Bộ trưởng Bessent: “Không còn gì quan trọng” nếu Trung Quốc vượt Mỹ về AI

Arthur Zhang
•
Thứ Năm, 10/09/2026

Ngày 9/9, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent phát biểu tại sự kiện “Tình hình nền kinh tế” (State of the Economy) do Breitbart News tổ chức ở Washington, nhấn mạnh rằng Mỹ không thể để Trung Quốc vượt lên trong cuộc đua AI. Ông cảnh báo nếu Trung Quốc giành lợi thế trong lĩnh vực này, những ưu thế khác của Mỹ sẽ không còn nhiều ý nghĩa.

Bộ trưởng Bessent: “Chẳng còn gì quan trọng” nếu Trung Quốc vượt Mỹ về AI. (Ảnh: Madalina Kilroy/The Epoch Times)

Khi được hỏi về việc phản đối xây dựng các trung tâm dữ liệu AI cũng như phát triển cơ sở hạ tầng cần thiết cho AI, ông Bessent nói rõ: “Nếu Trung Quốc giành chiến thắng trong lĩnh vực AI, chúng ta sẽ không có tương lai. Nếu họ vượt Mỹ về AI, mọi lợi thế khác đều trở nên vô nghĩa.”

Cùng ngày, Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA), Cơ quan An ninh mạng và Cơ sở hạ tầng (CISA) và FBI ra một khuyến cáo chung, cáo buộc 6 công ty AI có trụ sở tại Trung Quốc tiến hành các chiến dịch quy mô công nghiệp nhằm khai thác năng lực của các mô hình AI tiên phong của Mỹ.

Các cơ quan này nêu tên DeepSeek, Moonshot AI, Alibaba, MiniMax, StepFun và Z.AI, cho biết các công ty đã khai thác hàng tỷ token thông qua hàng triệu yêu cầu gửi tới các mô hình AI tiên phong, trong đó có Claude, GPT, Gemini và Grok, ít nhất kể từ cuối năm 2024.

Các cơ quan Mỹ mô tả hoạt động chưng cất tri thức

Chưng cất tri thức là một kỹ thuật trong học máy, trong đó một mô hình được huấn luyện bằng đầu ra của một mô hình khác. Kỹ thuật này thường được sử dụng hợp pháp, trong đó có việc phát triển các mô hình nhỏ hơn hoặc ít tốn kém hơn.

Tuy nhiên, khuyến cáo cáo buộc 6 công ty trên đã tiến hành hoạt động chưng cất “quy mô lớn, có ác ý và có chủ đích” ở quy mô công nghiệp nhằm khai thác những chức năng và năng lực độc quyền bị hạn chế truy cập từ các mô hình của Mỹ. NSA cho biết các công ty này đã có hệ thống khai thác năng lực của các mô hình Mỹ để huấn luyện hệ thống của riêng họ.

Theo khuyến cáo, các công ty phân tán hoạt động trên nhiều nhà cung cấp mô hình, nền tảng đám mây và cơ sở hạ tầng khác để tránh bị phát hiện. Các cơ quan này cho biết một số công ty sử dụng dịch vụ của bên thứ ba để chuyển tiếp yêu cầu tới các mô hình Mỹ, qua đó vượt qua các hạn chế về địa lý và những biện pháp bảo vệ khác.

Các cơ quan này đánh giá rằng hoạt động bị cáo buộc “nhiều khả năng diễn ra với sự biết rõ của chính phủ Trung Quốc”. Tuy nhiên, bản cảnh báo không cho rằng chính quyền Trung Quốc trực tiếp chỉ đạo từng chiến dịch riêng lẻ.

Khuyến cáo cho biết DeepSeek được cho là đã tiến hành một chiến dịch có tổ chức ít nhất từ cuối năm 2024 nhằm thu thập khả năng suy luận, các phương thức tối ưu hóa chuyên biệt và những chức năng khác để sử dụng cho các mô hình R1 và V3 của công ty. Các cơ quan này cũng quy trách nhiệm về hoạt động chưng cất quy mô lớn cho các mô hình Qwen của Alibaba và các mô hình do 4 công ty còn lại phát triển.

