Bộ Tư pháp Mỹ kiện nhà nhập khẩu người Hoa, đòi hơn 290 triệu USD thuế và phạt

Lâm Vũ Hà
•
Thứ Sáu, 09/10/2026

Bộ Tư pháp Mỹ hôm thứ Tư (7/10) thông báo khởi kiện một nhà nhập khẩu vật liệu xây dựng người gốc Hoa tại California, yêu cầu nộp hơn 290 triệu USD tiền thuế còn thiếu và tiền phạt, với cáo buộc trốn thuế thông qua Malaysia.

Ảnh minh họa: Showroom gạch lát sàn, gạch men và thiết bị nhà tắm. (Ảnh: Hryshchyshen Serhii / Shutterstock)

Bị đơn trong vụ kiện dân sự gồm công ty Uni-Tile & Marble (tên tiếng Hoa: Hữu Lợi), có trụ sở tại Vùng Vịnh San Francisco, và ông Xin Mian Pan, giám đốc điều hành kiêm giám đốc tài chính công ty. Đơn kiện nộp lên Tòa án Thương mại Quốc tế Mỹ hôm 28/9.

Bộ Tư pháp yêu cầu hai bị đơn liên đới chịu trách nhiệm hoàn trả 67.922.260,09 USD tiền thuế còn thiếu và nộp 222.537.664,95 USD tiền phạt gian lận, cộng thêm tiền lãi.

Đơn kiện liên quan đến khoảng 503 lô hàng nhập khẩu trong giai đoạn từ tháng 9/2018 đến tháng 8/2023, có nguồn gốc từ Trung Quốc. Các bị đơn bị cáo buộc đã trực tiếp hoặc thông qua người khác khai báo sai, che giấu thông tin quan trọng với Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP), khiến Chính phủ Mỹ thu không đủ thuế. Hàng hóa gồm tủ bếp và tủ lavabo bằng gỗ, mặt bàn đá thạch anh và gạch men.

Ông Brett A. Shumate, Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp phụ trách Vụ Dân sự, cho biết trong một tuyên bố rằng vụ kiện thể hiện quyết tâm của Bộ trong việc thực thi luật thương mại và buộc những người lách luật chịu trách nhiệm. Theo ông, Bộ sẽ tiếp tục sử dụng các công cụ thực thi để nhà sản xuất và người lao động Mỹ được cạnh tranh trong môi trường công bằng.

Trung chuyển qua Malaysia, sử dụng công ty vỏ bọc để nhập hàng

Uni-Tile đứng tên nhà nhập khẩu cho khoảng 372 lô hàng. Đơn kiện cáo buộc bị đơn đưa hàng sản xuất tại Trung Quốc sang Malaysia trung chuyển, rồi khai Malaysia là nước xuất xứ và ghi các công ty Malaysia là nhà sản xuất.

CBP đã kiểm tra các địa chỉ đăng ký của những công ty này tại Malaysia nhưng không phát hiện hoạt động sản xuất nào.

Bị đơn còn bị cáo buộc khai thấp giá trị hàng, hoặc khai sản phẩm thạch anh thành đá granite, đá nhân tạo và những mặt hàng khác không chịu thuế chống bán phá giá.

Tháng 3/2022, CBP chính thức mở cuộc điều tra theo Đạo luật Thực thi và Bảo vệ (EAPA). Đơn kiện nêu rằng sau đó, các bị đơn không còn đứng tên Uni-Tile mà chuyển sang sử dụng nhiều công ty vỏ bọc làm nhà nhập khẩu cho khoảng 130 lô hàng.

Các công ty vỏ bọc này đăng ký tại bang Colorado và California, một số dùng danh tính bị đánh cắp của người khác. Khi kiểm tra container, CBP thấy trên thùng hàng ghi địa chỉ của Uni-Tile tại thành phố Hayward. Mẫu đá CBP gửi đi xét nghiệm có thành phần chính là thạch anh.

CBP đã gửi thông báo về mức phạt dự kiến ngày 18/12/2025, sau đó gửi thông báo phạt chính thức kèm yêu cầu nộp bổ sung thuế ngày 25/2/2026. Theo đơn kiện, đến nay các bị đơn vẫn chưa nộp khoản tiền nào.

Công ty bảo lãnh đã thanh toán tổng cộng 370.000 USD thay cho các bị đơn, nên khoản tiền này đã được khấu trừ khỏi số thuế mà Bộ Tư pháp yêu cầu truy thu.

Tiền phạt gian lận được tính bằng giá trị của số hàng liên quan tại thị trường Mỹ, cũng là mức trần luật cho phép. Nếu tòa không xác định có hành vi gian lận, Bộ Tư pháp đề nghị phương án xử lý thay thế, theo đó các bị đơn có thể bị xác định vi phạm do sơ suất nghiêm trọng hoặc sơ suất thông thường, với mức thuế truy thu và tiền phạt thấp hơn. Bộ đã yêu cầu xét xử có bồi thẩm đoàn.

Bộ Tư pháp nhấn mạnh nội dung đơn kiện chỉ là cáo buộc, tòa chưa xác định bị đơn phải chịu trách nhiệm.

Vụ án hình sự chưa kết thúc

Ông Pan cũng bị truy tố trong vụ án hình sự liên quan đến vụ việc này. Ngày 18/12/2025, Văn phòng Công tố Liên bang khu vực Bắc California thông báo một đại bồi thẩm đoàn liên bang đã ra cáo trạng truy tố ông Pan, Uni-Tile và công ty liên kết Uni-Stone & Cabinet.

Cùng bị truy tố trong vụ này còn có ông Hua Liang Xie, người phụ trách một hãng khai thuê hải quan; ông Jinhua Wang, sống tại Trung Quốc; và công ty logistics Shenzhen Top & Profit International Forwarding ở Thâm Quyến, nơi ông Wang làm quản lý.

Họ bị truy tố với các cáo buộc âm mưu, gian lận qua phương tiện điện tử, buôn lậu và nhập khẩu hàng hóa bằng cách khai báo gian dối. Riêng ông Pan và hai công ty còn bị thêm tội rửa tiền quốc tế.

Trong vụ án hình sự, công tố viên cáo buộc các bị cáo đã trốn hơn 109,8 triệu USD tiền thuế trên khoảng 520 lô hàng.

Cáo trạng nêu ví dụ một lô gạch men xuất từ Thanh Đảo vào tháng 2/2021 và trung chuyển qua Malaysia. Khi khai báo, lô hàng này chỉ nộp 2.853,99 USD tiền thuế. Nếu khai báo đúng xuất xứ Trung Quốc, lô hàng này sẽ phải chịu tổng cộng 227.296,74 USD tiền thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp.

Theo đơn kiện dân sự, tính đến cuối tháng 9, vụ án hình sự vẫn chưa kết thúc. Các bị cáo được coi là vô tội cho đến khi được chứng minh có tội.

Gạch men Trung Quốc chịu thuế suất gộp 689,50%

Bộ Thương mại Mỹ có thể áp thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp lên một số hàng nhập khẩu nhất định. Thuế chống bán phá giá nhắm vào hàng hóa được bán tại Mỹ với giá thấp hơn giá trị thông thường. Thuế chống trợ cấp nhắm vào hàng được chính phủ nước ngoài trợ cấp lớn nên có thể bán giá rẻ.

Khi được áp dụng đồng thời, tổng mức của hai loại thuế này được gọi là “thuế suất gộp”. Văn bản của Bộ Tư pháp cho thấy gạch men sản xuất tại Trung Quốc chịu thuế suất gộp 689,50% từ năm 2020.