Tay chân miệng gia tăng trước năm học mới: Cha mẹ cần chú ý những gì?

Tú Liên
•
Thứ Bảy, 05/09/2026

Trong những tuần gần đây, số ca mắc tay chân miệng tiếp tục được ghi nhận ở mức đáng chú ý tại nhiều địa phương. Khi trẻ chuẩn bị bước vào năm học mới, việc tập trung đông tại các nhà trẻ, trường mầm non và trường học có thể làm gia tăng nguy cơ lây truyền bệnh. Ngành y tế khuyến cáo cha mẹ chủ động nhận biết các biểu hiện của bệnh, theo dõi sát những dấu hiệu có thể cho thấy trẻ diễn biến nặng và thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm trong gia đình cũng như tại trường học.

Hướng dẫn dành cho cha mẹ khi trẻ phải nghỉ học vì ốm

Số ca mắc tiếp tục ở mức cao

Theo số liệu được Bộ Y tế công bố, trong hơn 8 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận gần 100.000 trường hợp mắc bệnh tay chân miệng, tăng đáng kể so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, trong khoảng 4 tuần gần thời điểm công bố số liệu, trung bình mỗi tuần cả nước vẫn ghi nhận khoảng 3.000 trường hợp mắc. Bệnh tập trung chủ yếu ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ trong độ tuổi nhà trẻ và mẫu giáo.

Tại TP.HCM, một trong những địa phương có số ca mắc cao, ngành y tế tiếp tục theo dõi sát tình hình dịch bệnh. Trong tuần dịch tễ thứ 34, thành phố ghi nhận hơn 1.000 trường hợp mắc mới. Tổng số ca tích lũy từ đầu năm đến thời điểm này đã vượt 31.000 trường hợp.

Mặc dù tỷ lệ mắc cao, nhưng phần lớn bệnh tay chân miệng có thể hồi phục, chỉ một số ít trường hợp diễn biến nặng và gây ra tử vong. Tính đến tháng 4 năm nay, cả nước đã ghi nhận 8 trường hợp tử vong do tay chân miệng.

Tay chân miệng lây truyền như thế nào?

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do vi-rút đường ruột gây ra. Bệnh có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp với nước bọt, dịch tiết từ mũi họng, dịch từ các nốt phỏng hoặc phân của người bệnh.

Vi-rút cũng có thể tồn tại trên đồ chơi, bàn ghế và các vật dụng mà trẻ thường xuyên tiếp xúc.

Vì vậy, môi trường nhà trẻ và trường mầm non có thể tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh lây lan nếu việc vệ sinh tay, vệ sinh đồ chơi và các bề mặt tiếp xúc không được thực hiện đầy đủ.

Khi trẻ có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh, cha mẹ nên thông báo với nhà trường để cho trẻ nghỉ học và đi khám tại các cơ sở y tế.

Những dấu hiệu thường gặp khi trẻ mắc tay chân miệng

Ở giai đoạn đầu, trẻ có thể sốt, mệt mỏi, biếng ăn hoặc đau họng.

Sau đó, cha mẹ có thể nhận thấy một số biểu hiện đặc trưng như:

Loét miệng hoặc xuất hiện các nốt phỏng trong miệng.
Trẻ đau miệng, chảy nước dãi hoặc không muốn ăn.
Xuất hiện ban đỏ hoặc mụn nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân.
Một số trẻ có thể có tổn thương ở đầu gối, mông hoặc những vùng da khác.

Tuy nhiên, biểu hiện của bệnh không hoàn toàn giống nhau ở mọi trẻ. Một số trẻ có ít tổn thương ngoài da nhưng vẫn cần được theo dõi về tình trạng toàn thân.

Cha mẹ cần theo dõi những dấu hiệu nào?

Theo các khuyến cáo của Bệnh viện Nhi Trung ương, trong quá trình chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng, cha mẹ không nên chỉ quan sát các nốt phỏng trên da mà cần theo dõi toàn trạng của trẻ.