Các cơ quan cho rằng hoạt động này có thể giúp các nhà phát triển AI Trung Quốc thu hẹp khoảng cách công nghệ mà không phải gánh chịu toàn bộ chi phí về năng lực tính toán, điện năng, nghiên cứu nền tảng và các khoản chi phí khác cần thiết để tự phát triển các mô hình tiên phong. Khuyến cáo cho rằng những tiến bộ trong các mô hình AI của Trung Quốc cũng có thể giúp mở rộng năng lực quân sự và năng lực trên không gian mạng.

Bắc Kinh bác bỏ các cáo buộc ngày 9/9. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cho biết hoạt động phát triển AI của Trung Quốc bắt nguồn từ sự phát triển công nghệ trong nước và hợp tác quốc tế.

Khuyến cáo ngày 8/9 kêu gọi các công ty AI và nhà cung cấp cơ sở hạ tầng của Mỹ tăng cường phát hiện hoạt động đáng ngờ và thúc đẩy phối hợp giữa các nhà phát triển mô hình, nhà cung cấp dịch vụ đám mây và các nhà cung cấp giao diện lập trình ứng dụng (API) để đối phó với các chiến dịch chưng cất quy mô lớn.

Cảnh báo trước đó từ các công ty AI Mỹ

Khuyến cáo của chính phủ Mỹ được đưa ra sau những cáo buộc trước đó từ các nhà phát triển AI Mỹ.

Anthropic cho biết hồi tháng 2 rằng công ty đã phát hiện các chiến dịch quy mô công nghiệp do DeepSeek, Moonshot AI và MiniMax tiến hành, liên quan đến hơn 16 triệu lượt trao đổi với Claude thông qua khoảng 24.000 tài khoản gian lận.

Anthropic cho biết các tài khoản này vi phạm điều khoản dịch vụ và các hạn chế truy cập theo khu vực. Công ty cũng nói rằng chưng cất là một phương pháp huấn luyện hợp pháp, nhưng các đối thủ có thể lạm dụng phương pháp này để tiếp nhận những năng lực do các công ty khác phát triển mà không phải gánh chịu các chi phí phát triển tương đương.

OpenAI cũng nói với Ủy ban Đặc biệt của Hạ viện Mỹ về Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) hồi tháng 2 rằng họ đã phát hiện những dấu hiệu cho thấy DeepSeek tiếp tục tìm cách chưng cất tri thức từ các mô hình của OpenAI và các mô hình AI tiên tiến khác của Mỹ, đồng thời sử dụng những phương thức ngày càng tinh vi để che giấu hoạt động này và khiến việc phát hiện trở nên khó khăn hơn.

Trung tâm dữ liệu và cuộc đua AI

Ông Bessent cho rằng cuộc cạnh tranh với Trung Quốc đòi hỏi Mỹ phải mở rộng các trung tâm dữ liệu và phát triển cơ sở hạ tầng AI.

Ông cho rằng Mỹ hiện vẫn dẫn đầu nhờ các công ty công nghệ, chip tiên tiến, nguồn vốn và hệ sinh thái khởi nghiệp, nhưng Mỹ không thể dừng lại trong cuộc đua phát triển AI.

“Chúng ta không thể dừng lại”, ông Bessent nói. “Không thể, bởi vì Trung Quốc sẽ không dừng lại”.

Ông chỉ trích các công ty công nghệ vì chưa làm tốt việc trao đổi với và gắn kết các cộng đồng chịu ảnh hưởng bởi việc xây dựng các trung tâm dữ liệu mới.

Ông Bessent cũng cáo buộc một bộ phận phản đối việc phát triển trung tâm dữ liệu có liên quan đến “agitprop” của Trung Quốc, tức hoạt động tuyên truyền và kích động. Trong phần thảo luận, ông không đưa ra ví dụ cụ thể cho cáo buộc này.

Ông chấm điểm “D-” cho các nhà phát triển trung tâm dữ liệu, các công ty điện toán đám mây quy mô siêu lớn (hyperscaler) và những công ty AI lớn về hoạt động tiếp cận cộng đồng, đồng thời cho rằng họ cần làm tốt hơn trong việc giải thích các dự án và những lợi ích tiềm năng của chúng cho người dân địa phương.

Theo Arthur Zhang, The Epoch Times