Các nhà bán lẻ New York triển khai công nghệ nhận diện khuôn mặt
- Bình Minh
- •
Gần đây, chuỗi siêu thị Wegmans đã mở rộng việc sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt tại thành phố New York nhằm ngăn chặn trộm cắp, làm dấy lên mối quan ngại lớn của dư luận về quyền riêng tư của người tiêu dùng.
Các nhà bán lẻ thường duy trì danh sách theo dõi những người từng bị nghi ngờ hoặc bắt quả tang trộm cắp. Phần mềm nhận diện khuôn mặt sẽ tự động phát cảnh báo cho nhân viên khi một cá nhân trong danh sách này bước vào cửa hàng.
Nhiều nhà bán lẻ lớn tại Mỹ hiện triển khai công nghệ nhận diện khuôn mặt, và hầu hết không yêu cầu sự đồng ý trực tiếp của khách hàng.
Khoảng trống pháp lí này khiến công chúng khó có thể biết chính xác doanh nghiệp tư nhân đang sử dụng những công nghệ như quét khuôn mặt của khách hàng với mục đích gì và ở quy mô ra sao.
Theo điều tra của trang tin Gothamist, Wegmans không phải là nhà bán lẻ duy nhất áp dụng công nghệ này. Nhận diện khuôn mặt và các công nghệ thu thập dữ liệu sinh trắc học đang âm thầm lan rộng trong ngành bán lẻ ở New York, trong khi hệ thống giám sát và quản lý liên quan rõ ràng không theo kịp sự phát triển của công nghệ.
Nhìn chung, các chuyên gia, nhà lập pháp và người tiêu dùng đều lo ngại rằng việc doanh nghiệp thu thập ồ ạt dữ liệu khuôn mặt của khách hàng trong bối cảnh thiếu các quy định nghiêm ngặt có thể dẫn đến rủi ro lâu dài về quyền riêng tư và rò rỉ dữ liệu.
Một số chuyên gia chỉ ra rằng hiện nay các quy định liên quan còn rất hạn chế, các cửa hàng nên thông báo rõ ràng cho khách hàng biết liệu họ có sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt hay không, đồng thời phải giới hạn thời gian lưu trữ dữ liệu.
Công nghệ nhận diện khuôn mặt sử dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích đặc điểm khuôn mặt con người và đối chiếu với các cơ sở dữ liệu sẵn có. Công nghệ này ngày càng phổ biến trong ngành bán lẻ trên toàn nước Mỹ, nhưng đối với người tiêu dùng bình thường thì thường thiếu tính minh bạch.
Gothamist đã gửi câu hỏi đến 50 nhà bán lẻ lớn về việc các cửa hàng của họ tại New York có sử dụng công nghệ này hay không, đa số không phản hồi. Tuy nhiên, CVS, Target, Stop & Shop, Burlington, Marshalls, TJ Maxx và HomeGoods cho biết họ không sử dụng công nghệ này. Trong khi đó, chuỗi cửa hàng Macy’s xác nhận rằng một số cửa hàng của họ đang sử dụng hệ thống nhận diện khuôn mặt.
Năm 2021, thành phố New York đã thông qua luật yêu cầu các doanh nghiệp thu thập dữ liệu sinh trắc học của khách hàng phải dán thông báo công khai, đồng thời không được bán hoặc trục lợi từ các dữ liệu này.
Tuy nhiên, Sở Bảo vệ Người tiêu dùng và Lao động thành phố (DCWP) thừa nhận rằng nếu doanh nghiệp không tuân thủ, chính quyền thiếu cơ chế cưỡng chế thực thi trực tiếp, thì chỉ có thể để người tiêu dùng tự khởi kiện.
Trong khi đó, nhiều người tiêu dùng hoàn toàn không biết rằng các cửa hàng họ thường xuyên mua sắm đang sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt. Một số siêu thị dán thông báo trên giỏ hàng, nhưng phần lớn khách hàng chưa từng để ý đến.
Những người vận động bảo vệ quyền riêng tư chỉ ra rằng, ngay cả khi doanh nghiệp đã công bố theo đúng luật, thì một khi dữ liệu khuôn mặt và các dữ liệu sinh trắc học khác của khách hàng bị rò rỉ, hậu quả sẽ nghiêm trọng hơn nhiều so với việc lộ thông tin thẻ tín dụng. Thẻ tín dụng bị lộ có thể đổi thẻ khác, nhưng dữ liệu quét khuôn mặt bị lộ thì không thể đổi một khuôn mặt mới.
Các nhà bán lẻ và công ty an ninh cho rằng công nghệ nhận diện khuôn mặt giúp ngăn ngừa trộm cắp và các vụ việc bạo lực. Tuy nhiên, giới học giả cảnh báo rằng các thuật toán có thể tồn tại thiên lệch chủng tộc, dẫn đến nhận diện sai và các xung đột không cần thiết. Trên thực tế, chỉ cần dựa vào camera giám sát truyền thống và phân tích sau sự việc cũng có thể đạt được hiệu quả tương tự.
Sở Cảnh sát thành phố New York cho biết, trong các vụ trộm cắp bán lẻ xảy ra trên toàn thành phố, nhận diện khuôn mặt chỉ được sử dụng như một manh mối điều tra, không thể là căn cứ duy nhất để bắt giữ.
Bang California và Illinois hiện đang đi đầu trong lĩnh vực lập pháp về sinh trắc học, trong khi cho đến nay nước Mỹ vẫn chưa có luật bảo vệ quyền riêng tư dữ liệu mang tính toàn quốc.
Các tổ chức dân quyền và một số nghị sĩ kêu gọi tăng cường giám sát. Gần đây, nghị sĩ Hạ viện bang New York Linda Rosenthal tái khẳng định đề xuất của mình, yêu cầu các nhà bán lẻ phải thông báo rõ ràng hơn và tăng cường bảo vệ quyền riêng tư khi sử dụng công nghệ theo dõi hoặc nhận diện sinh trắc học.
Bà nhấn mạnh: “Mọi người không nên bị buộc phải giao nộp dữ liệu sinh trắc học chỉ để đi mua thực phẩm.”
Theo Jeramie Scott, Cố vấn cấp cao của Trung tâm Thông tin Bảo mật Điện tử, công nghệ nhận diện khuôn mặt hiện nay đang được triển khai trong bối cảnh thiếu cơ chế giám sát và minh bạch đầy đủ, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ thiên vị, làm dấy lên nhiều lo ngại về quyền riêng tư và quyền dân sự của người tiêu dùng.
Xem thêm
Từ khóa nhận diện khuôn mặt
