Bộ Thương mại Mỹ được cho là sắp chặn hãng Trung Quốc truy cập từ xa chip AI

Cao Sam
•
Thứ Sáu, 13/11/2026

Bộ Thương mại Mỹ được cho là đang hoàn tất một quy định được chờ đợi từ lâu về truy cập từ xa chip AI, nhằm ngăn các doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI) Trung Quốc sử dụng chip tiên tiến thông qua trung tâm dữ liệu ở nước khác.

Ảnh minh họa. Trụ sở Bộ Thương mại Mỹ ngày 14/1/2025. (Ảnh: Madalina Vasiliu/ Epoch Times)

Thêm 7 nước vào diện kiểm soát

Trang tin công nghệ The Information hôm thứ Tư (11/11) đưa tin quy định mới có thể được công bố sớm nhất trong tháng này, theo hai người am hiểu sự việc. Hiện Bộ Thương mại đang tham vấn các cơ quan chính phủ khác, sau đó mới chốt văn bản.

Các nguồn tin này cho biết quy định mới sẽ mở rộng các biện pháp kiểm soát chất bán dẫn mà Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) thuộc Bộ Thương mại Mỹ đang áp dụng. Sẽ có thêm 7 nước chịu ràng buộc, gồm Malaysia, Singapore, Thái Lan, Brazil, Indonesia, Na Uy và Nam Phi.

Phạm vi kiểm soát gồm chip Blackwell của Nvidia và các dòng chip cấp cao hơn.

Hiện nay, các nước như Ả Rập Xê Út và Việt Nam được nhập khẩu chip AI tiên tiến sau khi có giấy phép. Giấy phép kèm theo các điều kiện như hạn chế truy cập từ xa và ngăn buôn lậu chip.

Một trong hai người am hiểu sự việc cho biết quy định mới yêu cầu khách hàng xin nhập khẩu chip phải nêu rõ với Bộ Thương mại bên nhận chip là ai, dùng chip vào mục đích gì, và chấp nhận bị giám sát liên tục. Biện pháp này cũng sẽ góp phần chống buôn lậu chip.

Ngoại lệ cho trung tâm dữ liệu của doanh nghiệp Mỹ

Bản tin của The Information cũng cho biết quy định mới có thể vấp phải sự phản đối của chính phủ các nước liên quan và của các doanh nghiệp Mỹ đang kinh doanh ở nước ngoài.

Tuy nhiên, những trung tâm dữ liệu do doanh nghiệp Mỹ vận hành tại các nước này sẽ không cần giấy phép. Điều kiện là doanh nghiệp phải hạn chế việc chip đạt mức hiệu năng nhất định bị sử dụng từ xa cho Trung Quốc, Nga, Venezuela và các nước khác đang chịu lệnh cấm vận vũ khí của Mỹ.

Nghĩa vụ khai báo của các doanh nghiệp này cũng sẽ được sửa đổi. Họ sẽ phải cho Bộ Thương mại biết có khách hàng nào đến từ các nước bị kiểm soát hay không, và báo cáo danh tính cùng quy mô năng lực tính toán của những khách hàng đó.

Bộ Thương mại bị chú ý và chỉ trích

Theo trang tin này, cái gọi là “lỗ hổng truy cập từ xa” từ lâu đã được giới chuyên gia kiểm soát xuất khẩu quan tâm. Lý do là doanh nghiệp Trung Quốc có thể lợi dụng lỗ hổng này để sử dụng những chip tiên tiến lẽ ra bị hạn chế, thông qua các trung tâm dữ liệu chủ yếu đặt tại Đông Nam Á.

Bộ Thương mại và ông Jeffrey Kessler, Cục trưởng Cục Công nghiệp và An ninh, gần đây bị chỉ trích vì chậm xử lý vấn đề này.

Bản tin còn nhắc tới thông tin cho rằng Bộ Thương mại đã dừng điều tra công ty Megaspeed của Singapore sau khi Nvidia can thiệp.

Megaspeed do doanh nhân Trung Quốc Hoàng Lạc đăng ký thành lập tại Singapore. Ông Jensen Huang (Hoàng Nhân Huân), cựu CEO Nvidia, đã thừa nhận có quan hệ ngoài hôn nhân với bà. Bà Hoàng Lạc bị nghi làm gián điệp cho Đảng Cộng sản Trung Quốc và lợi dụng quan hệ cá nhân với ông Jensen Huang để buôn lậu một lượng lớn chip Nvidia bị cấm bán sang Bắc Kinh.

Nhiều nghị sĩ Đảng Cộng hòa đã yêu cầu Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick giải thích vì sao bộ này không ngăn Megaspeed mua chip tiên tiến của Nvidia.

Các động thái liên quan khác

Những người am hiểu sự việc còn cho biết Bộ Thương mại có kế hoạch chính thức bãi bỏ “quy tắc phổ biến AI”, khung cấp phép AI được ban hành dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden. Tháng 5/2025, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump từng tuyên bố sẽ bãi bỏ quy tắc này và ban hành quy tắc thay thế, nhưng chưa từng chính thức bãi bỏ.

Ông Trump từng thúc đẩy siết chặt kiểm soát xuất khẩu chip sang Trung Quốc nhằm ngăn những chip tiên tiến nhất bị đưa trái phép vào nước này, nhưng vấp phải sự phản đối, trang tin Axios đưa tin hôm thứ Tư. Ông Lutnick là một trong những người phản đối chính.