Hạ viện Mỹ: Các mạng lưới lừa đảo xuyên quốc gia có liên hệ với ĐCSTQ
- Trần Đình
- •
Hạ viện Mỹ vừa công bố một báo cáo điều tra lớn, kèm theo điều trần, vạch rõ một “hệ sinh thái tội phạm” xuyên quốc gia gắn với Trung Quốc đang vận hành các trung tâm lừa đảo tại Đông Nam Á ở quy mô công nghiệp, gây thiệt hại ít nhất 10 tỷ USD mỗi năm cho người Mỹ và ngày càng trở thành một thách thức đối với an ninh quốc gia.
Một “hệ sinh thái” chứ không phải âm mưu đơn lẻ
Trong phiên điều trần ngày 19/5, Chủ tịch Ủy ban Đặc biệt về Cạnh tranh Chiến lược với Trung Quốc, dân biểu John Moolenaar, nhấn mạnh đây không phải là một âm mưu duy nhất do Bắc Kinh “tập trung chỉ huy”, mà là một hệ sinh thái phân tán, kết hợp lừa đảo, buôn người, tội phạm mạng và tài chính phi pháp. Báo cáo cho thấy việc Trung Quốc “trấn áp” cờ bạc và lừa đảo trong nước lại đẩy tội phạm sang những nước có giám sát lỏng lẻo như Campuchia, Myanmar, nơi chúng dựa vào tham nhũng, khoảng trống quản trị và bảo kê chính trị để phình to.
“Không thể đơn giản hóa vấn đề này vào một nhãn duy nhất,” ông Moolenaar nói, đồng thời cảnh báo những vụ bắt giữ lẻ tẻ hay các lệnh trừng phạt riêng rẽ “không thể tự mình giải quyết vấn đề”. Ông kêu gọi Quốc hội “phải có phản ứng khẩn cấp và có hệ thống”. Dân biểu Dân chủ Ro Khanna, ủy viên cao cấp của phe Dân chủ trong ủy ban, nói cuộc điều tra nhằm “lên tiếng thay mặt cho hàng triệu người Mỹ đã mất hàng chục tỷ USD vào những vụ lừa đảo này”.
Theo ước tính của Bộ Tài chính Mỹ, riêng trong năm 2024, người Mỹ đã mất ít nhất 10 tỷ USD vào các trung tâm lừa đảo đặt tại Đông Nam Á – tăng 66% so với năm trước.
Doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc xây hạ tầng cho “trung tâm lừa đảo”
Báo cáo đưa ra bằng chứng chi tiết cho thấy doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc trực tiếp tham gia xây dựng cơ sở hạ tầng cho các “thành phố lừa đảo”. Cụ thể, Tập đoàn Xây dựng Trung Quốc (CSCEC) – thông qua công ty con nòng cốt là Cục Công trình Xây dựng số 4 Trung Quốc (China State Construction Fourth Engineering Division) – đã ký hợp đồng với tập đoàn Prince Group để xây hàng loạt dự án lớn tại Campuchia, trong đó có trụ sở Prince ở Phnom Penh và tòa “Prince IT Tower” tại Sihanoukville.
Điều tra của ủy ban cho thấy tòa “IT Tower” này đã được chuyển đổi thành một “đại bản doanh lừa đảo” ở quy mô công nghiệp, chuyên nhắm vào nạn nhân tại Mỹ và các nước khác qua các chiến dịch lừa đảo trực tuyến, nơi tình trạng cưỡng bức lao động phổ biến trong nội bộ. Ông Moolenaar nhấn mạnh đây là lần đầu tiên có bằng chứng công khai cho thấy “một doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc trực tiếp ký hợp đồng với một tổ chức tội phạm để xây dựng các khu hợp chất lừa đảo quy mô lớn ở Đông Nam Á”.
Báo cáo cho hay Chủ tịch Prince Group, doanh nhân gốc Hoa Trần Chí (Chen Zhi), từng liên quan đến các vụ gian lận trò chơi trực tuyến và cờ bạc trên mạng ở Trung Quốc, thu lợi bất chính lớn và vướng nhiều rủi ro pháp lý. Từ giữa thập niên 2010, ông ta vướng vào hàng loạt vụ kiện dân sự–thương mại liên quan đến hợp đồng, nợ nần và trách nhiệm bồi thường, nhưng Cục Công trình Xây dựng số 4 Trung Quốc vẫn ký hợp đồng với Prince năm 2018.
