Mỹ sửa đổi hướng dẫn thực thi di trú, tăng quyền rà soát và giam giữ người tị nạn

Điền Tịnh Tâm
•
Thứ Sáu, 20/02/2026

Gần đây, chính quyền Trump đã thông qua một bản ghi nhớ nội bộ, mở rộng quyền hạn của Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) trong việc giam giữ một số người đã được cấp quy chế tị nạn. Sự điều chỉnh chính sách này do Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ (DHS) ban hành và được tiết lộ trong các tài liệu tố tụng liên quan tại tòa án liên bang.

Cơ quan Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ và cờ Hoa Kỳ. (Nguồn ảnh: danielfela/Shutterstock)

Theo Reuters và The Washington Post đưa tin ngày 19/2, hướng dẫn mới này đã thay đổi cách thực thi tương đối nới lỏng trong hơn 10 năm qua ở giai đoạn chuyển đổi quy chế tị nạn.

Theo luật pháp hiện hành của Hoa Kỳ, những người được cấp quy chế tị nạn sau khi cư trú tại Mỹ đủ 1 năm có thể nộp đơn xin điều chỉnh sang diện thường trú nhân hợp pháp (người sở hữu thẻ xanh).

Trước đây, chính sách thường cho phép người tị nạn tiếp tục sinh sống trong cộng đồng trong thời gian chờ hoàn tất thủ tục chuyển đổi, và không bị giam giữ chỉ vì việc nộp đơn bị chậm trễ. Nguyên tắc hướng dẫn thực thi ban hành năm 2010 nêu rõ rằng việc người tị nạn chưa kịp hoàn tất điều chỉnh quy chế không nên là lý do để giam giữ hoặc khởi động thủ tục trục xuất.

Tuy nhiên, bản ghi nhớ mới do Bộ An ninh Nội địa ban hành đã sửa đổi cách làm này. Chính sách mới quy định rằng người tị nạn sau khi nhập cảnh đủ 1 năm, nếu chưa hoàn tất thủ tục điều chỉnh sang diện thường trú, có thể bị yêu cầu tiếp nhận tái thẩm tra của chính phủ.

Bản ghi nhớ nêu rõ những người tị nạn chưa điều chỉnh quy chế phải trải qua vòng rà soát thứ hai “được Quốc hội ủy quyền”, nhằm sàng lọc các rủi ro liên quan đến an toàn công cộng, gian lận và an ninh quốc gia; trong quá trình này, nhân viên thực thi di trú có thể áp dụng biện pháp giam giữ.

Trong các tài liệu nộp lên tòa án, chính phủ cho biết biện pháp này nhằm bảo đảm tất cả những người nhập cảnh đều được rà soát an ninh một cách thống nhất và nhất quán trong giai đoạn chuyển đổi quy chế, đồng thời nhấn mạnh điều này nhằm bảo vệ an toàn công cộng và tính toàn vẹn của hệ thống di trú.

Bài báo cho biết các tài liệu của chính phủ không nêu rõ thời hạn tối đa của việc giam giữ, cũng không trình bày cụ thể trong trường hợp nào có thể được miễn giam giữ. Những chi tiết trên có thể sẽ được làm rõ thêm trong quá trình triển khai sau này.

Ngoài giờ làm việc thông thường, Bộ An ninh Nội địa Hoa Kỳ đã không phản hồi yêu cầu bình luận của truyền thông.

Sự điều chỉnh chính sách này đã làm dấy lên thảo luận ở cấp độ pháp lý. Hiện vấn đề liên quan đang được xét xử tại tòa án liên bang. Tại bang Minnesota, một thẩm phán liên bang đã ban hành lệnh hạn chế tạm thời đối với một số biện pháp liên quan đến việc giam giữ người tị nạn, yêu cầu tạm dừng thực hiện trong khi chờ xét xử tiếp theo.

Tại phiên điều trần, thẩm phán cho rằng việc liệu các biện pháp này có phù hợp với thẩm quyền pháp lý hay không vẫn cần được làm rõ. Phán quyết cuối cùng của vụ án có thể ảnh hưởng đến việc triển khai chính sách trên phạm vi toàn quốc.

Trong bối cảnh rộng hơn, kể từ khi trở lại nắm quyền, chính quyền Trump đã liên tục tăng cường các biện pháp thực thi di trú.

Theo Reuters, số người bị giam giữ trong hệ thống của ICE hiện đã tăng so với trước đây. Chính phủ cho biết mục tiêu cốt lõi là tăng cường rà soát và đảm bảo tính nhất quán trong thực thi. Trong khi đó, một số tổ chức bảo vệ quyền lợi di dân bày tỏ lo ngại rằng thay đổi chính sách có thể tạo ra sự bất định đối với những người tị nạn đang trong giai đoạn chuyển đổi quy chế.

Các nhà phân tích cho rằng việc điều chỉnh chính sách lần này không chỉ liên quan đến thay đổi quyền hạn thực thi, mà còn phản ánh sự chuyển hướng trong quan điểm quản lý di trú của chính phủ liên bang.

Trong những tuần tới, phán quyết của tòa án liên bang cùng với việc công bố các quy định thực thi chi tiết và khả năng phát sinh thêm các thách thức pháp lý sẽ quyết định liệu chính sách này có được triển khai đầy đủ hay không, cũng như phạm vi tác động thực tế đối với cộng đồng người tị nạn.