Ông Rubio: Đàm phán hòa bình Mỹ–Iran đang có tiến triển
- Tom Ozimek
- •
Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Marco Rubio hôm thứ Sáu (22/5) cho biết đã có “tiến triển nhẹ” trong các cuộc đàm phán hòa bình Mỹ–Iran, sau khi Tổng thống Donald Trump vài ngày trước nói rằng các cuộc đàm phán đang tiến đến giai đoạn quyết định và Tehran phải đưa ra “những câu trả lời đúng” nếu không sẽ đối mặt với các cuộc tấn công trở lại.
“Tôi không muốn phóng đại, nhưng đã có một chút tiến triển, và điều đó là tích cực,” ông Rubio nói tại một cuộc họp của các bộ trưởng ngoại giao NATO ở Thụy Điển vào ngày 22/5, vài ngày sau khi Trump cho biết ông tạm hoãn các cuộc không kích Iran để nhường không gian cho các cuộc đàm phán.
“Có một số dấu hiệu tốt,” Rubio nói, đồng thời nhấn mạnh rằng ông không muốn tỏ ra “quá lạc quan” và rằng những diễn biến “trong vài ngày tới” có khả năng sẽ làm rõ hơn tình hình.
Những phát biểu của ông Rubio đưa ra trong bối cảnh các cuộc đàm phán do Pakistan làm trung gian giữa Washington và Tehran vẫn đang tiếp diễn, trong khi lệnh ngừng bắn mong manh đã phần lớn làm ngừng các cuộc giao tranh.
Bộ trưởng Ngoại giao Iran và Bộ trưởng Nội vụ Pakistan đã gặp nhau vào thứ Sáu để thảo luận các đề xuất về một giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, theo các hãng thông tấn nhà nước Iran Tasnim và ISNA đưa tin, với kho dự trữ uranium của Tehran và quyền kiểm soát eo biển Hormuz vẫn là những điểm mấu chốt gây tranh cãi.
Ông Trump trong tuần đã đăng trên mạng xã hội rằng các lãnh đạo từ Qatar, Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã thúc giục ông hoãn các cuộc tái tấn công Iran vì các nhà đàm phán tin rằng “một thỏa thuận sẽ được thực hiện”.
Ông sau đó nói với các phóng viên tại Căn cứ Liên hợp Andrews rằng tình hình vẫn còn bấp bênh và có thể leo thang nhanh chóng nếu Iran không đồng ý với các yêu cầu quan trọng của Mỹ, đặc biệt là liên quan đến vũ khí hạt nhân.
“Tin tôi đi, nếu chúng ta không nhận được câu trả lời đúng, mọi chuyện sẽ xảy ra rất nhanh. Chúng tôi đều sẵn sàng hành động,” ông Trump nói, đồng thời thêm rằng “chúng ta đang ở giai đoạn cuối” của các cuộc đàm phán.
“Hoặc là đạt được thỏa thuận, hoặc chúng ta sẽ làm một số việc hơi nghiêm trọng,” ông Trump nói. “Lý tưởng nhất, tôi muốn thấy ít người thiệt mạng, thay vì nhiều người. Chúng ta có thể thực hiện theo cả hai cách.”
Hậu quả kinh tế gia tăng
Cuộc chiến đã ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế toàn cầu, với giá dầu tăng làm dấy lên lo ngại về lạm phát tràn lan. Khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí thiên nhiên hóa lỏng toàn cầu đi qua eo biển Hormuz trước khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch quân sự vào ngày 28/2, khiến lãnh đạo cấp cao của Iran thiệt mạng và phần lớn lực lượng quân sự bị phá hủy.
Tuy nhiên, Iran dường như vẫn duy trì khả năng tên lửa và máy bay không người lái đáng kể, trong khi đội tàu cao tốc nhỏ của nước này gây trở ngại cho các tàu muốn đi qua Hormuz, làm giao thông qua tuyến đường biển chiến lược gần như tê liệt.
Đại sứ Iran tại Pháp, Mohammad Amin-Nejad, nói với Bloomberg trong một cuộc phỏng vấn ngày 20/5 rằng Iran đang thảo luận với Oman về việc thiết lập một hệ thống phí qua lại lâu dài, nhằm chính thức hóa quyền kiểm soát giao thông tại Hormuz của Iran.
“Iran và Oman phải huy động tất cả nguồn lực để vừa cung cấp dịch vụ an ninh, vừa quản lý giao thông đường biển một cách phù hợp nhất,” ông Amin-Nejad nói. “Điều này sẽ tốn chi phí, và tất nhiên những ai muốn hưởng lợi từ giao thông này cũng phải trả phần của mình.”
Tuần trước, Tehran đã thực hiện các bước để củng cố quyền kiểm soát eo biển Hormuz bằng cách thành lập một cơ quan mới—Cơ quan Eo biển Vịnh Ba Tư—sẽ giám sát giao thông đường biển qua điểm nghẽn này và thu phí.
Khi được hỏi về ý định thu phí tàu thuyền của Iran, ông Trump bác bỏ kế hoạch này và khẳng định giải pháp lâu dài duy nhất là tự do hàng hải.
“Chúng tôi muốn mở, chúng tôi muốn tự do, chúng tôi không muốn phí qua lại,” ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng vào thứ Năm.
Sự bất định về hướng đi của các cuộc đàm phán hòa bình đã đẩy đồng đô la Mỹ lên mức cao nhất trong 6 tuần vào thứ Sáu, trong khi giá dầu tăng khi các nhà đầu tư đánh giá khả năng đạt được bước đột phá.
“Chúng ta đang kết thúc tuần thứ 12, đã 6 tuần kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu,” ông Tony Sycamore, nhà phân tích thị trường tại IG, cho biết. “Tôi thật sự không nghĩ rằng chúng ta đã tiến gần hơn nhiều tới việc giải quyết giữa Mỹ và Iran.”
Người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế dự đoán vào ngày 21/5 rằng nếu eo biển Hormuz vẫn đóng, mùa du lịch hè năm nay có thể kích hoạt một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.
Iran đã trình Mỹ đề xuất mới nhất vào đầu tuần này. Đề xuất bao gồm bồi thường chiến tranh, rút toàn bộ lực lượng Mỹ khỏi các khu vực xung quanh Iran, và quyền làm giàu uranium.
Xem thêm
Từ khóa Iran Marco Rubio đàm phán hạt nhân Mỹ - Iran Israel tấn công Iran Mỹ tấn công Iran