Điều mỉa mai là, những dự án mà doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc xây cho Prince Group từng được tuyên truyền là “thành tựu của Vành đai và Con đường” và “Con đường tơ lụa trên biển”, thậm chí còn giành giải thưởng xây dựng cao nhất của ngành xây dựng Trung Quốc – giải “Lỗ Ban”. Báo cáo chỉ ra, kiểu hợp tác này giúp trao cho một hệ sinh thái tội phạm có rủi ro cao một lớp vỏ hợp pháp, khiến các cảnh báo sớm và cơ chế rà soát khó phát huy tác dụng.
Prince Group bị Mỹ và Anh coi là một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia, điều hành ít nhất 10 khu “công viên lừa đảo” tại Campuchia, kết hợp lừa đảo trực tuyến, buôn người và rửa tiền quy mô lớn. “Không có gì phải nghi ngờ, Bắc Kinh hoàn toàn có năng lực hành động để đưa những kẻ điều hành các trung tâm lừa đảo này ra trước công lý – họ chỉ đơn giản là lựa chọn không làm vậy,” ông Moolenaar nói.
Nạn nhân kép của “đại dịch lừa đảo”
Trong phiên điều trần, cựu công tố viên Erin West – người sáng lập Operation Shamrock – mô tả cuộc khủng hoảng này là một “đại dịch lừa đảo” (scamdemic). Bà cảnh báo một làn sóng “cướp bóc tài chính trên quy mô lớn” đang lan qua các hộ gia đình Mỹ, phá hủy tiền tiết kiệm và lương hưu của cả một thế hệ.
“Chúng ta không còn nói về vài vụ lừa đảo lẻ tẻ, mà là về một nền kinh tế tội phạm toàn cầu vận hành theo quy mô công nghiệp,” bà West nhấn mạnh. Bà từng nhiều lần cảnh báo các băng nhóm tội phạm gốc Trung Quốc đã và đang “lấy đi tài sản của cả một thế hệ người Mỹ”.
Bà West đặc biệt nói đến khái niệm “nạn nhân kép”: một mặt là người dân Mỹ bị rút sạch tài khoản, mất nhà cửa, quỹ hưu trí; mặt khác là những lao động từ khắp châu Á bị lừa tuyển dụng rồi bị giam giữ, đánh đập, ép phải thực hiện lừa đảo dưới bạo lực và đe dọa. Bà kể trường hợp một cựu binh Mỹ tại Massachusetts tên Chris bị lừa mất 90% tiền hưu, và cho biết tài khoản Instagram giả mạo dùng để lừa anh ta vẫn hoạt động dù nạn nhân đã nhiều lần báo cáo vi phạm. Bà chỉ trích Meta vì không ngăn chặn hiệu quả các tài khoản lừa đảo và liên tục kết luận rằng “không vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng”.
Nguy cơ an ninh quốc gia và hệ lụy địa–chính trị
Báo cáo nhấn mạnh các mạng lưới tội phạm này đang làm xói mòn thể chế chính trị ở các nước đối tác tại Ấn Độ Dương–Thái Bình Dương, qua đó làm suy yếu khả năng hợp tác với Mỹ. Ở những nước nơi các trung tâm lừa đảo bám rễ, tội phạm Trung Quốc có thể mua chuộc và lũng đoạn cơ sở hạ tầng trọng yếu, giới tinh hoa chính trị và các thiết chế địa phương, khiến chính quyền bản địa khó tăng cường hợp tác với Washington để cùng đối phó tham vọng bành trướng của Bắc Kinh.
Với trường hợp Campuchia, báo cáo cho rằng “nền kinh tế lừa đảo” đã khiến cấu trúc chính trị–kinh tế nước này ngày càng gắn chặt vào các mạng lưới tài chính mờ ám liên quan đến Trung Quốc. Dòng tiền đen và xám, thông qua các cơ chế bảo kê tiếp tục chảy vào tầng lớp lãnh đạo, trong khi các hình thức tiếp cận truyền thống của Mỹ – như viện trợ có điều kiện, dự án xây dựng và ưu đãi ngoại giao – ngày càng mất sức hút.
