Người Hoa tại Toronto tưởng niệm 37 năm Lục Tứ, kêu gọi chấm dứt chế độ độc tài ĐCSTQ
- Tiêu Nhiên
- •
Ngày 4/6/2026, người Hoa tại Toronto đã tổ chức cuộc mít tinh “Kỷ niệm 37 năm sự kiện Lục Tứ” (sự kiện thảm sát trên Quảng trường Thiên An Môn ngày 4/6/1989) trước Lãnh sự quán Trung Quốc tại Toronto, sau đó tuần hành đến bia tưởng niệm Lục Tứ tại Hart House, Đại học Toronto để tiếp tục buổi lễ tưởng niệm. Năm nay, sự kiện lấy chủ đề “Tưởng niệm là vô tội”, thu hút hàng trăm công dân tham gia, không khí trang nghiêm nhưng cũng đầy nhiệt huyết. Những người tham dự đồng thanh kêu gọi ghi nhớ lịch sử, chấm dứt chế độ bạo quyền, trả lại cho nhân dân Trung Quốc quyền con người, dân chủ và tự do.
Mít tinh trước Lãnh sự quán ĐCSTQ, tuần hành đến bia tưởng niệm Lục Tứ
Vào lúc 6 giờ chiều, buổi mít tinh tưởng niệm Lục Tứ chính thức bắt đầu trước Lãnh sự quán Trung Quốc tại Toronto. Người tham dự cầm các biểu ngữ và băng rôn bằng tiếng Trung và tiếng Anh với nội dung như “Yêu cầu thả tù chính trị”, “Nợ máu phải trả bằng máu”, “Đả đảo Đảng Cộng sản Trung Quốc”, tạo nên cảnh tượng trang nghiêm. Mở đầu sự kiện, toàn thể mọi người đứng im tưởng niệm những sinh viên và người dân đã hy sinh trong sự kiện Thiên An Môn năm 1989. Nhiều nhà dân chủ lần lượt phát biểu lên án tội ác của ĐCSTQ, tiếng hô khẩu hiệu sôi nổi vang lên liên tục.
Đồng Chủ tịch Hội Liên hiệp ủng hộ dân chủ Toronto, bà Ngô Ôn Ôn, phát biểu rằng chủ đề tưởng niệm năm nay “Tưởng niệm là vô tội” mang ý nghĩa sâu sắc. “Những sinh viên năm đó đứng lên, máu họ đổ, sự hy sinh của họ là vì tự do, công lý và dân chủ cho tất cả mọi người.” Bà đặc biệt nhấn mạnh thế hệ trẻ ngày nay gần như không biết gì về sự kiện Thiên An Môn năm 1989, hy vọng qua các hoạt động tưởng niệm hàng năm, nhiều người hơn sẽ hiểu sự thật lịch sử, ghi nhớ những năm tháng không thể quên, đồng thời ủng hộ những nhà dân chủ vẫn đang bị giam giữ.
Sự kiện tưởng niệm tại Toronto năm nay đồng thời diễn ra ở 33 thành phố trên toàn thế giới, thể hiện sự quan tâm và kiên định của cộng đồng người Hoa ở hải ngoại đối với sự kiện lịch sử này.
Sau khi kết thúc mít tinh, đoàn tuần hành xuất phát từ Lãnh sự quán Trung Quốc, giương cao biểu ngữ, hô vang khẩu hiệu, tiến về Đại học Toronto. Khi đi qua Văn phòng Kinh tế và Thương mại Hồng Kông tại Toronto, người tham dự tự phát hô vang các khẩu hiệu như “Thả tất cả tù chính trị”, “Trả lại tự do cho tôi”, để ủng hộ những người đang bị giam giữ vì các vụ án chính trị.
Dâng hoa trước đài tưởng niệm, kể câu chuyện phía sau tượng đồng
Khi đoàn tuần hành đến đài tưởng niệm Lục Tứ trong khuôn viên Đại học Toronto, các nhà hoạt động lần lượt dâng hoa, bày tỏ lòng thương tiếc sâu sắc đối với những sinh viên và người dân đã hy sinh tại Bắc Kinh cách đây 37 năm. Tiếp đó, do Chi nhánh Đảng Dân chủ Trung Quốc tại Canada, Mặt trận Dân chủ Trung Quốc và Hội Công dân đồng tổ chức buổi tưởng niệm, người tham dự cùng hát các bài hát tự do và hô vang khẩu hiệu “Nợ máu ngày 4/6, không thể quên”.
