Tổng thống Israel giao cho ông Eisenkot, đối thủ của ông Netanyahu, nhiệm vụ lập chính phủ mới

Tổng thống Israel Isaac Herzog hôm thứ Bảy (7/11) chỉ định ông Gadi Eisenkot, đối thủ chính trị đáng gờm nhất của Thủ tướng Benjamin Netanyahu, là người đầu tiên được giao nhiệm vụ thành lập chính phủ sau cuộc bầu cử không phân định được bên chiến thắng.

“Tổng thống Herzog đã mời ông Gadi Eisenkot đến Dinh Tổng thống, nơi ông sẽ được giao nhiệm vụ lập chính phủ vào ngày mai,” người phát ngôn của ông Herzog nói, kênh France 24 đưa tin.

Ở Israel, tổng thống chủ yếu giữ vai trò nghi lễ, trong đó có việc chọn người được giao lập liên minh cầm quyền sau mỗi cuộc bầu cử.

Đài ABC của Úc cho biết quyết định được đưa ra vài ngày sau khi ông Herzog gặp đại diện của từng đảng giành ghế trong Quốc hội (Knesset) khóa mới và hỏi họ muốn đề cử ai. Phần lớn các đảng đề cử ông Eisenkot, lãnh đạo đảng trung hữu Yashar. Dù vậy, ông Herzog nói sẽ dành thời gian cuối tuần để cân nhắc, vì lo ngại một số đảng còn kịch liệt phản đối việc hợp tác với nhau.

Lễ giao nhiệm vụ chính thức dự kiến diễn ra tại dinh của ông Herzog lúc 17h Chủ nhật (8/11) theo giờ địa phương, tức 22h giờ Việt Nam. Từ lúc đó, ông Eisenkot có 28 ngày để lập liên minh cầm quyền.

Chưa khối nào có đủ 61 ghế

Trong cuộc bầu cử Quốc hội hôm 27/10, đảng Likud của ông Netanyahu giành nhiều ghế nhất với 27 ghế, trong khi đảng Yashar của ông Eisenkot đứng thứ hai với 21 ghế. Likud cùng các đồng minh có 53 ghế, các đảng đối lập giành tổng cộng 48 ghế, còn các đảng đại diện cho người Israel gốc Ả Rập có 19 ghế, mức cao kỷ lục. Để thành lập chính phủ, một đảng hoặc liên minh phải nhận được sự ủng hộ của ít nhất 61 trong tổng số 120 nghị sĩ.

Vai trò của các đảng Ả Rập đang trở thành tâm điểm tranh luận. Theo ABC, đảng Likud và các đảng cánh hữu khác cáo buộc các đảng Ả Rập đánh cắp cuộc bầu cử, trong bối cảnh xuất hiện các cáo buộc về sự can thiệp của nước ngoài.

Nếu không có sự ủng hộ của hai đảng Ả Rập là liên danh Joint List và Danh sách Ả Rập Thống nhất (Ra’am), ông Eisenkot sẽ phải tìm cách thuyết phục các đảng Do Thái Chính thống cực đoan, vốn từng tham gia liên minh của ông Netanyahu, đứng về phía mình.

Ông Netanyahu, thủ tướng tại vị lâu nhất trong lịch sử Israel, đang nỗ lực giữ chức sau khi liên minh dân tộc chủ nghĩa – tôn giáo của ông mất thế đa số, dù vẫn là khối lớn nhất trong Quốc hội. Trong khi đó, khối chống ông Netanyahu do ông Eisenkot dẫn dắt đã từ chối liên minh với các đảng Ả Rập, dù sự ủng hộ của họ có thể giúp khối này giành đa số, theo France 24. Tuy nhiên, lãnh đạo các đảng Ả Rập vẫn đề cử ông Eisenkot trong các cuộc tham vấn kéo dài với Tổng thống.

Theo France 24, các cuộc đàm phán dự kiến kéo dài nhiều tuần sau khi ông Eisenkot nhận nhiệm vụ. Các hướng ông có thể đi để lên nắm quyền gồm lập chính phủ thiểu số được các đảng Ả Rập ủng hộ từ bên ngoài, lập liên minh với các đảng Chính thống cực đoan từng bị ông và các đồng minh xa lánh, hoặc lập chính phủ đoàn kết với ông Netanyahu.

Thời hạn 28 ngày này có thể kéo dài thêm hai tuần. Nếu ông Eisenkot thất bại, một ứng viên khác có thể thử lập chính phủ, và nếu người này cũng không thành công, Quốc hội có thể đề cử thêm một người. Cả quá trình có hạn chót khoảng 100 ngày. Nếu không ai thành công, Israel sẽ bầu cử lại.

Ông Netanyahu vẫn giữ chức thủ tướng cho đến khi chính phủ mới nhậm chức, hãng thông tấn nhà nước Nga TASS đưa tin.

Có thể là thủ tướng gốc Mizrahi đầu tiên

Ông Eisenkot, 66 tuổi, là cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel và là con của một gia đình nhập cư từ Morocco. France 24 cho biết nếu lên nắm quyền, ông sẽ là thủ tướng đầu tiên của Israel xuất thân từ cộng đồng Mizrahi, tức người Do Thái có gốc gác ở Trung Đông và Bắc Phi.

Vốn kín tiếng và ít xuất hiện trên truyền thông, ông mới bước vào chính trường từ năm 2022. Sau vụ Hamas tấn công Israel ngày 7/10/2023, ông tham gia nội các thời chiến của ông Netanyahu một thời gian ngắn rồi trở lại phe đối lập.

Ông công khai chỉ trích cách lãnh đạo của ông Netanyahu, kể cả cách điều hành chiến dịch quân sự ở Gaza, và thề sẽ không tham gia chính phủ cùng ông Netanyahu.

Gia đình ông Eisenkot cũng chịu mất mát từ năm 2023: một con trai và hai cháu trai của ông đã thiệt mạng khi chiến đấu ở Gaza.

Xem thêm:

Xem thêm

Văn phòng ông Netanyahu phản hồi tuyên bố của ông Trump chấm dứt viện trợ hàng tỷ USD

Văn phòng ông Netanyahu gọi việc ông Trump tuyên bố chấm dứt viện trợ quân sự cho Israel là bước chuyển “từ viện trợ sang đối tác”.