Chuyện “Bạch Tượng Vương” Trailok và vương quốc Ayutthaya của người Thái

Ayutthaya (Đại Thành) của người Thái từng là một vương quốc hùng mạnh bậc nhất Đông Nam Á. Vua Borommatrailokkanat là vị vua nổi bật nhất trong thời kỳ này, được xem là vị minh quân dùng đức hạnh của nhà Phật trị quốc, giúp văn hóa Ayutthaya phát triển vượt bậc. Ông còn được biết đến với cái tên “Bạch Tượng Vương”.

Vương quốc Ayutthaya được vua Ramathibodi I thành lập năm 1351, nhanh chóng phát triển nhờ vị trí thương mại thuận lợi, mở rộng lãnh thổ và tiếp nhận ảnh hưởng văn hóa Khmer. Qua nhiều đời vua, Ayutthaya dần kiểm soát vùng Chao Phraya, tranh chấp rồi sáp nhập phần lớn Sukhothai, tạo nền tảng cho sự thống nhất sau đó.

Năm 1431, vua Borommaratcha II của Ayutthaya đưa quân đánh chiếm được Kinh đô Angkor của Đế quốc Khmer.

Cũng năm 1431, vua Borommaratcha II sinh được Hoàng tử Ramesuan. Khác với các Hoàng tử khác thường ở Kinh đô Ayutthaya, Ramesuan được đưa đến học tập ở Phitsanulok – kinh đô cũ của Sukhothai. Sukhothai có nền văn hóa phát triển cực thịnh, từng là nơi vua Li Thai phổ truyền Phật giáo Thevarada. (Xem bài: Chuyện Vua Li Thai phổ truyền Phật giáo trong lịch sử Thái Lan)

Tại Phitsanulok, Hoàng tử Ramesuan được giáo dục cẩn thận các Kinh điển của Phật giáo Thevarada, cũng như chiến lược quân sự, văn học nghệ thuật.

Năm 1448, vua Borommaratcha II mất, Hoàng tử Ramesuan lên nối ngôi khi mới 17 tuổi và lấy tên hiệu là vua Borommatrailokkanat, có nghĩa là đấng tối cao của ba cõi. Sau này ông được gọi ngắn gọn hơn là vua Trailok (“trai” nghĩa là ba, “lok” nghĩa là cõi giới).

Lúc này Ayutthaya là tập hợp các tiểu quốc, các vị Vua ở tiểu quốc này có quyền lực rất lớn trong vương quốc của mình. Vua Trailok đã thay đổi rất nhiều bộ máy hành chính nhằm tập trung quyền lực vào trung ương.

Vua Trailok cũng tập trung đưa Phật giáo Theravada phát triển rực rỡ, cho xây dựng và trùng tu nhiều ngôi chùa lớn, tiêu biểu là chùa Wat Phra Si Sanphet – ngôi chùa hoàng gia nguy nga nhất lúc bấy giờ.

Vua cũng cho xây dựng chùa Wat Chulamani ở Phitsanulok. Ngôi chùa này có khuôn viên được thiết kế tinh xảo, những bức tranh tuyêt đẹp được treo trên tường, mỗi bức tranh là một câu chuyện tâm linh. Bên trong chùa có những kiến trúc không gian để tu học và thiền định.

Năm 1464, chùa Wat Chulamani được xây xong và hoạt động. Lúc này, vua Trailok có một quyết định chấn động là tạm thời rời bỏ ngai vàng để thực hành tu luyện tại chùa Wat Chulamani. Thời gian Vua Trailok tu luyện tại đây là 8 tháng 15 ngày.

Sự việc này tạo nên một làn sóng trong quan lại và dân chúng cả nước. Sau đó 2.348 quan lại và thần dân cũng theo Vua tu luyện. Nhiều quan lại tạm rời bỏ chức vị để tìm hiểu sâu hơn Phật giáo, sau đó quay trở về vị trí đảm đương chức vụ.

Noi gương vua Trailok tu hành, người dân cũng sắp xếp để tu luyện một thời gian, trở thành một nét đẹp trong văn hóa. Con cái Hoàng thân quốc thích và quan lại thường được dạy dỗ trong những ngôi chùa đặc biệt chuyên dành cho giới quý tộc với chế độ đào tạo bài bản.

Dưới thời vua Trailok, Phật giáo Theravada không chỉ là quốc giáo, mà đã trở thành hệ tư tưởng chi phối toàn bộ cấu trúc xã hội.

Khoảng năm 1471, ở Ayutthaya xuất hiện một con voi trắng. Đây thường được xem là con voi trắng đầu tiên được ghi nhận từ khi Ayutthaya trở thành kinh đô của vương quốc. Vì voi trắng được coi là điềm lành và biểu tượng của một vị vua lý tưởng, nên các tài liệu về sau gọi vua Trailok là “Bạch tượng vương”.

Năm 1488, vua Trailok mất. Ông đã đưa Ayutthaya trở thành vương quốc phát triển bậc nhất Đông Nam Á, đặc biệt là về văn hóa giáo dục.

Xã hội thời vua Trailok trở thành nền tảng khuôn mẫu cho các vị Vua Thái sau này học theo. Ông cũng được xem là một trong những vị minh quân bậc nhất trong lịch sử Thái Lan.

Trần Hưng

Xem thêm:

• Taksin Đại Đế: Vị Vua được người Thái Lan tôn kính nhất
• Chuyện Vua Li Thai phổ truyền Phật giáo trong lịch sử Thái Lan

Mời xem video: