Iran mở lại không phận; các hãng hàng không phản ứng khẩn cấp

Hôm thứ Tư (14/1), Iran bất ngờ tuyên bố tạm thời đóng cửa không phận, trước khi mở lại gần 5 giờ sau đó, buộc nhiều hãng hàng không phải hủy, đổi hướng hoặc trì hoãn một số chuyến bay.

Cùng lúc, như một biện pháp phòng ngừa, Mỹ đang rút một phần nhân sự khỏi nhiều căn cứ tại Trung Đông. Dư luận đặc biệt chú ý liệu Washington có sắp tiến hành hành động quân sự nhằm vào Iran trong bối cảnh bất ổn leo thang gần đây hay không.

Theo thông báo của Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA), bắt đầu từ 17 giờ 15 phút (giờ miền Đông Mỹ) ngày thứ Tư, Iran tạm thời cấm hầu hết các chuyến bay đi qua không phận của nước này. Ngoại trừ các chuyến bay quốc tế ra vào Iran đã được cấp phép chính thức, tất cả các chuyến bay khác đều không được phép bay qua không phận Iran.

Lệnh cấm ban đầu dự kiến kéo dài hơn hai giờ, đến khoảng 19 giờ 30 phút (giờ miền Đông), nhưng sau đó tiếp tục được gia hạn. Dịch vụ theo dõi chuyến bay Flightradar24 cho biết thông báo này chỉ được gỡ bỏ ngay trước 22 giờ, khiến việc đóng cửa không phận kéo dài gần 5 giờ.

Dữ liệu của Flightradar24 cho thấy trong thời gian đóng cửa, gần như không có hoạt động hàng không dân dụng trên không phận Iran. Chỉ còn một chuyến bay của hãng Mahan Air đang trên đường từ Thâm Quyến (Trung Quốc) tới Tehran.

Sau khi lệnh cấm được dỡ bỏ, 5 chuyến bay của Mahan Air, Yazd Airways và AVA Airlines là những chuyến đầu tiên bay trở lại qua không phận Iran.

Nhiều hãng hàng không đã phải điều chỉnh lịch bay. Hãng hàng không lớn nhất Ấn Độ IndiGo cho biết một số chuyến bay quốc tế bị ảnh hưởng. Air India thông báo các chuyến bay của hãng đang sử dụng lộ trình thay thế, có thể dẫn đến chậm trễ hoặc hủy chuyến.

Một chuyến bay của hãng hàng không Nga đang trên đường tới Tehran đã phải quay đầu trở lại Moscow sau khi lệnh cấm có hiệu lực.

Chính phủ Đức cũng ban hành chỉ thị mới, khuyến cáo các hãng hàng không nước này tránh không phận Iran. Lufthansa cho biết sẽ tránh không phận Iran và Iraq cho đến khi có thông báo mới, đồng thời vì lý do an toàn của phi hành đoàn, hãng sẽ tạm ngừng các chuyến bay đêm giữa Tel Aviv và Amman.

Từ lâu, Mỹ đã cấm tất cả các chuyến bay thương mại của nước này bay qua không phận Iran, và hai nước hiện không có đường bay thẳng.

Trang an toàn hàng không Safe Airspace cảnh báo rằng việc đóng cửa không phận có thể là dấu hiệu cho thấy chuẩn bị phóng tên lửa hoặc tăng cường hệ thống phòng không, và “tình huống như vậy có thể làm gia tăng nguy cơ máy bay dân dụng bị nhận diện nhầm”.

Hiện nay, Iran đang chứng kiến làn sóng biểu tình chống chính phủ dữ dội nhất kể từ năm 1979, và Mỹ vẫn đang cân nhắc cách thức phản ứng trước tình hình tại quốc gia này.

Một quan chức Mỹ cho biết hôm thứ Tư rằng Washington đang rút bớt nhân sự khỏi các căn cứ ở Trung Đông. Trước đó, một quan chức cấp cao Iran nói rằng Tehran đã cảnh báo các nước láng giềng: nếu Mỹ phát động tấn công, Iran sẽ nhắm vào các căn cứ quân sự của Mỹ.

Chính phủ Qatar cũng xác nhận rằng căn cứ không quân Al Udeid – căn cứ lớn nhất của Mỹ tại Trung Đông – đang tiến hành tinh giản nhân sự để ứng phó với tình hình căng thẳng trong khu vực.

Một quan chức quân sự phương Tây giấu tên nói với Reuters: “Mọi tín hiệu đều cho thấy một cuộc tấn công của Mỹ là cận kề, nhưng đây cũng là cách Washington buộc tất cả phải cảnh giác; tính ‘khó đoán’ là một phần trong chiến lược của họ”.

Tổng thống Trump cho biết ông đã nhận được thông tin từ “những nguồn rất quan trọng” rằng Iran đã giảm mức độ đàn áp các cuộc biểu tình, hiện chưa có kế hoạch tiến hành các vụ hành quyết quy mô lớn, và Mỹ sẽ tiếp tục theo dõi sát diễn biến.

Hôm thứ Ba, trong cuộc phỏng vấn với CBS News, ông Trump tuyên bố rằng nếu Iran xử tử những người biểu tình, ông sẽ thực hiện “những hành động cực kỳ cứng rắn”. Ông cũng kêu gọi người dân Iran tiếp tục xuống đường và nói rằng “sự hỗ trợ đang trên đường tới”.

Hôm thứ Tư, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi khi được hỏi về các cuộc biểu tình chống chính phủ cho biết Tehran “không có kế hoạch” treo cổ người biểu tình.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn Fox News, ông nói: “Hoàn toàn không có kế hoạch treo cổ. Điều đó là không thể”.

Tuy nhiên, tổ chức Iran Human Rights Society có trụ sở tại Na Uy cho biết hình phạt treo cổ vẫn khá phổ biến trong các nhà tù Iran.

Hai quan chức châu Âu nhận định khả năng Mỹ can thiệp quân sự có thể xảy ra trong vòng 24 giờ tới. Một quan chức Israel cũng cho biết chính quyền Trump dường như đã quyết định can thiệp, nhưng quy mô và thời điểm cụ thể vẫn chưa rõ ràng.

Lý Ngọc t/h