Đồng Chủ tịch Hội Liên hiệp ủng hộ dân chủ Toronto, ông Quan Trác Trung, trình bày chi tiết lịch sử của bia tưởng niệm này. Tượng đồng được khánh thành năm 1992, vào dịp kỷ niệm 3 năm sự kiện Lục Tứ, do Hội Sinh viên Đại học Toronto tài trợ, được sinh viên và giảng viên Đại học York thiết kế và xây dựng, nặng khoảng 10 tấn. Đây là bia tưởng niệm vĩnh viễn dành cho các sinh viên và người dân hy sinh trong sự kiện ngày 4/6/1989. Trong nhiều năm, bia tưởng niệm đã trải qua nhiều biến cố — bảng hiệu bị đánh cắp, phá hoại, thậm chí từng đối mặt với áp lực phải di dời, nhưng nhà trường đã kiên quyết giữ lại, phần lớn bia tưởng niệm được chôn dưới đất để bảo tồn một cách kín đáo và vững chắc như một công trình tưởng niệm lâu dài.
Bà Thịnh Tuyết: Từ “Sửa sai án oan Lục Tứ” đến “Lật đổ ĐCSTQ”
Phó Chủ tịch toàn cầu Mặt trận Dân chủ Trung Quốc, bà Thịnh Tuyết, là một trong những diễn giả được chú ý nhất trong ngày. Bà tổ chức hoạt động thắp nến tưởng niệm Lục Tứ tại Toronto từ năm 1990, 36 năm qua chưa từng gián đoạn, mỗi năm đều là một trong những người tổ chức chính khi còn ở Canada. Năm nay, bà đặc biệt trao lại vai trò tổ chức cho thế hệ trẻ, nhìn thấy thế hệ mới tiếp nối trách nhiệm lịch sử khiến bà rất vui mừng.
Trong cuộc phỏng vấn với tờ Epoch Times, bà Thịnh Tuyết nhìn lại sự thay đổi sâu sắc của các hoạt động tưởng niệm sự kiện ngày 4/6/1989 ở hải ngoại trong nhiều thập kỷ. Bà chỉ ra rằng năm nay không chỉ Toronto mà nhiều nơi trên thế giới đồng loạt tổ chức sự kiện tưởng niệm, đây là một bước chuyển ý nghĩa. “Trước đây, dù là người Hoa từ Trung Quốc Đại Lục, Hồng Kông hay Đài Loan, nhiều người vẫn còn phần nào công nhận chế độ này.” Bà giải thích, trước kia một số nhóm chỉ yêu cầu “phục hồi danh dự”, mang tâm lý kêu cứu, xin được công nhận từ quyền lực, chứ không phủ nhận tính hợp pháp của chế độ này. “Phục hồi danh dự nghĩa là muốn chế độ này công nhận lại bạn, giúp bạn lấy lại thanh danh, giống như ngày xưa kêu oan trước quan lớn, tư duy không thoát ra khỏi khuôn khổ quyền lực đó.”
Bà Thịnh Tuyết thẳng thắn cho biết lúc đó bà kiên quyết cho rằng phải chấm dứt bạo quyền ĐCSTQ từ gốc rễ, điều này khi đó thuộc “thiểu số cực kỳ nhỏ”, thậm chí lâu nay bị xem là “cực đoan quá khích”. Bà còn nhớ có nhóm ở Toronto từng nói rõ: “Chúng tôi không chống chính phủ Trung Quốc, không chống ĐCSTQ, chỉ chống việc nổ súng giết người ngày 4/6/1989.” Bà phản bác: “Việc nổ súng giết người 4/6 không phải sự kiện ngẫu nhiên mà là bản chất, logic và cách làm thường xuyên của bạo quyền này từ năm 1949 đến nay. Sự kiện ngày 4/6/1989 gây chấn động thế giới chỉ vì lúc đó có nhiều phóng viên nước ngoài có mặt, phơi bày sự thật ra quốc tế. Trước đó, ĐCSTQ đã giết hàng chục triệu người.”