Báo cáo cũng cảnh báo về các đảo quốc Thái Bình Dương có vị trí chiến lược như Palau hay Solomon. Ở đây, năng lực quản trị và chống rửa tiền còn yếu, dòng vốn không minh bạch và mạng lưới công ty vỏ bọc có thể tạo ra những “vùng mù” giám sát. Dù chưa xuất hiện một hệ sinh thái lừa đảo trưởng thành như ở Campuchia, ngay cả những điểm tập kết sơ khai, kênh tài chính bất hợp pháp hay dòng đầu tư mờ ám cũng đủ để tác động đến mối quan hệ quốc phòng của các nước này với Mỹ.
Ngoài ra, Bắc Kinh nhiều lần lấy danh nghĩa “hợp tác chống lừa đảo” để thúc đẩy các hoạt động thực thi pháp luật chung, qua đó mở rộng dấu chân an ninh ở nước ngoài và gia tăng ảnh hưởng đối với lực lượng cảnh sát, cơ quan di trú và hạ tầng kỹ thuật số tại các nước sở tại.
Khuyến nghị: luật hóa, lập cơ chế liên ngành và bồi thường nạn nhân
Để đối phó hiệu quả với mối đe dọa toàn cầu này, Ủy ban kêu gọi Hạ viện sớm thông qua “Dự luật Làm tan rã tập đoàn lừa đảo nước ngoài” (Dismantle Foreign Scam Syndicates Act, (H.R. 5490) do Dân biểu Jefferson Shrieve khởi xướng, vốn đã được Ủy ban Đối ngoại Hạ viện thông qua nhất trí hồi tháng 9 năm ngoái, và kết hợp với “Dự luật Truy cứu trách nhiệm và Huy động để Chống gian lận trong khu công nghiệp” (SCAM Act) do Thượng viện đã thông qua, nhằm hình thành nền tảng pháp lý liên bang thống nhất.
Dự luật đề xuất thành lập một nhóm công tác liên ngành do Bộ Ngoại giao đứng đầu, phối hợp Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính, Bộ An ninh Nội địa, FBI, cộng đồng tình báo cùng các đại sứ quán Mỹ ở nước ngoài. Nhóm này sẽ có nhiệm vụ theo dõi các khu “công viên lừa đảo”, mạng lưới bảo kê, kênh rửa tiền, quan chức nước ngoài liên quan và các tuyến tuyển mộ nạn nhân, đồng thời ngăn chặn tội phạm di chuyển sang những nước có giám sát yếu hơn khi bị gây sức ép.
Về mặt thực thi, “Đội đặc nhiệm Trấn áp Trung tâm lừa đảo” (Scam Center Strike Force) do Bộ Tư pháp phối hợp chỉ đạo, trong đó Công tố viên liên bang Jeanine Pirro giữ vai trò nổi bật, đã đạt được những kết quả cụ thể. Gần đây, lực lượng này đã truy tố hai công dân Trung Quốc điều hành một khu lừa đảo tiền mã hóa tại Myanmar và thu giữ hơn 700 triệu USD tài sản tiền mã hóa.
Đáng chú ý nhất là chiến dịch ngày 14/10/2025 nhằm vào Prince Group và Chủ tịch Chen Zhi, trong đó Bộ Tư pháp Mỹ công bố vụ tịch thu dân sự lớn nhất trong lịch sử cơ quan này: 127.271 Bitcoin, trị giá khoảng 15 tỷ USD, được cho là lợi nhuận và công cụ phạm tội trong các phi vụ lừa đảo và rửa tiền của Prince Group. Số Bitcoin này từng được cất giữ trong các ví tiền mã hóa “không lưu ký”, và nay đã thuộc quyền quản lý của Chính phủ Mỹ.
Tại phiên điều trần, nghị sĩ và nhân chứng nhấn mạnh nếu số tài sản này có thể được pháp luật cho phép hoàn trả nạn nhân, nó “sẽ đủ sức thay đổi số phận của rất nhiều vụ việc” và nên ưu tiên dùng để bồi thường cho những người Mỹ đã mất quỹ hưu trí và tài sản gia đình vì các vụ lừa đảo. Các chuyên gia cũng kêu gọi thể chế hóa và luật hóa các đội đặc nhiệm hiện nay, để bảo đảm công tác bảo vệ người Mỹ không bị gián đoạn mỗi khi có thay đổi chính quyền hoặc nhân sự.
Xem thêm
Từ khóa lừa đảo xuyên quốc gia lừa đảo xuyên biên giới
