Phó Tổng thống Hoa Kỳ JD Vance hôm 17/2, sau các cuộc đàm phán do trung gian làm cầu nối giữa Washington và Tehran tại Geneva, cho biết Iran đang phớt lờ các “lằn ranh đỏ” của Washington, chủ yếu liên quan đến chương trình hạt nhân — vấn đề gây tranh cãi trong quan hệ Mỹ–Iran suốt nhiều năm qua.

Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nói trong cuộc phỏng vấn với Fox News. (Ảnh chụp màn hình video)

“Ở một số khía cạnh, cuộc đàm phán diễn ra tốt đẹp; họ đã đồng ý sẽ tiếp tục gặp lại,” ông Vance nói trong cuộc phỏng vấn với Fox News. “Nhưng ở những khía cạnh khác, rất rõ ràng rằng Tổng thống đã đặt ra một số lằn ranh đỏ mà phía Iran hiện vẫn chưa sẵn sàng thừa nhận và xử lý.”

Ông cho biết mục tiêu hàng đầu của Washington là ngăn Iran trở thành một cường quốc hạt nhân, điều mà ông nói sẽ là thảm họa đối với người Mỹ.

“Hoa Kỳ có những lằn ranh đỏ nhất định,” ông Vance nói. “Lợi ích cốt lõi của chúng tôi là không muốn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Chúng tôi không muốn phổ biến vũ khí hạt nhân. Nếu Iran có vũ khí hạt nhân, sẽ có rất nhiều chế độ khác — có nước thân thiện, có nước không thân thiện — sẽ theo đó mà phát triển vũ khí hạt nhân.”

Phó tổng thống nhấn mạnh Washington có “quân đội rất hùng mạnh” và Tổng thống Donald Trump trước đây đã cho thấy sẵn sàng sử dụng sức mạnh này. Tuy nhiên, ông nói ưu tiên của Hoa Kỳ vẫn là giải quyết vấn đề thông qua “đàm phán ngoại giao”, đồng thời gọi nhóm đàm phán Mỹ gồm đặc phái viên Steve Witkoff và con rể Tổng thống Trump là Jared Kushner là “xuất sắc”.

“Tổng thống giữ quyền quyết định khi nào ông cho rằng con đường ngoại giao đã đi đến điểm kết thúc tự nhiên,” ông nói. “Chúng tôi hy vọng sẽ không đến mức đó, nhưng nếu có, đó sẽ là quyết định của Tổng thống.”

Diễn biến liên quan

Phát biểu của ông Vance được đưa ra sau khi Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi — người tham dự đàm phán — nói rằng một số “nguyên tắc chỉ đạo” đã được thiết lập trong quá trình thương lượng.

Theo bản dịch bài đăng Telegram ngày 17/2 của ông, Araghchi cho biết hai nước “đã đạt được sự đồng thuận chung về một bộ nguyên tắc chỉ đạo” và sẽ tiếp tục tiến trình dựa trên các nguyên tắc này.

“Điều này không có nghĩa chúng ta có thể nhanh chóng đạt được thỏa thuận, nhưng ít nhất tiến trình đã bắt đầu,” ông Araghchi nói. “Chúng tôi hy vọng có thể hoàn tất sớm nhất có thể và sẵn sàng dành đủ thời gian cho việc này. Tuy nhiên, khi bước vào soạn thảo văn bản, công việc sẽ trở nên chi tiết và phức tạp hơn.”

Ông cũng nói tiến triển đạt được tại cuộc họp lần này là “tốt” so với trước đó.

Ông Araghchi cho biết Iran vẫn “hoàn toàn sẵn sàng tự vệ trước bất kỳ mối đe dọa hay hành động gây hấn nào”, và hậu quả của những hành động như vậy “sẽ không chỉ giới hạn trong biên giới Iran”.

Các cuộc đàm phán trung gian được tổ chức tại Đại sứ quán Oman ở Geneva, trong đó đại diện quốc gia Ả Rập này gặp riêng các phái đoàn Iran và Hoa Kỳ.

Trước đó, Oman đã tổ chức vòng đàm phán gián tiếp đầu tiên giữa Washington và Tehran tại Muscat hồi đầu tháng, nhưng kết thúc mà không đạt thỏa thuận.

Sau các cuộc đàm phán, căng thẳng quân sự tại Trung Đông tiếp tục leo thang. Hãng thông tấn bán chính thức Fars của Iran đưa tin Iran và Nga sẽ tiến hành tập trận hải quân chung tại Biển Oman và phía bắc Ấn Độ Dương ngày 18/2.

Chuẩn Đô đốc Hải quân Iran Hassan Maqsoudlou, người phát ngôn cuộc tập trận, cho biết mục tiêu chính là tăng cường an ninh hàng hải và thúc đẩy hợp tác bảo đảm tự do hàng hải bền vững, theo Fars.

Các cuộc tập trận này diễn ra sau khi có tin hôm 17/2 rằng một số khu vực trên tuyến xuất khẩu dầu mỏ trọng yếu — eo biển Hormuz — sẽ đóng cửa vài giờ vì “biện pháp an ninh” trong lúc lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo tinh nhuệ của Iran tiến hành diễn tập.

Trước đây, Iran từng đe dọa đóng cửa eo biển này đối với tàu thương mại nếu bị tấn công — động thái có thể làm tê liệt 1/5 lưu lượng dầu mỏ toàn cầu và đẩy giá tăng mạnh.

Một cuộc tập trận khác cũng diễn ra hôm 16/2, mà Hãng thông tấn Cộng hòa Hồi giáo Iran cho biết nhằm kiểm tra năng lực tình báo và tác chiến của Iran tại eo biển Hormuz, Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman.

Động thái này diễn ra sau khi ông Trump ra lệnh điều thêm một tàu sân bay tới khu vực.

Sự gia tăng hiện diện hải quân Mỹ trong khu vực đã khiến lãnh tụ Iran Ali Khamenei lên tiếng trên mạng xã hội.

“Người Mỹ liên tục nói rằng họ đã điều tàu chiến hướng về phía Iran. Dĩ nhiên, tàu chiến là một khí tài quân sự nguy hiểm,” ông viết trên X ngày 17/2. “Tuy nhiên, nguy hiểm hơn con tàu đó là thứ vũ khí có thể đưa con tàu ấy xuống đáy biển.”