Bà nói sự thay đổi năm nay khiến bà rất khích lệ: “Ngày càng nhiều người bắt đầu nhìn thấu bản chất của ĐCSTQ là một chế độ độc tài tập quyền bạo tàn.” Bà nhấn mạnh, tưởng niệm ngày 4/6/1989 phải nhận rõ bản chất chế độ này, chỉ khi chấm dứt bạo quyền đó, Trung Quốc và nhân dân thế giới mới có hòa bình thật sự.
Công tử Thẩm: ĐCSTQ ngày nay vẫn là chế độ đã sát hại nhân dân ngày xưa
Nhà bình luận chính trị, người có hơn 1 triệu người theo dõi trên mạng xã hội, Công tử Thẩm, với tư cách người Bắc Kinh thế hệ 8X, tham gia sự kiện tưởng niệm và trả lời phỏng vấn tờ Epoch Times, kể lại quá trình nhận thức đầy trắc trở của một thế hệ về sự kiện ngày 4/6/1989.
Anh chia sẻ, mình lớn lên ở Bắc Kinh, cha mẹ đều là nhân chứng sự kiện 4/6/1989, từ nhỏ nghe kể rời rạc nhưng không rõ ràng. “Phải đến khi sang Canada, tôi mới thực sự hiểu toàn bộ sự thật về 4/6.” Ông nhận thấy chính phủ Trung Quốc phong tỏa toàn bộ thông tin liên quan. “Khi một chính phủ phong tỏa mọi thông tin, điều đó chứng tỏ họ có điều khuất tất, điều đó rất rõ ràng.” Ông còn dẫn lời Ngoại trưởng Mỹ Rubio nói rằng bất kỳ sự phong tỏa nào cũng không thể che giấu sự thật lịch sử.
Công tử Thẩm nhấn mạnh việc tiếp tục tưởng niệm sự kiện này có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc: “Chế độ mà chúng ta đang tiếp xúc hiện nay vẫn là chế độ đã từng sát hại nhân dân tại Quảng trường Thiên An Môn. Nó vẫn đặt lợi ích đảng lên trên lợi ích nhân dân, chỉ cần chế độ đó tồn tại, nó sẽ tiếp tục gây ra thảm họa. Ý nghĩa thực tiễn của việc tưởng niệm 4/6 là phải giải quyết cấu trúc quyền lực của chế độ này và mối đe dọa nó gây ra cho thế giới.”
Nói về quan hệ Canada – Trung Quốc, ông cho biết vừa trở về từ Ottawa, đã gặp nhiều nghị sĩ quốc hội. Ông cho rằng xã hội Canada tuy nhận thức về bản chất ĐCSTQ còn thiếu sót nhưng đang chuyển biến theo hướng đúng. Tuy nhiên, ông lo ngại chính phủ Carney vì chiến tranh thương mại mà thân cận với Bắc Kinh: “Đàm phán thương mại với Trung Quốc, dù có giấy trắng mực đen, bên kia cũng chưa chắc tuân thủ. Quan trọng hơn, hợp tác đó có gây nguy hại an ninh quốc gia, nhân quyền và tự do công dân Canada hay không, đó là trách nhiệm chính phủ Canada phải gánh vác.”
Đạo diễn Hồng Kông: Ở nước ngoài càng phải thực hiện quyền lợi tưởng niệm
Đạo diễn phim người Hồng Kông, Âu Văn Kiệt, cũng tham dự sự kiện và trả lời phỏng vấn tờ Epoch Times. Ông kể về cảm nhận sâu sắc của thế hệ người Hồng Kông lưu vong đối với sự kiện 4/6/1989
Ông chia sẻ nói khi còn ở Hồng Kông, anh tham gia tưởng niệm 4/6 hàng năm, sau khi sang Canada, anh cho rằng sự kiên trì đó không thể gián đoạn mà càng trở nên cấp bách hơn. “Tôi hiện đang ở Canada, còn được hưởng tự do để tưởng niệm. Chính vì vậy, tôi càng cảm thấy cần phải bước ra ngoài để thực hiện quyền này.” Ông xúc động nói, sự kiện 4/6/1989 đã 37 năm trôi qua mà chưa được phục hồi danh dự, đó là phần lịch sử chung của thế hệ họ, phải ghi nhớ.