Một trong những dấu hiệu cần đặc biệt chú ý là trẻ giật mình bất thường, nhất là khi hiện tượng này xảy ra nhiều lần trong lúc trẻ đang thức.

Bên cạnh đó, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám khi xuất hiện các biểu hiện như:

Sốt cao hoặc sốt kéo dài.
Sốt khó hạ.
Quấy khóc nhiều, khó dỗ hoặc kích thích bất thường.
Giật mình nhiều lần.
Nôn nhiều.
Lừ đừ hoặc ngủ nhiều bất thường.
Run tay chân hoặc yếu tay chân.
Thở nhanh hoặc có biểu hiện khó thở.
Da lạnh, vã mồ hôi.
Trẻ uống kém rõ rệt hoặc tiểu ít.

Trong số các dấu hiệu kể trên, tình trạng sốt cao kéo dài, giật mình và quấy khóc bất thường được các bác sĩ đặc biệt lưu ý vì có thể xuất hiện trong những trường hợp bệnh có nguy cơ diễn biến nặng.

Chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng tại nhà như thế nào?

Nếu trẻ được bác sĩ đánh giá là có thể theo dõi tại nhà, cha mẹ cần chú ý đến việc ăn uống và theo dõi diễn biến bệnh.

Giúp trẻ uống đủ nước

Các vết loét trong miệng có thể khiến trẻ đau và không muốn uống nước. Cha mẹ nên cho trẻ uống từng lượng nhỏ và chia thành nhiều lần trong ngày.

Cần theo dõi khả năng uống nước và số lần đi tiểu của trẻ. Trẻ uống kém hoặc tiểu ít có thể cần được đánh giá lại.

Cho trẻ ăn thức ăn mềm

Nên lựa chọn các loại thức ăn mềm, dễ nuốt và không quá nóng để hạn chế làm trẻ đau ở vùng miệng.

Không nên ép trẻ ăn quá nhiều trong một lần. Trong thời gian trẻ bị đau miệng, việc duy trì đủ lượng nước thường quan trọng hơn việc cố gắng cho trẻ ăn nhiều.

Hạ sốt đúng cách

Khi trẻ sốt, cha mẹ nên sử dụng thuốc hạ sốt theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc nhân viên y tế, với liều phù hợp với cân nặng của trẻ.

Không tự ý sử dụng nhiều loại thuốc cùng lúc hoặc dùng các thuốc không được khuyến cáo cho trẻ.

Không chọc vỡ các nốt phỏng

Các nốt phỏng trên da nên được giữ sạch. Việc chọc vỡ hoặc tác động vào các nốt phỏng có thể làm tổn thương da và tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Cách hạn chế lây bệnh cho những trẻ khác

Bệnh tay chân miệng có khả năng lây lan nhanh trong môi trường tập thể. Vì vậy, khi trẻ mắc bệnh, Bộ Y tế khuyến cáo gia đình cần chủ động thực hiện các biện pháp hạn chế lây truyền, bao gồm:

Rửa tay cho trẻ bằng xà phòng, đặc biệt trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
Người chăm sóc cũng cần rửa tay sau khi tiếp xúc với trẻ.
Làm sạch đồ chơi và các vật dụng trẻ thường xuyên cầm nắm.
Vệ sinh các bề mặt như bàn ghế, tay nắm cửa và khu vực sinh hoạt của trẻ.
Không dùng chung các vật dụng cá nhân với trẻ khác.

Kết luận

Trước khi năm học mới bắt đầu, việc chủ động phát hiện trẻ mắc bệnh, cho trẻ nghỉ học phù hợp và thực hiện “ăn sạch – ở sạch – bàn tay sạch” có thể góp phần hạn chế nguy cơ lây lan tay chân miệng trong trường học.

Tay chân miệng thường có thể hồi phục, nhưng cha mẹ không nên chủ quan. Theo dõi sát tình trạng toàn thân của trẻ và đưa trẻ đến cơ sở y tế khi xuất hiện dấu hiệu bất thường là biện pháp quan trọng để phát hiện sớm những trường hợp có nguy cơ diễn biến nặng.