Tổng Thư ký NATO Rutte: NATO chuyển dần sang Mỹ chuyển quyền, Châu Âu dẫn dắt nhiều hơn

Thiên Vân
•
Thứ Sáu, 13/02/2026

Tại Hội nghị An ninh Munich 2026, các lãnh đạo châu Âu kêu gọi khôi phục niềm tin xuyên Đại Tây Dương trong bối cảnh quan hệ Mỹ–EU có nhiều căng thẳng. NATO đang chuyển dần sang mô hình “dẫn dắt nhiều hơn bởi châu Âu”, với việc tăng chi tiêu quốc phòng và tiếp nhận thêm vai trò chỉ huy từ Mỹ. Washington vẫn duy trì cam kết với liên minh, nhưng thúc đẩy các nước châu Âu tự lực mạnh hơn về năng lực quân sự và chia sẻ trách nhiệm an ninh.

Tổng Thư ký NATO Mark Rutte phát biểu tại Hội nghị An ninh Munich 2026 (Ảnh: Trích xuất hình ảnh màn hình)

Tại Hội nghị An ninh Munich, Tổng Thư ký NATO Mark Rutte nói rằng NATO sẽ dần trở thành một liên minh “do châu Âu dẫn dắt nhiều hơn”.

Tuy nhiên, ông Rutte cũng nhấn mạnh rằng sự tham gia của Hoa Kỳ vẫn sẽ rất quan trọng, và sự chuyển giao này sẽ diễn ra từng bước và phối hợp với Washington thông qua kế hoạch phòng thủ của NATO.

“Trong những năm tới, chúng ta sẽ ngày càng chứng kiến một NATO do châu Âu dẫn dắt nhiều hơn, nhưng đồng thời Hoa Kỳ vẫn hoàn toàn gắn bó chặt chẽ trong tổ chức. Chúng ta sẽ thực hiện điều này từng bước một, phối hợp chặt chẽ với Hoa Kỳ, dựa trên quy trình hoạch định quốc phòng mà chúng ta đang có,” Tổng Thư ký NATO Mark Rutte nói với các phóng viên bên lề Hội nghị An ninh Munich.

Đây được xem là một phản ứng đối với nhu cầu châu Âu có trách nhiệm lớn hơn trong việc tự bảo đảm an ninh trước các mối đe dọa như Nga.

Phía Mỹ cũng thúc đẩy châu Âu tăng năng lực chiến đấu

Ông Elbridge Colby, quan chức cấp cao Lầu Năm Góc, nói với Bộ trưởng Quốc phòng NATO rằng châu Âu phải nâng cấp năng lực chiến đấu thực tế trước mối đe dọa từ Nga, thay vì chỉ nói tới ý định. Ông Colby nhấn mạnh Mỹ sẽ giảm lực lượng thông thường tại châu Âu, nhưng vẫn cam kết với NATO.

“Điều đó có nghĩa là ưu tiên hiệu quả tác chiến hơn là sự trì trệ mang tính quan liêu và ràng buộc pháp lý. Điều đó cũng có nghĩa là phải đưa ra những lựa chọn khó khăn về cơ cấu lực lượng, mức độ sẵn sàng chiến đấu, kho dự trữ và năng lực công nghiệp – những lựa chọn phản ánh thực tế của xung đột hiện đại thay vì bị chi phối bởi chính trị thời bình. Tin tốt là liên minh này luôn tìm được con đường phía trước, luôn có thể đoàn kết lại với nhau và tập trung trở lại vào mục tiêu bao trùm của chúng ta, đó là bảo đảm an toàn cho 1 tỷ người,” ông Elbridge Colby nói với các đồng minh NATO hôm thứ Năm (12/2).

Phân chia lại vai trò chỉ huy trong NATO

Mỹ sẽ bàn giao quyền lãnh đạo hai bộ chỉ huy lớn trong NATO ở Naples (Ý) và Norfolk (Virginia) cho các sĩ quan châu Âu — một phần trong nỗ lực đẩy châu Âu “gánh trách nhiệm lớn hơn”. Mỹ vẫn giữ ba bộ chỉ huy then chốt khác.

Khi được hỏi về những thay đổi dự kiến, một quan chức NATO cho biết:

“Các đồng minh đã nhất trí về một sự phân bổ mới trách nhiệm của các sĩ quan cấp cao trong Cơ cấu Chỉ huy NATO, theo đó các đồng minh châu Âu, bao gồm cả những thành viên mới nhất của NATO, sẽ đảm nhiệm vai trò nổi bật hơn trong bộ máy lãnh đạo quân sự của Liên minh.”

Tăng cường vai trò châu Âu nhưng vẫn duy trì liên minh xuyên Đại Tây Dương

Thủ tướng Đức Friedrich Merz kêu gọi Mỹ và châu Âu “hồi phục và phục hồi niềm tin xuyên Đại Tây Dương”, nhấn mạnh NATO có lợi ích cho cả hai phía. Ông Merz đề cập đến sự cần thiết của một châu Âu mạnh hơn — kể cả thảo luận về khả năng răn đe hạt nhân chung.

“Trong thời đại cạnh tranh giữa các cường quốc, ngay cả Hoa Kỳ cũng sẽ không đủ mạnh để tự mình đơn độc hành động. Thưa những đồng bạn thân mến, việc là một phần của NATO không chỉ là lợi thế cạnh tranh của châu Âu. Đó cũng là lợi thế cạnh tranh của Hoa Kỳ, vì vậy chúng ta hãy cùng nhau hàn gắn và khôi phục niềm tin xuyên Đại Tây Dương,” Thủ tướng Đức Friedrich Merz phát biểu.

Pháp mất ảnh hưởng trong cơ cấu NATO

Trong một cuộc tái cơ cấu nội bộ NATO, Pháp không tăng được vai trò quan trọng như kỳ vọng: nước này mất vị trí chỉ huy quan trọng ở Brunssum và chỉ giữ các vai trò thứ cấp trong một số chỉ huy quân sự. Điều này củng cố nhận thức là vị thế của Pháp giảm trong liên minh.

Bộ Tư lệnh Lực lượng Liên quân Brunssum (Joint Force Command Brunssum-JFC Brunssum) là một trong hai bộ chỉ huy tác chiến cấp cao ở châu Âu (cái còn lại là Naples). Đây là vị trí rất quan trọng — đặc biệt trong kế hoạch phòng thủ sườn phía Đông.

Sáng kiến mới về an ninh Bắc Cực sau vụ Greenland

NATO đã khởi động sáng kiến “Người canh giữ Bắc Cực (Arctic Sentry)” để phối hợp nỗ lực quân sự ở Bắc Cực sau căng thẳng liên quan đề xuất của Tổng thống Trump về Greenland. Đây là nỗ lực hợp nhất các cuộc tập trận và giám sát dưới một đầu mối chiến lược.

Thiên Vân, theo Reuters, The Guardian, Associated Press (AP News)