Nói về tình hình hiện nay ở Hồng Kông, ông Âu Văn Kiệt biểu lộ sự lo ngại sâu sắc. Ông chỉ ra rằng hiện tại ở Hồng Kông, tưởng niệm Lục Tứ thực tế đã trở thành một hành vi phạm tội. “Bạn xem tin tức, có người cầm nến là bị bắt ngay; có người làm dấu ‘Lục Tứ’ là bị bắt ngay.” Thực trạng đàn áp nghiêm ngặt khiến nhiều người ở lại Hồng Kông cảm thấy bất lực sâu sắc.
Chính hoàn cảnh đó khiến Âu Văn Kiệt cảm thấy trách nhiệm của người Hồng Kông ở nước ngoài càng lớn hơn. “Nhìn thấy Hồng Kông trở thành như vậy, tôi càng cảm thấy cần phải bước ra ngoài. Dù chỉ là phát biểu cơ bản nhất — chúng tôi vẫn nhớ Lục Tứ, chúng tôi vẫn ủng hộ Lục Tứ — điều đó đã có ý nghĩa.” Về tiếng nói “chấm dứt độc đảng”, ông chỉ ra rằng ở Hồng Kông hiện nay, ngay cả nói câu “kết thúc độc đảng” tưởng như trung lập cũng có thể vi phạm Luật An ninh Quốc gia. “Điều đó khiến tôi tự hỏi: dưới chế độ độc đảng, làm sao có dân chủ tự do thật sự? Canada không phải độc đảng, dân chủ thật sự phải cho phép tồn tại các tiếng nói khác nhau.”
Đảng Dân chủ Trung Quốc đông đảo nhất, kêu gọi chấm dứt độc đảng
Sự kiện thu hút hàng chục đảng viên Đảng Dân chủ Trung Quốc tham gia, họ đến từ nhiều thành phố và hoàn cảnh khác nhau nhưng cùng chung niềm tin: chấm dứt độc đảng của ĐCSTQ.
Ông Tống, đảng viên lần đầu tham gia sự kiện tưởng niệm này, nói với tờ Epoch Times: “Độc đảng Trung Quốc khiến người dân thật sự không có tự do. Tôi tham gia Đảng Dân chủ là để tranh đấu cho tự do thật sự của nhân dân Trung Quốc, đó là tiếng nói trong lòng tôi.”
Ông Tống cho biết khi sự kiện Lục Tứ xảy ra, ông còn nhỏ, chưa cảm nhận sâu sắc, nhưng những năm qua, sự thất vọng với độc đảng ngày càng tăng. “Ở đất nước Trung Quốc, người dân bình thường không được nói, không được theo đuổi tự do, càng không có cơ hội công bằng và công lý. Tình trạng này còn tệ hơn cả Cách mạng Văn hóa.” Ông đặc biệt nhắc đến các doanh nhân tư nhân cũng không có không gian sống sót, toàn xã hội bị ý chí của đảng áp chế. Ông cho rằng con đường của Trung Quốc chỉ có thể là chấm dứt độc đảng. Ông hy vọng dựa vào sức mạnh của Đảng Dân chủ Trung Quốc để thúc đẩy sự thay đổi thật sự trên mảnh đất cổ xưa này, phá vỡ xiềng xích độc đảng, giành lại cơ hội tự do cho người dân.
Đảng viên Đảng Dân chủ Trung Quốc Cao Vĩ, từ Halifax xin nghỉ phép bay đến Toronto, mang theo trải nghiệm cá nhân sâu sắc hơn. Sinh năm 1982, thời thơ ấu sống gần khu đại học Bắc Kinh, từng nghe thoáng qua về sự kiện Lục Tứ từ sinh viên xung quanh. Năm 1994, ông cùng gia đình đến Bắc Kinh, đúng dịp kỷ niệm Lục Tứ, thành phố bị phong tỏa, người ngoài bị buộc rời đi. “Cảnh sát và quân đội truy bắt khắp nơi, chúng tôi hoảng loạn trốn vào kho nhà máy, người gác cửa khóa cửa, không dám bật đèn, nín thở chờ trong bóng tối.” Trải nghiệm này khiến ông không thể quên nhiều năm sau.
