lên 20% tổng lượng hàng hóa Canada xuất khẩu sang Mỹ, GDP Canada có thể giảm khoảng 2% và nước này rơi vào suy thoái.

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm thứ Hai tuyên bố từ ngày 1/1/2027, thuế đối với toàn bộ ô tô Canada, bao gồm mọi loại xe con và xe tải, phụ tùng ô tô và các sản phẩm thép sẽ được nâng lên 50%.

Christian Lawrence, chiến lược gia trưởng về đa tài sản kiêm người phụ trách nghiên cứu thị trường châu Mỹ và năng lượng tại Rabobank, nói với CNBC rằng các mức thuế hiện tại hầu như không gây ảnh hưởng đáng kể đến Mỹ, nhưng nếu chính phủ Canada quyết định có lập trường cứng rắn hơn đối với các mặt hàng khác, rủi ro có thể gia tăng.

“Nhưng đó chính là khó khăn của Canada. Để thực sự đa dạng hóa thị trường và thoát khỏi sự phụ thuộc vào thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới ngay sát bên là điều không thể”, ông Lawrence nói.

Các cuộc thăm dò gần đây cho thấy mặc dù đa số người dân ủng hộ chính phủ Carney giữ lập trường cứng rắn trong đàm phán với Mỹ, ngày càng nhiều người cũng lo ngại về triển vọng việc làm của mình. Theo ước tính của nhà kinh tế Canada Trevor Tombe, việc Mỹ duy trì mức thuế 50% có thể khiến khoảng 90.000 người mất việc làm.

Hạ Vũ/ Epoch Times