Khi còn ở Trung Quốc, ông Cao Vĩ không thể vượt tường lửa, chưa từng tiếp cận sự thật đầy đủ về 4/6. Đến khi sang Canada, lần đầu tiên ông xem được hình ảnh lịch sử năm 1989 trên YouTube. “Xe tăng, tiếng súng, người ngã xuống. Những người đó không gây rối, chỉ ngồi tĩnh tọa tuyệt thực, kết quả là như vậy.” Hình ảnh tài liệu về 4/6 hoàn toàn đảo ngược nhận thức của ông về chế độ ĐCSTQ.
Ông Cao Vĩ chỉ ra sự kiện ngày 4/6/1989 không phải sự kiện ngẫu nhiên mà là thu nhỏ cho sự đàn áp liên tục của ĐCSTQ đối với nhân dân kể từ khi thành lập chính quyền. “Nạn đói chết hàng chục triệu đồng bào, phong tỏa dịch bệnh chết nhiều người, lò hỏa táng xếp hàng dài, mổ cướp nội tạng vẫn chưa dừng. Người Trung Quốc luôn sống trong đau khổ, chỉ là người dân thường không nhìn thấy.” Ngày 1/7/2025, ông chính thức gia nhập Đảng Dân chủ Trung Quốc, trở thành người đầu tiên tại Halifax tham gia phong trào dân chủ, sau đó tổ chức các hoạt động như “Phong trào Hoa Lài”, ủng hộ tù chính trị. “Có thể góp sức thì góp sức.” Anh nói từ khi tham gia phong trào, các sự kiện tưởng niệm quan trọng như Lục Tứ, sự kiện 1/10 chưa từng vắng mặt, và sẽ tiếp tục duy trì trong tương lai.
Các tầng lớp xã hội lên tiếng, cùng lên án bạo quyền ĐCSTQ
Trong sự kiện, nhiều nhà dân chủ từ các hoàn cảnh khác nhau lần lượt phát biểu.
Chủ tịch Đảng Dân chủ Trung Quốc Canada, ông Dư Hậu Cường, ra tuyên bố mạnh mẽ lên án bạo quyền ĐCSTQ, yêu cầu chấm dứt ngay các cuộc đàn áp chính trị, trả lại cho nhân dân Trung Quốc quyền con người, dân chủ và tự do.
Chủ tịch Liên hiệp Hồng Kông – Canada, ông Hoàng Quán Năng, kêu gọi mọi người không quên những gì đã xảy ra kể từ phong trào phản đối luật dẫn độ 2019 tại Hồng Kông, cho rằng tình cảnh Hồng Kông và sự kiện 4/6 có cùng nguồn gốc, đều là bằng chứng sắt đá về việc ĐCSTQ đàn áp tiếng nói đối lập và tước đoạt tự do.
Louis, một thanh niên Hồng Kông, cũng chỉ ra cuộc tuần hành triệu người đầu tiên trong lịch sử Hồng Kông bắt nguồn từ sự ủng hộ Lục Tứ, thế hệ sau kế thừa tinh thần đấu tranh cho tự do đó.
Chủ tịch Hội Thanh niên Tây Tạng Tự do Sunny, đại diện Hội Công dân, các đảng viên Đảng Dân chủ Trung Quốc Hoàng Dư Lệ, Vương Tĩnh Tĩnh, Lý Á Nam cùng nhiều nhà dân chủ khác cũng lần lượt phát biểu, từ nhiều góc độ khác nhau vạch trần sự đàn áp liên tục của chế độ ĐCSTQ đối với các dân tộc thiểu số và người bất đồng chính kiến.
Cuối sự kiện, người tham dự cùng nhau dâng hoa trước tượng xe đạp tại Hart House, Đại học Toronto, tưởng nhớ những người hy sinh trong sự kiện 4/6. Mỗi năm, những đóa hoa tươi và tiếng gọi tưởng niệm là câu trả lời mạnh mẽ nhất cho những năm tháng đó.
Xem thêm
Từ khóa Thảm sát Thiên An Môn Sự kiện Lục Tứ Lục Tứ
